KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 1

À
1. Àa tònh thò vûúáng núå tònh
Trấch ngûúâi àậ vêåy, trấch mònh sao àêy!
VNP7 233
2. Àậ bìn lẩi gic thïm bìn
Mûa dưng chûa tẩnh nûúác ngìn lẩi thïm.
CVPD 26
3. Àậ cam chõu bẩc vúái tònh,
Cha xn àïí tưåi mưåt mònh cho ûng.
CHG 15
4. Àậ cam qën qt mấ àâo
Nhûäng mong chim nhẩn mai trao chó hưìng.
HPV 120
5. Àậ chïët mâ nïët khưng chûâa
Àïën mai ài chúå, chưå
1
dûâa lẩi ùn. a
TNPD I 111
BK a - Àïën mai ài chúå sổ dûâa lẩi ùn NNPD 52
6. Àậ chđch
2
phng loan, chia mân un thy
3
1
Chưå: gùåp.

Thẫm thûúng thên em chïëch mấc lễ àưi
Sao khưng kiïëm núi mư mâ tûúng tûåa,
phêën lẩt hoa trưi hïët tïì
- Em hậy àang côn trang àiïím tốc mêy
Àẩo phu qn chûa xûáng, em úã vúái mể thêìy côn hún.
DCBTT 188
13. Àậ àânh mưåt phêån thûúng ưi!
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 3

Ba
1
tân cng àúåi, phêën trưi cng chúâ.
DCBTT 254
14. Àậ àânh nïn thiïëp nïn3 thï
Nïn chùn nïn chiïëu ta vï cho trôn
Non môn nhûng ngậi khưng môn
Trùm nùm tđnh cåc vng trôn àêëy àêy.
CDTH 107
15. Àậ ài àïën quấn thò nùçm
Con ve kïu khưng súå, con hm gêìm khưng lo.
CDTCM 256
16. Àậ giâu thò lẩi giâu thïm a
Àậ khố thò khố cẫ àïm lêỵn ngây b
ANPT 19a ÀNQT 84a HT 252 LHCD 15a NNPD 52
BK a - Ngûúâi giâu thúâi lẩi giâu thïm NASL III 20a
b - Ngûúâi khố thúâi khố cẫ àïm lêỵn ngây NASL III
- Àậ khố lẩi khố cẫ àïm lêỵn ngây
TCBD I 606 TCBD II 455
TCBD I 111 VNP 1 II 30
17. Àậ lêu khưng gùåp bẩn vâng

HHÀN 168 HT 184
BK a - Khưng tú vûúng nûäa cng nùçm trong tú VNP 7 230
22. Àậ mang lêëy cấi thên tùçm
Khưng vûúng tú nûäa, cng nùçm trong tú
Àïm nùçm tú tûúãng tûúãng tú
Chiïm bao thêëy bêåu,
1
dêåy súâ chiïëu khưng.
DCNTB I 112
23. Àậ mang nhên ngậi vâo mònh
Bỗ ài thò tiïëc cưng trònh xûa nay.
CHG 13 DCBTT 266
24. Àậ mong kïët nghơa tûúng giao
Lông côn mú tûúãng cêy cao lấ dâi
Bêy giúâ bn bấn theo ai 1
Bêåu: Àẩi tûâ ngưi thûá hai, nghơa lâ: cư, chõ, bẩn,... (thûúâng chó con gấi).
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 5

Nùång àêìu chûä hiïëu, nhể vai chûä tònh
Hiïëu tònh bìn bûåc trong mònh
Súå thêìy hậi mể lâm thinh vui cûúâi.
CDTH 123 - 124
25. Àậ múâi khưng lệ khưng vâo
Sưng sêu cha biïët, cố sâo cùỉm chûa?
- Biïët lâ anh úã mư àêy
Cúá chi lẩi hỗi sưng nây sêu nưng?
Phêån em lâ gấi chûa chưìng

