Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

v1.0 115
BÀI 5: PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG
KINH DOANH
Mục tiêuNội dung

Sau khi học xong bài học này, học viên
sẽ nắm được:
 Các phương thức giải quyết tranh
chấp trong kinh doanh.
 Cách lựa chọn phương thức tối ưu
nhất nhằm giải quyết tranh chấp
một cách hiệu quả, nhanh chóng,
tiết kiệm.
Thời lượng học

 9 tiết

 Khái niệm về giải quyết tranh chấp trong
kinh doanh

phục là không khả thi, chỉ có thể buộc ABC thực hiện đúng hợp đồng thông qua việc xét xử.
Các thành viên công ty BTN tiếp tục thảo luận để tìm ra các phương pháp giải quyết tranh
chấp kinh doanh.

Câu hỏi gợi mở
Theo anh (chị) công ty BTN có thể lựa chọn những phương pháp nào để giải quyết tranh chấp? Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
ơƠ
v1.0 117
5.1. Khái niệm về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
5.1.1. Khái niệm tranh chấp trong kinh doanh
Tuy còn nhiều ý kiến khác nhau, song nhiều nhà khoa học đã thống nhất rằng, tranh
chấp kinh tế được hiểu là sự bất đồng chính kiến, sự mâu thuẫn hay xung đột về lợi
ích, về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia vào các quan hệ kinh tế ở các cấp
độ khác nhau. Theo đó, tranh chấp kinh tế có thể có ở các dạng cơ bản sau:
Tranh chấp trong kinh doanh: Được diễn ra giữa các chủ thể tham gia kinh doanh. Cụ
th
ể, đó là các tranh chấp diễn ra trong các quá trình đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản
phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời.
Tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài với quốc gia tiếp nhận đầu tư: Loại hình tranh
chấp này nảy sinh trong việc thực hiện các điều ước quốc tế về khuyến khích và bảo
hộ
đầu tư song phương và đa phương.
Tranh chấp giữa các quốc gia trong việc thực hiện các điều ước quốc tế về thương mại
song phương và đa phương.
Tranh chấp giữa các quốc gia với các thiết chế kinh tế quốc tế trong việc thực hiện các
điều ước quốc tế về thương mại đa phương như:
Tranh chấp giữa Mỹ và EU về nhập khẩu chuối tại

 Khôi phục và duy trì các quan hệ hợp tác, tín nhiệm giữa các bên trong kinh doanh.
 Giữ bí mật kinh doanh, uy tín của các bên trên thương trường.
 Kinh tế nhất, ít tốn kém nhất.
Sự tác động của những đặc điểm riêng biệt về phong tục, tập quán, truyền thống, trình
độ phát triển kinh tế xã hội, đã làm cho các cơ chế giải quyết tranh chấp trong kinh
doanh của các quốc gia rất khác nhau. Mặc dù vậy, căn cứ vào nhu cầu điều chỉnh
pháp luật có sự phân hoá đối với các hoạt động kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị
trường, cho tới thời điểm hiện tại các hình thức giải quyết tranh chấp chủ yếu được áp
dụng rộng rãi trên thế giới bao gồm: Thương lượng, hoà giải, trọng tài (phi Chính
phủ), và giải quyết thông qua toà án (thủ tục tư pháp).
5.2. Các hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
5.2.1. Thương lượng
5.2.1.1. Khái niệm
Thương lượng là hình thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh không cần đến vai
trò của người thứ ba. Đặc điểm cơ bản của thương lượng là các bên cùng nhau trình
bày quan điểm, chính kiến, bàn bạc, tìm các biện pháp thích hợp và đi đến thống nhất
để tự giải quyết các bất đồng.
 Bản chất: Thương lượng thật sự đã trở thành quá trình trao đổi ý kiến, bày tỏ ý chí
giữa các bên để tìm giải pháp tháo gỡ.
 Kết quả của thương lượng là những cam kết, thoả thuận về những giải pháp cụ thể
nhằm tháo gỡ những bế tắc hoặc bất đồng phát sinh mà các bên thường không ý
thức được trước đó.
5.2.1.2. Hình thức pháp lý
Pháp luật của các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển đều quy định hình thức
pháp lý của việc ghi nhận kết quả thương lượng là biên bản thương lượng.
 Nội dung chủ yếu của biên bản thương lượng phải đề cập tới những vấn đề sau:
Những sự kiện pháp lý có liên quan, chính kiến của mỗi bên (những bất đồng), các
giải pháp được đề xu
ất, những thoả thuận cam kết đạt được.
 Khi biên bản thương lượng được lập một cách hợp lệ, những thoả thuận trong biên

bằng sự tự giác thực hiện của các bên, nên trong nhiều trường hợp tính khả thi thấp.
5.2.2. Hoà giải
5.2.2.1. Khái niệm
Hoà giải là hình thức giải quyết tranh chấp có sự
tham gia của bên thứ ba độc lập, do hai bên cùng
chấp nhận hay chỉ định. Bên thứ ba giữ vai trò trung
gian hỗ trợ cho các bên nhằm tìm kiếm những giải
pháp thích hợp cho việc giải quyết xung đột nhằm
chấm dứt các tranh chấp, bất hoà. Hoà giải mang
tính chất tự nguyện, tuỳ thuộc vào sự lựa chọn của các bên.
 Bên thứ ba với tính chất là trung gian hoà giả
i phải có vị trí độc lập đối với các
bên. Điều đó có nghĩa là bên thứ ba này không ở vị trí xung đột lợi ích đối với các
bên hoặc không có những lợi ích gắn liền với lợi ích của một trong hai bên trong
vụ việc đang có tranh chấp. Bên thứ ba làm
trung gian hoà giải không phải là những đại diện
bất kỳ của bên nào và cũng không có quyền
quyết định, phán xét như một trọng tài Ad-hoc
(trọ
ng tài vụ việc).
 Bên thứ ba làm trung gian hoà giải thường là các
cá nhân, tổ chức có trình độ chuyên môn cao và
có kinh nghiệm về những vụ việc có liên quan
đến các tranh chấp phát sinh (có thể là các giám
định viên, hội đồng giám định, phòng Thương
mại và Công nghiệp Việt Nam). Công việc của
họ là:

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh


và linh hoạt.
o Các ý kiến, nhận xét của trung gian hoà giải
có tính chất khuyến nghị đối với các bên.
Khi được các bên chấp thuận thì các ý kiến này sẽ được thể hiện dưới hình thức
văn bản, có sự xác nhận của bên đứng ra làm trung gian hoà giải và có giá trị
ràng buộc các bên.
o Việc thừa nhận giá trị pháp lý những khuyến nghị của trung gian hoà giải, khi
đã được các bên chấp nhận, phải được ghi nhận và đảm bảo thi hành bằng pháp
luật. Điều này, cho đến nay, pháp luật nước ta còn bỏ ngỏ.
o Một hợp đồng dịch vụ có liên quan đến trung gian hoà giải cần phải được thiết
lập giữa các bên tranh chấp và trung gian hoà giải nhằm giải quyết các vấn đề
như: Ai phải chịu phí tổn, các chuẩn mực cần thiết cho trung gian hoà giải,
quyền và nghĩa vụ của các bên.

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
ơƠ
v1.0 121
o Thực chất trung gian hoà giải thường áp dụng cho việc giải quyết các tranh
chấp mà ở đó ngoài yếu tố thiện chí của các bên còn có các vấn đề đòi hỏi
tính chuyên môn mà tự các bên khó có thể xem xét và đánh giá một cách
khách quan.

o Có thể nói rằng hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoà giải ở nước ta
chưa phổ biến do thiếu các quy định hướng dẫn cụ thể cũng như các điều kiện
chuyên môn, thói quen trong thương mại. Vì vậy dường như trung gian hoà
giải còn mang nặng tính lý tưởng.
 Hoà giải trong tố tụng: Là hoà giải được tiến hành tại toà án hay trọng tài khi các
cơ quan này giải quyết tranh chấp theo yêu cầu của các bên. Người trung gian hoà
giải trong trường hợp này là toà án và trọng tài (cụ thể là thẩm phán hoặc trọng tài
viên phụ trách vụ việc).

ật Thương mại Quốc tế năm 1980…).

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

122 v1.0
5.2.3. Tố tụng trọng tài
5.2.3.1. Khái niệm
Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài là hình thức giải quyết tranh
chấp thông qua hoạt động của trọng tài viên, với tư cách là bên thứ ba độc lập nhằm
chấm dứt xung đột bằng việc đưa ra một phán quyết buộc các bên tranh chấp phải
thực hiện.
5.2.3.2. Đặc điểm
 Trọng tài thương mại là một loại hình tổ chức phi Chính phủ, hoạt động theo pháp
luật và quy chế trọng tài. Nó có quyền phán quyết như toà án, quyết định của trọng
tài được cưỡng chế thi hành.
 Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là sự kết hợp giữa hai yếu tố thoả
thuận và tài phán. Thoả thuận làm tiền đề cho phán quyết và không thể có phán
quyết thoát ly những yếu tố đã được thoả thuận. Do đó, về nguyên tắc thẩm quyền
của trọng tài không bị giới hạn bởi pháp luật. Các đương sự có thể lựa chọn bất kỳ
lúc nào, bất cứ trọng tài Ad-hoc nào hoặc bất cứ trung tâm trọng tài nào trên thế
giới. Tuy nhiên để bảo vệ lợi ích công, pháp luật của nhiều nước chỉ thừa nhận
thẩm quyền của trọng tài trong lĩnh vực luật tư.
 Hình thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đảm bảo quyền tự định đoạt của các
đương sự rất cao: Các bên có quyền lựa chọn trọng tài viên, lựa chọn quy tắc trọng
tài, luật áp dụng để giải quyết tranh chấp…. Phiên họp giải quyết tranh chấp không
diễn ra công khai.
 Phán quyết của trọng tài có giá trị chung thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị và
có hiệu lực thi hành đối với các bên. Nếu một trong các bên không thi hành thì bên
kia có quyền yêu cầu toà án công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài.
 Có sự hỗ trợ của Toà án. Sở dĩ cần phải có sự hỗ trợ của toà án bởi vì phán quyết

kiến thức và hiểu biết về pháp luật, cũng như kinh nghiệm tố tụng. Trên
thực tế, số lượng vụ việc giải quyết bằng trọng tài Ad-hoc không nhiều.
o Trọng tài thường trực (trọng tài quy chế): Là
những tổ chức trọng tài có hình thức tổ chức,
trụ sở ổn định, có danh sách trọng tài viên và
hoạt động theo điều lệ riêng.
 Phần lớn các tổ chức trọng tài lớn, có uy
tín trên thế giới đều tổ chức theo mô hình
này dưới các tên gọi như: Trung tâm
trọng tài, Uỷ ban trọng tài, Viện trọng tài,
Hội đồng trọng tài quốc gia. Thông
thường cơ cấu tổ chức của trọng tài gồm: Bộ phận thường trực (Ban
quản trị và phòng thư ký), các hội đồng trọng tài (được thành lập khi có
vụ việc). Ngoài ra còn có bộ phận giúp việc.
 Đặc điểm cơ bản của trọng tài thường trực là có quy chế tố tụng riêng và
được quy định rất chặt chẽ. Về cơ bản, các đương sự không được lựa chọn
thủ tục tố tụng.
5.2.3.3. Trung tâm trọng tài ở Việt Nam
 Địa vị pháp lý và cơ cấu tổ chức của trung tâm trọng tài
ĐIỀU 16 PHÁP LỆNH TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
 Trung tâm trọng tài là tổ chức phi Chính phủ, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài
khoản riêng.
 Trung tâm trọng tài tồn tại với tư cách một tổ chức phi Chính phủ, một tổ chức xã hội
nghề nghiệp.
 Trung tâm trọng tài được lập chi nhánh, văn phòng đại diện.
 Trung tâm trọng tài có Ban điều hành và các trọng tài viên:
o Ban điều hành trung tâm trọng tài gồm có Chủ tịch, một hoặc các phó chủ tịch, có
thể có Tổng thư ký do chủ tịch trung tâm trọng tài cử.
o Trọng tài viên là những người được trung tâm trọng tài mời, trọng tài viên phải có
đủ điều kiện quy định tại Điều 12 Pháp lệnh trọng tài thương mại Việt Nam, có các

o Trụ sở: Trung tâm thương mại quốc tế, 9
Đào Duy Anh, Hà Nội, Việt Nam
o Điện thoại: 84.4.3574 2021/ 3574 4001
o Fax: 84.4.574 3001
o Email:
 Trung tâm trọng tài kinh tế Hà Nội
o Trụ sở: 30 Phan Bội Châu, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam
o Điện thoại: 84.4.3822 0602
o Fax: 84.4.628 0590
 Trung tâm trọng tài kinh tế Thăng Long
o Trụ sở: 47 Lê Hồng Phong, quận Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam
o Điện thoại: 84.4.3823 1949.
o Fax: 84.4.843 5801
 Trung tâm trọng tài kinh tế Bắc Giang
o Trụ sở: 65 Nguyễn Văn Cừ, TX Bắc Giang, Việt nam
o Điện thoại: 84.240.773 2740

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
ơƠ
v1.0 125
 Trung tâm trọng tài kinh tế Sài Gòn
o Trụ sở: 460 Cách mạng Tháng Tám, P4, Quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh,
Việt Nam
o Điện thoại: 84.8.844 6975
o Fax: 84.8.811 5820
 Trung tâm trọng tài kinh tế Cần Thơ
o Trụ sở: 116 đường Nguyễn An Ninh, TP Cần Thơ, Tỉnh Cần Thơ, Việt Nam
o Điện thoại: 84.71.825 296
o Fax: 84.71.810 328
 Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài

 Bên ký thoả thuận trọng tài bị lừa dối, đe doạ và có yêu cầu tuyên bố thoả
thuận trọng tài vô hiệu theo quy định của pháp luật.

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

126 v1.0
o Điều khoản trọng tài tồn tại độc lập với hợp đồng. Mọi sự thay đổi, gia hạn,
huỷ bỏ hợp đồng hoặc trong trường hợp hợp đồng vô hiệu thì cũng không làm
ảnh hưởng đến hiệu lực của điều khoản trọng tài.
o Thoả thuận trọng tài thể hiện quyền tự định đoạt của các bên trong việc đưa vụ
tranh chấp ra giải quyết tại một cơ quan tài phán mà hai bên đã xác định. Vì
vậy, “Trong trường hợp vụ tranh chấp đã có thoả thuận trọng tài, nếu một bên
khởi kiện tại toà án thì toà án phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thoả thuận
trọng tài vô hiệu” (Điều 5 Pháp lệnh Trọng tài thương mại).
Quy trình tố tụng trọng tài

tài hoặc chọn trọng tài viên
Chuẩn bị giải quyết vụ tranh chấp. Công việc của HĐTT/TTV
- Xem xét thoả thuận trọng tài và thẩm quyền giải quyết tranh chấp
của HĐTT/TTV
- Nghiên cứu hồ sơ, xác minh sự việc, thu thập chứng cứ
- Áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời
Hoà giải
Biên bản hoà giải thành
Quyết định công nhận hoà
giải thành
Phiên họp giải quyết
vụ tranh chấp
Quyết định trọng tài
Quyết định có hiệu lực pháp luật
T
hành
< 30 ngày
Đơn yêu cầu huỷ
quyết định trọng tài
Toà án cấp tỉnh
Đưa ra toà án
giải quyết
Công nhận quyết
định trọng tài
T
hi hành quyết định
trọng tài
Gửi
Không thành
Hu

mình 1 trọng tài viên, nguyên đơn chọn cho mình 1 trọng tài viên trong danh
sách trọng tài viên của trung tâm trọng tài. Hai trọng tài viên này sẽ cùng nhau
lựa chọn trọng tài viên thứ ba. Nếu các bên không chọn được thì chủ tịch trung
tâm trọng tài sẽ chỉ định.
o Thành lập HĐTT/TTV do các bên thoả thuận (trọng tài vụ việc) bị đơn chọn
cho mình 1 trọng tài viên, nguyên đơn chọn cho mình 1 trọng tài viên trong
danh sách hoặc ngoài danh sách trọng tài viên của trung tâm trọng tài Việt
Nam. Hai trọng tài viên này sẽ cùng nhau lựa chọn trọng tài viên thứ ba. Nếu
các bên không chọn được thì toà án cấp tỉnh nơi bị đơn cư trú hoặc có trụ sở
chỉ định.
 Bước 4. Chuẩn bị giải quyết vụ tranh chấp
. HĐTT/TTV thực hiện những công
việc sau để phục vụ cho việc mở phiên họp giải quyết tranh chấp:
o Xem xét thoả thuận trọng tài, thẩm quyền giải quyết tranh chấp của
HĐTT/TTV
o Nghiên cứu hồ sơ, xác minh sự việc, thu thập chứng cứ
o Áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời
 Bước 5. Tiến hành hoà giải
o Nếu hoà giải thành thì lập biên bản hoà giải thành và ra quyết định công nhận
hoà giải thành
o Nếu hoà giải không thành thì mở phiên họp giải quyết tranh chấp.

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

128 v1.0
 Bước 6. Phiên họp giải quyết tranh chấp. Phiên họp này không tổ chức công
khai. Kết thúc phiên họp giải quyết tranh chấp, trọng tài sẽ ra quyết định trọng tài.
Quyết định trọng tài sẽ có hiệu lực pháp luật kể từ ngày công bố và có giá trị
chung thẩm.
 Bước 7. Huỷ quyết định trọng tài.

chấp có yêu cầu toà án huỷ quyết định trọng tài thì quyết định trọng tài có hiệu lực
kể từ ngày có quyết định không huỷ quyết định trọng tài của toà án có hiệu lực.
Trình tự, thủ tục và thời hạn thi hành quyết định trọng tài được thực hiện theo pháp
luật về thi hành án dân sự
Ưu điểm:
o Tính chung thẩm: Đa số các quyết định trọng tài không bị kháng cáo, chỉ có

