Chương 5
GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
TRONG KINH DOANH
5.1. Khái quát về tranh chấp kinh doanh, thương
mại và các phương thức giải quyết tranh chấp
5.2 Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại
bằng trọng tài ở nước ta
5.3. Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại
tại tòa án
10.1. Khái quát về tranh chấp kinh doanh, thương mại và các phương thức giải quyết tranh chấp
10.1.1 Tranh chấp kinh doanh, thương mại
-
Kinh doanh và thương mại là những hành vi có dấu
hiệu pháp lý khác nhau, được điều chỉnh bởi những
đạo lực khác nhau.
-
Kinh doanh, thương mại là các lĩnh vực hoạt động
tạo ra của cải vật chất và cả những giá trị tinh thần
cho xã hội, gắn liền với mục tiêu sinh lợi của chủ thể
tiến hành.
- Tuy nhiên, trong pháp luật Việt Nam thì hai khái niệm
này hoàn toàn không đồng nhất:
•
Kinh doanh kiếm lời là hoạt động mang bản chất
nghề nghiệp, phải do người có đăng kí kinh doanh
tiến hành.
•
Hoạt động thương mại cũng nhằm sinh lời nhưng đa
dạng hơn, bao gồm cả đầu tư và không nhất thiết
thực hiện bởi người kinh doanh.
10.1.1 Tranh chấp kinh doanh, thương mại

đơn yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
•
Thứ tư: tranh chấp KD, TM đòi hỏi cơ chế giải quyết
tranh chấp nhanh, gọn, hiệu quả.
10.1.1 Tranh chấp kinh doanh, thương mại
10.1.2 Các phương thức giải quyết tranh
chấp kinh doanh, thương mại
THƯƠNG
LƯỢNG
HÒA GIẢI
10.1.2 Các phương thức giải quyết tranh chấp kinh
doanh, thương mại
10.1.2.1 Thương lượng
-
Thương lượng là phương thức giải quyết tranh chấp
trong đó các bên trực tiếp gặp gỡ nhau để bàn bạc,
trao đổi ý kiến, tìm kiếm giải pháp thích hợp để tháo
gỡ bất đồng, củng nhau thỏa thuận chấm dứt xung đột
mà không cần đến sự giúp đỡ của bên thứ ba.
-
Thương lượng đòi hỏi các bên phải có những hiểu
biết nhất định về mặt chuyên môn và pháp lý.
-
Các chế định pháp lý như: đại diện, ủy quyền , giao
dịch quân sự… là vấn đề cần được quan tâm.
Ưu điểm:

Thủ tục đơn giản, nhanh chóng, ít tốn kém.

Bảo vệ được uy tính, bí mật trong kinh doanh của các bên.

Đặc trưng cơ bản:
•
Có sự hiện diện của bên thứ ba làm trung gian trợ
giúp các bên tranh chấp tìm kiếm giải pháp tối ưu
nhằm chấm dứt xung đột.
•
Quá trình hòa giải không chịu sự chi phối bởi các
quy định có tính khuôn mẫu, bắt buộc của pháp luật,
có tính thủ tục.
•
Kết quả hòa giải thành được thực thi hoàn toàn phụ
thuộc vào sự tự nguyện của các bên tranh chấp mà
không có cơ chế pháp lý nào bảo đảm thi hành.
10.1.2.2. Hòa giải
Ưu điểm:
•
Thủ tục đơn giản, nhanh chóng và ít tốn kém.
•
Quá trình bàn bạc, thảo thuận cũng như lựa chọn phương án
giải quyết của các bên sẽ thuận lợi hơn.
•
Mức độ tôn trọng và tự giác tuân thủ cam kết của các bên
được nâng cao hơn so với thương lượng.
•
Tiếp tục duy trì được quan hệ hợp tác vốn có giữa các bên.
Hạn chế:
•
Kết quả hòa giải phụ thuộc vào thái độ thiện chí và tự giác
của mỗi bên.
•