32. Àậ sinh ra kiïëp àân ưng
Àêo cao ni thùèm sưng cng quẫn chi
u nhau cố ngẩi àiïìu gò
Non cao bïí rưång ta thò cng cam.
PDCD 13
33. Àậ sinh ra kiïëp úã àúâi
Trai thúâi trung hiïëu àưi vai cho trôn
Gấi thúâi trinh tõnh lông son
Súám hưm gòn giûä kễo côn cht sai a
Trai lânh gấi tưët ra ngûúâi
Khun con trong bêëy nhiïu lúâi cho chun.
TCBD III 146, 474 TNPD II 64 VNP 1 I 151 VNP 7 308
BK a - Súám hưm gòn giûä kễo côn sốt sai THQP 34b
34. Àậ sinh ra sưë hay chúi a
Sao trúâi lẩi dùỉt vâo núi khưng tiïìn. b
ÀNQT 98a LHCD 26a
BK a - Àậ sinh ra kiïëp hay chúi
ANPT 7b NNPD 52 TCBD II 480 TNPD I 111
- Trúâi sinh ra kiïëp hay chúi bk NNPD 64 NQPN 49
TCBD I 525 TNPD I 311
b - Sao Trúâi lẩi bùỉt vâo núi khưng tiïìn ANPT
- Sao Trúâi lẩi khếp vâo núi khưng tiïìn bk NNPD
TCBD I T NPD I 311
- Sao mâ lẩi gêåp vâo núi khưng tiïìn NQPN
- Thò Trúâi lẩi àổa vâo núi khong tiïìn TCBD II TNPD I 111
- Thò Trúâi lẩi àổa vâo núi phẫi lâm bk TNPD I 111
35. Àậ thânh gia thêët hay chûa
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 7

Mâ anh ûúác nhûäng mêy mûa cng ngûúâi?

Mẫnh trùng giâ, khen ai khếo chễ lâm ba.
QHBN 325
42. Àậ trong nhû àơa dêìu vûâng
Dêìu hay dêìu dúã xin àûâng qụn nhau.
HVP 119
43. Àậ trốt nhng tay thng châm
Chùèng xanh thò cng phẫi lâm cho xanh.
ÀNQT 96a LHCD 55a
44. Àậ trốt nhng tay vâo thng
Chûa thanh thò cng vêỵy vng cho thanh.
DCTH 144
45. Àậ trốt nhng tay vư châm
Khưng xanh cng nhåm cho cam sûå àúâi.
CDTCM 256
46. Àậ tûâng ùn bất cúm àêìy
Àậ tûâng nhõn àối bẫy ngây khưng ùn. a
TCBD I 293 NNPD 52 TNPD I 111 VNP 1 II 85
VNP 7 88
BK a - Àậ tûâng nhõn àối cẫ ngây chùèng ùn HHÀN 54
- Àậ tûâng nhõn àối bẫy ngây khưng cúm NGCK 195a
47. Àậ tûâng lïn dưëc xëng nûúng
Anh sao ùn úã gẩt lûúâng rûáa anh?
DCBTT 249
48. Àậ tûâng xem quễ bối ra
Côn toan bối hẩc xem cho múái àânh.
TCBD I 505
49. Àấ cheo leo mën trêo súå trûúåt
Mën nối mưåt hai lúâi súå nhưåt em.
CHG 13
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 9

Hỗi núi cưíng gẩch cûá núi mâ vâo. 1
Triïìu Àưng: mưåt trong chđn huån ca tónh Quẫng Ninh ngây nay. Lâ mưåt trung têm
di tđch lõch sûã ca àêët nûúác. Huån l Àưng Triïìu cấch Hâ Nưåi 85 km.
2
Thiïn Tâo: Núi ngûå ca Ngổc Hoâng vâ cấc võ thiïn thêìn trong àố cố thêìn trưng coi
viïåc sưëng chïët úã cội trêìn.
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 10

QHBN 313
53. Àấ vâng àêy giûä mưåt mâu
Lông son xin àố lâu lâu chúá phai
Àûâng nhû cư gấi Chûúng Àâi
1

Trúá trïu bễ liïỵu tùång ai vưåi vâng.
DCTH 180 HT 380
54. Àấ vâng tẩc cûãa Àưng Mưn
Àïm qua nùçm nghơ ngûúâi khưn mâ thêm.
NGCK I 57b
55. Àậi bưi kia húäi àậi bưi
Cố mưåt àêëu têëm àậi mûúâi khc sưng.
TCPD I 505 TNPD I 111
56. Àẩi giẫ vûúng, tiïíu giẫ hêìu,
Hai núi cng mën bùỉc cêìu hôa hai.
CHG 17
57. Àẩi Hoâng phong cẫnh hûäu tònh
Ca nhiïìu àêët rưång gấi xinh trai tâi.