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
ơƠ
v1.0 129
thể dựa vào một vài lý do để khước từ quyết định trọng tài (huỷ quyết định
trọng tài).
o Quyết định trọng tài đạt được sự công nhận quốc tế thông qua một loạt các
công ước quốc tế và đặc biệt là Công ước New York năm 1958 về công nhận
và thi hành quyết định Trọng tài nước ngoài (có khoảng 120 nước đã tham gia
công ước này).
o Cơ quan trọng tài hoàn toàn trung lập.
o Năng lực chuyên môn: Cơ quan trọng tài có truyền thống lâu đời về hiểu biết
trong các ngành kinh doanh. Các bên có thể lựa chọn các trọng tài viên có trình
độ chuyên môn cao, miễn là các trọng tài viên độc lập. Thông thường, các
trọng tài viên theo vụ kiện từ đầu đến cuối.
o Tính linh hoạt: Đa số các quy tắc tố tụng trọng tài quy định rất linh hoạt việc
xác định thủ tục trọng tài, phiên họp giải quyết tranh chấp, thời hạn, địa điểm
diễn ra phiên họp giải quyết tranh chấp, nơi các trọng tài viên gặp gỡ, thời gian
soạn thảo quyết định trọng tài.
o Thời gian: Tố tụng trọng tài nhanh hơn toà án. Trọng tài có thể tiến hành rất
nhanh (vài tuần hoặc vài tháng nếu các bên muốn như vậy). Hợp đồng có thể
giới hạn thời gian cần thiết để đưa ra quyết định.
o Tính bí mật: Các phiên họp giải quyết tranh chấp của trọng tài không được tổ
chức công khai và chỉ có các bên nhận được quyết định. Đây là một ưu điểm
Hình 4.2: Hệ thống tòa án Việt Nam
5.2.4.3. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong kinh doanh của Toà án nhân dân
Thẩm quyền giải quyết sơ thẩm theo vụ việc: Những vụ án kinh tế sau đây thuộc thẩm
quyền giải quyết của toà án
ĐIỀU 29 BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ
“1.Tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh giữa cá nhân, tổ chức với nhau và đều
có mục đích lợi nhuận bao gồm: Mua bán hàng hoá; Cung ứng dịch vụ; Phân phối; Đại
diện, đại lý; Ký gửi; Thuê, cho thuê, thuê mua; Xây dựng; Tư vấn, kỹ thuật; Vận
chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường sắt, đường bộ, đường thuỷ nội địa; Vận
chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường hàng không, đường biển; Mua bán cổ phiếu,
trái phiếu; Đầu tư, tài chính, ngân hàng; Bảo hiểm; Thăm dò, khai thác.
2. Tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ, quyền chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức
với nhau và đều có mục đích lợi nhuận.
3. Tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty, giữa các thành viên của công ty
với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể công ty.
4. Các tranh chấp kinh tế khác mà pháp luật có quy định.”
Chánh án TANDTC
Toà án nhân dân
cấp huyện

ủy thác cho cơ quan lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài, cho toà án nước ngoài.
2. Toà án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo trình tự sơ thẩm những vụ
án kinh tế quy định tại Điều 29 BLTTDS trừ những vụ án thuộc thẩm quyền giải
quyết của toà án nhân dân cấp huyện.”
 Thẩm quyền giải quyết sơ thẩm theo lãnh thổ: Thẩm quyền của toà án theo lãnh
thổ giải quyết những vụ án kinh tế được xác định như sau:
ĐIỀU 35 BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ
“1. Toà án nơi địa phương bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị
đơn có trụ sở nếu bị đơn là tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo trình tự sơ thẩm
những vụ án kinh tế quy định tại Điều 29.
2. Các đương sự có quyền thoả thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Toà án nơi cư trú,
làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên
đơn, nếu nguyên đơn là tổ chức giải quyết những vụ án kinh tế quy định tại Điều 29.
3. Đối với những vụ án về tranh chấp bất động sản thì Toà án nơi địa phương có bất
động sản có thẩm quyền giải quyết.”
 Thẩm quyền theo sự lựa chọn của nguyên đơn
ĐIỀU 36 BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ
1. Nếu không biết nơi cư trú, làm việc của bị đơn, thì nguyên đơn có thể yêu cầu Toà án
nơi có tài sản, nơi có trụ sở hoặc nơi cư trú cuối cùng của bị đơn giải quyết.
2. Nếu tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh, thì nguyên đơn có thể yêu cầu
toà án nơi tổ chức có trụ sở hoặc nơi tổ chức có chi nhánh giải quyết
3. Nếu bị đơn không có nơi cư trú, làm việc, trụ sở ở Việt Nam thì nguyên đơn có thể
yêu cầu Toà án nơi mình cư trú, làm việc giải quyết.
4. Nếu tranh chấp phát sinh từ hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu toà án nơi hợp
đồng được thực hiện giải quyết.
5. Nếu bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở ở nhiều nơi khác nhau, thì nguyên đơn có thể
yêu cầu toà án nơi một trong các bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở giải quyết.
6. Nếu tranh chấp liên quan đến bất động sản mà bất động sản ở nhiều nơi khác nhau,
thì nguyên đơn có thể yêu cầu Toà án nơi có một trong các bất động sản giải quyết”.