Tổ chức phi chính phủ
Cơ chế giải quyết:
thỏa thuận + tài phán
Đảm bảo quyền tự do định đoạt
của đương sự cao hơn
Phán quyết của TT là chung thẩm
và có hiệu lực bắt buộc thi hành
Nguyên tắc xét xử của trọng tài
không công khai
Trọng tài thương mại nhận được
sự hỗ trợ pháp lý từ nhà nước
10.1.2.3.Trọng tài
thương mại
Trên thế giới, Trọng tài thương mại hoạt động theo
hai mô hình chủ yếu:
10.1.2.3. Trọng tài thương mại
a/ Trọng tài vụ việc: là hình thức trọng tài được lập ra để giải quyết một vụ tranh chấp cụ
thể khi có yêu cầu và tự giải thể khi giải quyết xong tranh chấp đó.
- Về nguyên tắc, các bên đương sự khi lựa chọn hình
thức trọng tài vụ việc thì có quyền thỏa thuận lựa chọn
trình tự, thủ tục tiến hành tố tụng.
Đặc điểm cơ bản
Không có trụ sở
Không có bộ máy giúp việc
Không lệ thuộc vào bất cứ
một quy tắc tố tụng nào
10.1.2.3.Trọng tài thương mại
Ưu điểm:
•
Quyền tự định đoạt của các bên là tối đa, đặc biệt là quyền

•
TTTT Viễn Đông
10.1.2.3.Trọng tài thương mại

Ưu điểm: việc giải quyết tranh chấp sẽ rất thuận lợi,
không phụ thuộc vào việc một bên có thiện chí hay
không khi tham gia tố tụng trọng tài.

Nhược điểm: tốn nhiều chi phí.
10.1.2.3.Trọng tài thương mại
b/ Trọng tài thường trực
Cơ cấu tổ chức
10.1.2.4. Giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại tại tòa án
Là hình thức giải quyết tranh chấp thông
qua hoạt động của cơ quan tài phán nhà nước, sử
dụng quyền lực nhà nước để đưa ra phán quyết
buộc các bên phải chấp hành
10.1.2.4.Giải quyết tranh chấp kinh doanh,
thương mại tại tòa án
Tòa án là cơ quan tài phán nhân danh nhà
nước để giải quyết tranh chấp
Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định mang
tính hình thức của pháp luật tố tụng.
Chính xác, khách quan, công bằng, nghiêm
minh và đúng pháp luật.
Tòa án giữ vai trò vừa là cơ quan tài phán,
đồng thời là cơ quan bảo vệ pháp luật
Các
đặc

Giai đoạn 3: Sau gần 10 năm duy trì hoạt động của
các Trung tâm trọng tài kinh tế, ngày 25/02/2003, Uỷ
ban thường vụ Quốc hội Việt Nam đã ban hành Pháp
lệnh Trọng tài thương mại, thay thế một loạt văn bản:
Nghị định 116/CP và các quyết định 114/TTg. Theo
đó, từ ngày 01/07/2003 trở về sau ở nước ta chỉ tồn
tại hình thức Trọng tài thương mại thay cho Trọng tài
kinh tế trước đây. Lần đầu tiên, pháp luật Việt Nam
thừa nhận Trọng tài thương mại hoạt động theo cả hai
mô hình: trọng tài quy chế và trọng tài vụ việc.
10.2.1. Thẩm quyền và nguyên tắc giải quyết của trọng tài
thương mại
Trọng tài thương mại ở nước ta có thẩm quyền
giải quyết hầu hết mọi tranh chấp phát sinh trong lĩnh
vực kinh doanh, thương mại; không chỉ tranh chấp giữa
những người kinh doanh với nhau mà bao gồm cả tranh
chấp giữa những người không có đăng kí kinh doanh,
miễn là trong quan hệ giữa họ có yếu tố thương mại.
Theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010, trọng tài
thương mại có quyền giải quyết các dạng tranh chấp
sau: