HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN
THÔNG
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
Giảng viên: TS. Lê Minh Toàn
Điện thoại/E-mail:
Bộ môn: Kinh tế - Khoa QTKD1
Học kỳ/Năm biên soạn: I/2009
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 2
CHƯƠNG V: PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
TRONG KINH DOANH
I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Khái niệm tranh chấp trong kinh doanh
- Tranh chấp trong kinh doanh:
- Tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với quốc gia tiếp nhận đầu tư:
-
Tranh chấp giữa các quốc gia trong việc thực hiện các điều ước quốc tế về
thương mại song phương và đa phương.
- Tranh chấp giữa các quốc gia với các thiết chế kinh tế quốc tế trong việc
thực hiện các điều ước quốc tế về thương mại đa phương như:
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 3
Tranh chấp trong kinh doanh còn được hiểu là sự bất đồng về một hiện
tượng pháp lý phát sinh trong đời sống kinh tế giữa các chủ thể tham
gia kinh doanh và thông thường gắn liền với các yếu tố, lợi ích về mặt
tài sản.

Thương lượng
Hoà giải
Ttrọng tài (phi chính phủ)
Giải quyết thông qua toà án.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 6
2.1. Thương lượng
Thương lượng là hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
không cần đến vai trò của người thứ ba. Đặc điểm cơ bản của thương
lượng là các bên cùng nhau trình bày quan điểm, chính kiến, bàn bạc,
tìm các biện pháp thích hợp, và đi đến thống nhất thoả thuận để tự giải
quyết các bất đồng.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 7
2.2. Hoà giải
Hoà giải là hình thức giải quyết tranh chấp có sự tham gia của bên thứ
ba độc lập, do hai bên cùng chấp nhận hay chỉ định, làm vai trò trung
gian để hỗ trợ cho các bên nhằm tìm kiếm những giải pháp thích hợp
cho việc giải quyết xung đột nhằm chấm dứt các tranh chấp, bất hoà.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 8
2.3. Trọng tài
Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài là hình thức
giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của trọng tài viên, với tư

bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật (khoản 3 Điều 2
của Pháp lệnh).
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 11
2. Thoả thuận trọng tài
Thoả thuận trọng tài là thoả thuận giữa các bên cam kết giải quyết bằng trọng
tài các vụ tranh chấp có thể phát sinh hoặc đã phát sinh trong hoạt động
thương mại.
Tranh chấp chỉ được giải quyết bằng trọng tài, nếu trước hoặc sau khi xảy ra
tranh chấp các bên có thoả thuận trọng tài. Hình thức thoả thuận trọng tài
phải được lập bằng văn bản. Thoả thuận trọng tài thông qua thư, điện báo,
telex, fax, thư điện tử hoặc hình thức văn bản khác thể hiện rõ ý chí của các
bên giải quyết vụ tranh chấp bằng trọng tài được coi là thoả thuận trọng tài
bằng văn bản. Thoả thuận trọng tài có thể là điều khoản trọng tài trong hợp
đồng hoặc là một thoả thuận riêng.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 12
Thoả thuận trọng tài là tiền đề quan trọng của việc đưa vụ tranh chấp giải quyết
tại trọng tài. Không có thoả thuận trọng tài thì không có trọng tài.
- Tranh chấp phát sinh không thuộc hoạt động thương mại;
- Người ký thoả thuận trọng tài không có thẩm quyền ký kết theo quy định
của pháp luật;
- Một bên ký kết thoả thuận trọng tài không có năng lực hành vi dân sự đầy
đủ;
- Thoả thuận trọng tài không quy định hoặc quy định không rõ đối tượng
tranh chấp, tổ chức trọng tài có thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp mà sau

đề quyết định kết quả của việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 15
4. Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài thương
mại
4.1. Đơn kiện và thời hạn khởi kiện
* Đơn kiện của nguyên đơn:
* Đơn kiện của bị đơn:
* Nộp tạm ứng phí trọng tài:
•
Làm bản tự bảo vệ:
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 16
4.2. Thu thập chứng cứ và quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp
tạm thời
* Điều tra trước khi tiến hành phiên họp giải quyết tranh chấp:
Áp dụng một hoặc một số biện pháp khẩn cấp tạm thời như: Bảo toàn
chứng cứ trong trường hợp chứng cứ đang bị tiêu hủy hoặc có nguy cơ
bị tiêu hủy; kê biên tài sản tranh chấp; cấm chuyển dịch tài sản tranh
chấp; cấm thay đổi hiện trạng tài sản tranh chấp; kê biên bản và niêm
phong tài sản ở nơi gửi giữ; phong toả tài khoản tại ngân hàng.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 17
4.3. Hoà giải

Trong thời hạn ba mươi ngày, kể từ ngày nhận được quyết định trọng tài,
nếu có bên không đồng ý với quyết định trọng tài thì có quyền làm đơn gửi
Toà án cấp tỉnh nơi Hội đồng trọng tài ra quyết định trọng tài, để yêu cầu
huỷ quyết định trọng tài. Trường hợp gửi đơn quá hạn vì có sự kiện bất khả
kháng thì thời gian có sự kiện bất khả kháng không tính vào thời hạn yêu
cầu hủy quyết định trọng tài.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 20
4.8. Giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài
Tranh chấp có yếu tố nước ngoài là tranh chấp phát sinh khi một bên hoặc
các bên là người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài tham gia hoặc căn cứ để
xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ có tranh chấp phát sinh ở nước ngoài
hoặc tài sản liên quan đến tranh chấp đó ở nước ngoài.
Đối với các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên cũng có quyền thoả
thuận chọn một trong hai hình thức trọng tài như quy định. Ngoài ra, đối với
tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các bên còn có quyền thoả thuận chọn tố
tụng trọng tài của một tổ chức trọng tài nước ngoài hoặc quốc tế; chọn trọng
tài viên là người nước ngoài, chọn luật áp dụng nước ngoài, địa điểm xét xử
ở nước ngoài, có quyền thoả thuận về sử dụng ngôn ngữ trong tố tụng là
tiếng nước ngoài.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 21
III. GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG KINH DOANH THÔNG
QUA TOÀ ÁN
1. Những tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải
quyết của Toà án

www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 23
2. Thẩm quyền của Toà án
2.1. Thẩm quyền của Toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc
tỉnh
2.2. Thẩm quyền của Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương
- Tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại điều 29 của Bộ luật Tố
tụng dân sự, trừ những tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân
dân cấp huyện quy định tại khoản 1 Điều 33 của Bộ luật Tố tụng dân sự;
- Yêu cầu về kinh doanh, thương mại quy định tại điều 30 Bộ luật Tố tụng dân
sự, trừ những yêu cầu thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân cấp
huyện quy định tại khoản 2 Điều 33 của Bộ luật Tố tụng dân sự;
- Tranh chấp, yêu cầu quy định tại khoản 3 Điều 33 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Toà án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những
vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân cấp huyện quy
định tại Điều 33 của Bộ luật Tố tụng dân sự mà Toà án nhân dân cấp tỉnh lấy
lên để giải quyết.
BÀI GIẢNG MÔN
LUẬT KINH DOANH
www.ptit.edu.vn GIẢNG VIÊN: TS. LÊ MINH TOÀN
BỘ MÔN: KINH TẾ - KHOA QTKD1 TRANG 24
2.3. Thẩm quyền của Toà án theo lãnh thổ
- Toà án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn
có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ
tục sơ thẩm những tranh chấp về kinh doanh, thương mại, lao động quy định
tại Điều 29 của Bộ luật Tố tụng dân sự;
- Các đương sự có quyền tự thoả thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Toà
án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi
có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết