ĐỘNG LỰ C 3.0
− 4 −

ĐÂU LÀ ĐỘNG LỰC
VÀ NHU CẦU CỦA CON
NGƯỜI?

rong quản trị học hiện đại, việc xác định được động cơ, 
động lực của con người trong công việc giữ vai trò quan 
trọng và là bài toán then chốt của quản trị nhân sự. 
Hơn một 
thế kỷ qua, các nhà khoa học đã rất nỗ lực đưa ra nhiều lý 
thuyết, giải thích về động lực của con người. 
Trước tiên có thể kể đến Sigmund Freud  − người tìm ra 
nhu cầu, động lực và phân tích hành vi của con người với 
lý  thuyết  “X”.  Ông  cho  rằng  bản  chất  con  người  là  lười 
biếng. Con người ghét lao động và bởi vậy luôn tìm 
cách 
trốn tránh làm việc. Con người không có tham vọng, không 
đưa ra bất kỳ sáng kiến nào và tìm cách né tránh mọi trách 
nhiệm. Tất cả những gì con người muốn là sự an toàn 
cho 
bản  thân  và  không phải làm  bất  cứ điều  gì.  Do  vậy, con 
người cần được thưởng, cần bị ép buộc, cần bị cảnh cáo và 
bị phạt. Đây chính là triết lý “cây gậy
 và củ cà rốt” trong 
quản lý. Nếu lý thuyết này có giá trị thì nhà quản lý sẽ phải 
liên tục quản thúc  chặt chẽ  nhân viên  của mình − những 
người mà họ không thể tin tưở
ng và cộng tác. Trong bầu 
T

tài ba của nhóm có thể “biến mất” trong các cuộc họp của 
nhóm và những thành viên còn lại có thể thảo luận thoải 
mái về các vấn đề, qua đó, giúp họ chọn lọc 
và “chuẩn bị” 
cho sự xuất hiện một lãnh đạo mới. Người lãnh đạo không 
còn thèm muốn quyền lực nữa. Từng thành viên được tự 
do phát triển, và thậm chí thích thú quan sát quá
 trình phát 
ĐỘNG LỰ C 3.0
− 6 −
triển  và  hiện  thực  hoá  các  ý  tưởng  cá  nhân  khác  trong 
nhóm như thể của chính họ. Kết quả là tất cả mọi người, và 
tất cả các tổ chức, đều được hưởng lợi. 
Tuy nhiên,
 ngày nay, lý thuyết đang chiếm ưu thế trong 
quản trị học là Lý thuyết “Z” của Abraham Maslow (1908‐
1970) − được thế giới biết đến qua mô hình nổi tiếng Tháp 
nhu cầu và được coi là cha đẻ 
của tâm lý học nhân văn. Tháp 
nhu cầu của Maslow được đưa ra vào năm 1943 trong bài 
viết 
A Theory of Human Motivation
 và là một trong những lý 
thuyết quan trọng nhất của quản trị kinh doanh; đặc biệt là 
các ứng  dụng  cụ  thể  trong  quản  trị  nhân  sự  và  quản  trị 
marketing. 
Đây là một thay đổi hoàn
 toàn mới kể từ lý thuyết “X” 
của Freud. Maslow bác bỏ hoàn toàn các cơ sở tăm tối và 
xám xịt  của Freud.  Ông mang đến  một không  khí trong 

đủ thức ăn, nước uống, được ngủ nghỉ... Những nhu cầu 
cơ bản này đều không th
ể thiếu vì nếu con người không 
được đáp ứng đủ những nhu cầu này, họ sẽ không tồn tại 
được nên họ sẽ đấu tranh để có được và tồn tại trong cuộc 
sống hàng ngày. Các nhu cầu 
cơ bản của con người xếp 
theo trật tự từ thấp đến cao, theo Maslow gồm: nhu cầu 
vật lý,  nhu cầu an  toàn, nhu cầu được  yêu thương,  nhu 
cầu được kính trọng, nhu cầu
 tự hoàn thiện. 
Hành  vi  của  con  người chịu  sự  chi  phối  của  các  nhu 
cầu chưa được thoả mãn và con người luôn đòi hỏi nhiều 
hơn. Khi một nhu cầu được thoả mãn, con 
người lại khát 
khao nhu cầu cao hơn. Do đó, đây là một chuỗi các hoạt 
động liên tục trong đó, con người miệt mài hoàn thiện qua 
quá trình tự phát triển. 
Giai đoạn  cao nhấ
t của quá  trình tự hoàn thiện được 
đặc trưng bởi tính chính trực, tinh thần trách nhiệm, tính 
khoan dung, tính giản dị và tự nhiên. Các cá nhân trong 
quá trình tự hoàn thiện tập trung vào các 
vấn đề ngoại lai 
với chính bản thân họ. Sứ mệnh của anh ta để bảo vệ nhân 
loại rất đơn giản  nhưng không  dễ thực hiện:  “Lao động 
ĐỘNG LỰ C 3.0
− 8 −
chăm chỉ và cam kết thực hiện tốt nhất công việc mà số 
phận kêu gọi bạn thực hiện, hoặc bất kỳ nhiệm vụ quan 

bên ngoài, vốn là “miếng mồi” nhử hoạt động. Trong khi 
đó, Động lực 3.0 – tức sự cách tân cần thiết giúp bôi trơn 
hoạt động kinh doanh trong thế kỷ 
XXI – lại phụ thuộc vào 
và nuôi dưỡng hành vi Loại I. Hành vi Loại I ít chú trọng 
tới các phần thưởng bên ngoài mà một hoạt động mang lại,