1

Thûác khuya dêåy súám tẫo têìn cho quen. a
HHÀN 268 TCBD II 329
BK a - Thûác khuya dêåy súám, tẫo têìn vúái anh. HHÀN 227
61. Àẩi vi àâi vi cấc
Tiïíu vi àưëng vi lûúng
2

Anh chùèng tham rưång rång lúán vûúân
Tham vò nhún ngậi, cng thûúâng
3
mâ thưi.
CHG 4
62. Àân ai khếo gêíy tđnh tinh
Mưåt àân con cấ lùån ghïình nố nghe
Con cấ nố lưåi so le
Mưåt àân con cấ lúán nố àê con cấ con.
VNP 1 II 116 VNP 7 522
63. Àân ai khếo gẫy tđnh tinh
Mưåt àân con cấ nûúác lùån ghïình nố nghe
Con cấ nố lưåi so le
Mưåt àân con cấ lúán nố àê con cấ con
Con cấ nố vûúåt V Mưn
4

Con chim nố ngêåm mưìi vïì tưí
Nố múám con trïn ngânh
Ai vïì tin tûác thùm oanh.


CDTH 95
68. Àân bâ nhû hẩt mûa sa a
Hẩt vâo gấc tđa, hẩt ra lëng cây. b
NASL II 22b
BK a - Liïìn bâ nhû hẩt mûa sa ÀNQT 104a LHCD 38b
b - Hẩt rúi xëng giïëng, hẩt ra ngoâi àưìng
TCBDI 206 TNPD I 112
- Hẩt vâo gấc tđa, hẩt ra rång cây.
QHBN LHCD bk TNPD I
69. Àân bâ thò phẫi ni heo
Thúâi vêån àûúng nghêo ni chùèng àùång trêu.
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 13

HHÀN 71
70. Àân bâ tưët tốc thúâi sang
Àân ưng tưët tốc nhûäng mang nùång àêìu. a
NASL II 20a
BK a- Àân ưng tưët tốc thò mang nùång àêìu TNPD I 112
71. Àân Bấ Nha
1
lïn dêy sùén àúåi
Àúåi bẩn Tûã Kò, tri êm húäi cố hay?
CDTCM 27
72. Àân bêìu khếo gẫy thúâi nghe
Lâm thên con gấi chúá nghe àân bêìu.
NASL III 40b NASL IV 2b
73. Àân cêìm chûãa bến dun tú
Nùm canh lëng nhûäng ngêín ngú tiïëng àân.
HVP 119
74. Àân Chêu Tën

Àân em gẫy khc nùm cung rộ râng.
HVP 119
77. Àân kia long phđm chng dêy
Àem ra anh sûãa cho ngay cung àân.
CDTH 127
78. Àân ưng cao ngưíng cao ngưìng
Lâm ùn chùèng àûúåc àûáng trưng àân bâ.
NASL II 17b
79. Àân ưng chúá kïí Phan Trêìn
Àân bâ chúá kïí Thy Vên, Thy Kiïìu.
TCBD II 250 TCBD III 146 TNPD I 112
80. Àân ưng àống khưë ài lûún
Àân bâ mùåc ëm húã lûúân múái xinh.
NNPD 53 TCBD I 372 TNPD I 112
81. Àân ưng hổc sẫy hổc sâng
Àïën khi vúå àễ tay lâm mâ ùn. a
NGCK 150b
BK a - Àïën khi vúå àễ phẫi lâm mâ ùn
TCBD I 294 TCBD II 250
- Àïën cún vúå àễ phẫi lâm mâ ùn TCBD I 112
82. Àân ưng khưng rêu bêët nghò
Àân bâ khưng v lêëy gò ni con
NASL II 43b NNPD 53 NQPN 48 TCBD I 607 TNPD I 112
83. Àân ưng mưåt trùm lấ gan
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 15