Hình 4.3. Sơ đồ phân cấp thẩm quyền trong việc giải quyết tranh chấp trong
kinh doanh của hệ thống Toà án Việt Nam
Kháng cáo,
kháng nghị
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
(Giám đốc thẩm, tái thẩm)
TOÀ KINH TẾ
TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
(Giám đốc thẩm, tái thẩm)
TOÀ PHÚC THẨM
TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
(
Phúc thẩm
)

UỶ BAN THẨM PHÁN
TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP TỈNH
(Giám đốc thẩm, tái thẩm)
TOÀ KINH TẾ
TOÀ ÁN NHÂN DÂN
CẤP TỈNH
(Phúc thẩm)
TOÀ KINH TẾ
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP TỈNH
(Sơ thẩm)
TÒA ÁN NHÂN DÂN
CẤP HUYỆN

Hình 4.4. Quy trình tố tụng tòa án
 Khởi kiện:
o Đơn khởi kiện
o Các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho các yêu cầu của mình.
 Thụ lý vụ án: Nguyên đơn nộp tạm ứng án phí
 Chuẩn bị xét xử:
o Thông báo cho bị đơn và những người có quyền và nghĩa vụ liên quan biết nội
dung đơn kiện.
o Lấy lời khai của các đương sự, xác minh, thu thập chứng cứ.
o Tiến hành hoà giải giữa các đương sự.
o Có thể ra các quyết định như: Quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp, tạm
đình chỉ, đình chỉ việc giải quyết vụ án.
 Phiên toà sơ thẩm
o Hội đồng xét xử gồm: 2 thẩm phán + 1 hội thẩm. Hội đồng xét xử quyết định
theo nguyên tắc bình đẳng và theo đa số.
o Phiên Toà sơ thẩm gồm 4 giai đoạn:
 Khai mạc phiên tòa
 Thẩm vấn
 Tranh luận
 Nghị án và tuyên án
Kháng
nghị
Kháng nghị,
kháng cáo

khi giải quyết vụ án.
o Có cơ sở chứng minh kết luận của người giám định, lời dịch của người phiên
dịch không đúng sự thật hoặc giả mạo bằng chứng.
o Thẩm phán, hội thẩm, kiểm sát viên, thư ký toà cố tình làm sai lệch hồ sơ.
o Bản án, quyết định mà toà án dựa vào đó để giải quyết vụ án đã bị huỷ bỏ.
Ưu điểm của tố tụng tòa án:
o Trình tự, thủ tục tố tụng chặt chẽ và hiệu lực của phán quyết có tính khả thi cao
hơn so với tố tụng trọng tài.
o Các Toà án, đại diện cho chủ quyền quốc gia, có điều kiện tốt hơn các trọng
tài viên trong việc tiến hành điều tra, có quyền cưỡng chế, triệu tập bên thứ
ba đến toà.
o Các bên không phải trả thù lao cho thẩm phán, ngoài ra phí hành chính rất hợp
lý. Tuy nhiên các bên nên nhớ rằng chi phí trong tranh chấp chủ yếu là thù lao
cho các luật sư.
Nhược điểm của tố tụng tòa án:
o Phán quyết của Toà án thường bị kháng cáo. Quá trình tố tụng có thể bị trì
hoãn và kéo dài.
o Không phải tất cả các thẩm phán đều có chuyên môn sâu về kinh doanh. Hơn
thế nữa, hội thẩm nhân dân hoàn toàn không có hiểu biết về kinh doanh.
o Nguyên tắc xét xử công khai tại Toà án không được giới doanh nghiệp nhìn
nhận là một nguyên tắc có thể bảo vệ được bí mật kinh doanh và uy tín trên
thương trường.
o Đối với các tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài thì:
 Phán quyết của toà án thường khó đạt được sự công nhận quốc tế. Phán
quyết của toà án được công nhận tại một nước khác thường thông qua hiệp
định song phương hoặc theo nguyên tắc rất nghiêm ngặt.
 Mặc dù thẩm phán quốc gia có thể khách quan, họ vẫn buộc phải sử dụng
ngôn ngữ và áp dụng quy tắc tố tụng của quốc gia họ và thường cùng quốc
tịch với một bên.