Lấ úã cng vúå, lấ toan cng ngûúâi.
HT 235 TCBD II 191 TNPD I 112
84. Àân ưng nùm, bẫy àân ưng
Àem bỗ vâo lưìng cho kiïën nố tha

HT 248 TCBDI 607 TNDBI 112 VNB7 345
BK a - Àân bâ quan tùỉt nûãa ngây lïn quan VNP1 II 38
90. Àân ưng rưång miïång thò sang a
Àân bâ rưång miïång tan hoang cûãa nhâ b
CVPD 16 HHÀN 268 NASL II 44b NGCK 145b
TCBD I 607 TNPD I 111 VNP1 II 100 VNP 7 101
BK a - Liïìn ưng rưång miïång thò sang ÀNQT 100a LHCD 38a
- Àân ưng miïång rưång thò sang TCBD II 153
b - Liïìn bâ rưång miïång toang hoang cûãa nhâ ÀNQT LHCD
- Àân bâ miïång rưång toang hoang cûãa nhâ TCBD II
- Àân bâ rưång miïång phấ hoang cûãa nhâ NASL III 37b
- Àân bâ rưång miïång toang hoang cûãa nhâ NNPD 53
91. Àân ưng rưång miïång thò tâi
Àân bâ rưång miïång àiïëc tai lấng giïìng.
NNPD 53 TCBD I 607 TNPD I 111 VNP1 II 100 VNP 7 101
92. Àân ưng sêu sùỉc nûúác àúâi
Àân bâ cẩn súát nhû cúi ùn trêìu.
TCBD I 559
93. Àân ưng tđch huët
1
thò sang
Àân bâ tđnh huët thò tan hoang cûãa nhâ.
NQPN 46
94. Àân ưng tđnh khđ loang toâng
Àân bâ con gấi giûä giâng nïët na
Phông khi nố bỗ tay ra
Nđn ài thò dẩi, nối ra mang àiïìu.
TCBD II 191 TNPD II 65

1

Lúån no con nđn, tôm tem thúâi tôm. b
NASL II 1b
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 18

BK a - Con thúâi àôi b chưìng àôi tôm tem
NPGT 26a NPNN 7b
b - Con àậ b àoẩn, tôm tem thúâi tôm NPGT
- Con thúâi àậ ng, tôm tem thò tôm NPNN
+ NGCK 120a:
Àûúng khi lûãa tùỉt cúm sưi
Con thò àôi b chưìng àôi tôm tem
Bêy giúâ lûãa àậ chấy lïn
Con thò àậ ng tôm tem thò tôm.
+ TCBD II 214 TNPD II 77:
Àûúng khi bïëp tùỉt cúm sưi
Con ngưìi khốc àối, chưìng àôi tôm tem
Bêy giúâ bïëp àậ chấy lïn
Cúm àâ sùỉp chđn tôm tem thò tôm.
102. Àang khi búå ngúå giûäa àâng
Ngậi nhên cng tiïëc bẩc vâng cng thûúng
CHG 8
103. Àang khi chưìng giêån, mònh ài a
Hïët khi nống giêån, àïën khi vui vêìy
Ngậi nhên nhû bất nûúác àêìy
Bûng ài mâ àưí hưët rây àùång àêu. b
HHÀN 323
BK a - Khi chưìng hïët giêån lẩi thò vui khy CDTCM 270
- Hïët cún nống giêån àïën khi vui vêìy TCBD II 330 - 331
b - Bûng ài mâ àưí húát rây àùång àêu CDTCM
104. Àang khi cåc rûúåu say nưìng

Trûúác thùm ph mêỵu sau lâ viïëng em.
CHG 7
110. Àấng ùn àêu àêëy mâ múâi
Thûúng sao cho àûúåc chưìng ngûúâi mâ thûúng.
NASL II 25a
Xem thïm Ù 39
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 20

111. Àânh nhệ nhû chõ bấn bêo
Rễ thúâi chùèng bấn àưí vêo xëng sưng. a
BK a - Bấn thúâi chùèng àùỉt àưí vêo xëng sưng
NASL IV 29a
112. Àânh têm rưëi súåi chó mânh
Ba lêìn tưi nối chùèng thânh phng loan.
DCNTB II 131
113. Àấnh cúâ nûúác bđ khưng toan
D anh khếo liïåu, trùm bân cng thua.
NNPD 59 TCBD I 294 TCBD II 481 TNPD I 113
BK CHG 32:
Àấnh cúâ nûúác bđ khưn toan
Dêỵu anh khếo lûúång trùm bân cng thua.
114. Àấnh àơ lẩi mêët cûãa àïìn
Lêëy chưìng lẩi phẫi àem em ài b.
NASL II 27b
115. Àấnh àûa kơu câ kơu kõt!
Lêëy chưìng hâng thõt cho mể gùåm xûúng.
TrCH 18
116. Àấnh giùåc mâ àấnh tay khưng a
Thâ vïì xố bïëp giûúng cung bùỉn mêo.
ANPT 17b ÀNQT 81b HHÀN 97 HLCD 5b NQPN 10

O kia nho nhỗ bûa mònh
2
gêm gang
3

DCBTT 124
123. Àâo hoa àua núã trong rûâng
Ûúác gò àûúåc kễ trỗ àûúâng cho hay.
NASL IV 31a
124. Àâo hoa y cûåu tiïëu àưng phong
4
1
Àam kïình: cua to .
2
Bûa mònh: vûâa vúái mònh.
3
Gêm gang: tưët, cên xûáng.
4
Àâo hoa y cûåu tiïëu àưng phong: thú ca Thưi Hưå àúâi Àûúâng: “Nhên diïån bêët tri hâ xûá
khûá, Àâo hoa y cûåu tiïëu àưng phong”, nghơa lâ: mùåt ngûúâi (ngûúâi àểp) khưng biïët àậ ài àêu,
KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 22

Tûúáng tâi quẫ nhõ thiïëp trong ra múâi.
HPV 104
125. Àâo khoe tûúi, liïỵu khoe mïìm
Cêy khư nẫy nhõ, cânh thïm êëm chưìi
Chûä rùçng: Thiïn hûäu tûá thúâi

KHO TÂNG CA DAO NGÛÚÂI VIÏÅT 23

Sấch cố chûä rùçng: Xn bêët tấi lai
1

HT 304 TCBD I 607 - 608 TCBD III 147
TNPD II 6 VNP1 I 169 - 170 VNP 7 301
Sûãa lẩi: Têëm ấo nêu sưìng xïëp nïëp em àưåi àêìu
VNP1 I vâ VNP7 =
Têëm ấo nêu sưìng xếp nïëp em àïí trong nhâ
Ba vng khùn tđm phêët phú em àưåi àêìu.

128. Àâo non xêëp xúái non tiïn
Àâo khoe tûúi, liïỵu lẩi khoe mïìm
Hoa thúm ngâo ngẩt
Chđn phûúng trúâi lấc àấc vûúân xn
Àûúâng ài tưi ngẫ Têën Têìn
2

Lẩi thïm con chim nhẩn vêån chên ài vïì. a
bk a - Lẩi thïm con chim nhẩn qín chên vïì
QHBN 331 - 332
129. Àâo thùỉm thò àâo lẩi phai
Bưì nêu dậi nùỉng thò mâi chùèng ài. a
ANPT 10a ÀNQT 89a LHCD 21a
BK a - Àưì nêu dậi nùỉng thò mâi chùèng ài TNPD I 113
130. Àâo tú sen ngố xanh xanh
Ngổc lânh phai giấ, gia lânh àểp dun a
Cho nïn Tiïn kïët bẩn Tiïn b
Phûúång hoâng chùèng chõu àûáng chen vúái gâ. c

tònh ngúäi chđ thêm
Lâm sao cho àùång ngổc cêìm liïìn tay
CHG 32
135. Àẩo lâm trai anh khưng lo tđch cưëc phông cú
Mûa dưng mưåt trưå, bêëy giúâ múái nó nùn.
DCNTB 145
136. Àẩo lâm trai nhû ngûúâi ta
Thò àưng xung, têy àưåt chûa àùång lâm quan
Hëng chi nhû anh úã nhâ dûng dûng vư sûå,
ai gấnh bẫng vâng àïën cho. 1
Àẩo hùçng: àûác àưå, tû cấch thûúâng trûåc ca con ngûúâi.