những vụ án kinh tế:
a) Được quy định từ điểm j đến điểm n Khoản 1 Điều 29 BLTTDS
b) Được quy định tại Khoản 2, 3, 4 Điều 29 BLTTDS
c) Được quy định từ điểm a đến điểm i khoản 1 điều 29 BLTTDS có yếu tố nước ngoài
d) Tất cả các phương án trên
3. Đối với vụ tranh chấp mà pháp luật không quy định thời hiệu khởi kiện thì thời hiệu khởi
kiện là… kể từ ngày tranh chấp phát sinh trừ trường hợp bất khả kháng:
a) 2 năm
b) 3 năm
c) 4 năm
4. Những tranh chấp do các bên đưa ra yêu cầu trọng tài giải quyết là:
a) Những tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại và có sự thỏa thuận của các bên
về việc đưa tranh chấp ra giải quyết theo thủ tục trọng tài.
b) Mọi tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh của các chủ thể.
c) Những tranh chấp mà các bên đã thỏa thuận sẽ giải quyết bằng trọng tài.
5. Bản án có hiệu lực pháp luật là:
a) Bả
n án sơ thẩm
b) Bản án phúc thẩm
c) Bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị hợp lệ
d) Phương án b, c

Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh
ơƠ
v1.0 137
6. Thủ tục Giám đốc thẩm hoặc tái thẩm chỉ áp dụng với:
a) Bản án đã có hiệu lực pháp luật
b) Bản án sơ thẩm
c) Bản án phúc thẩm
7. Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm:

b) 2 năm
c) 1 nắm Bài 5: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

138 v1.0
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
1. Long Giang là một công ty cổ phần kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng có trụ sở tại quận Tây
Hồ, Hà Nội. Ngày 10/01/2007 Công ty Long Giang ký kết hợp đồng số 01/2007/LG-SM với
Công ty Sao Mai (có trụ sở tại số 156 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội). Nội dung của hợp
đồng là: Công ty Long Giang nhận xây dựng văn phòng làm việc (dưới hình thức chìa khóa
trao tay) cho Công ty Sao Mai tại địa chỉ: Số 400 Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội. Sau khi
bàn giao công trình vào tháng 8/2007, Công ty Sao Mai phát hiện tòa nhà không đảm bảo chất
lượng (có hiện tượng sụt lún nghiêm trọng). Sau nhiều lần thương lượng, hòa giải không
thành, Công ty Sao Mai quyết định khởi kiện Công ty Long Giang đã vi phạm hợp đồng số
01/2007/LG-SM.
Theo bạn những cơ quan dưới đây có thẩm quyền giải quyết đơn kiện của Công ty Sao Mai
không? Tại sao?
 Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam
 Tòa án nhân dân quận Tây Hồ
 Tòa án nhân dân quận Hoàng Mai
 Tòa án nhân dân quận Ba Đình
 Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội
2. Hãy nghiên cứu 1 điều khoản trong 1 hợp đồng giữa hai công ty, một của Việt Nam và một
của Mỹ “Mục 10.3. Tất cả các tranh chấp phát sinh/ liên quan tới hợp đồng phải được giải
quyết điều chỉnh và định đoạt theo luật của Việt Nam. Tất cả những vấn đề phát sinh/ liên
quan tới hợp đồng phải được điều chỉnh và định đoạt theo luật của Việt Nam. Các bên nhất trí
rằng tất cả các phán quyết của trọng tài đều ràng buộc cả hai bên”
Điều khoản này có tiêu đề là một con số. Bạn chọn tên nào trong số các tên dưới đây để thay