MỘT SỐ VẤ N ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH TRONG
CÁC DOANH NGHIỆP.
1.1. DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP :
1.1.1 - Các khái niệm cơ bản :
Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế tham gia các hoạt động sản xuất
kinh doanh, nhằm cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ thoả mãn nhu cầu của thị
trường và thu về cho mình một khoản lợi nhuận nhất định. Hoạt động kinh
doanh của doanh nghiệp là hoạt động đưa ra những sản phẩm hay dịch vụ để
bán, nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường và của xã hội, được thực hiện với
chi phí ít nhất, sao cho sản phẩm làm ra có thể tiêu thụ được với giá cả mà thị
trường có thể chấp nhận, bảo đảm thu nhập bù đắp được chi phí và có lợi
nhuận.
Như vậy kinh doanh là một quá trình bao gồm từ khâu nghiên cứu khảo
sát nhu cầu thị trường để quyết định sản xuất, tổ chức quá trình sản xuất ra
hàng hóa đáp ứng được nhu cầu thị trường đồng thời tiến hành việc tiêu thụ
những hàng hóa đó nhằm thu được nhiều lợi nhuận.
Khi đề cập đến vấn đề hiệu quả,người ta có thể đứng trên các khía cạnh
khác nhau để xem xét. Nếu hiểu theo mục đích cuối cùng, hiệu quả kinh tế là hệ
số giữa kết quả thu về và chi phí bỏ ra để đạt kết quả đó. Hiệu quả kinh doanh
cao hay thấp tùy thuộc vào trình độ tổ chức sản xuất và tổ chức quản lý trong
các doanh nghiệp.
Nếu xem xét ở từng yếu tố riêng lẻ, hiệu quả là sự thể hiện trình độ và khả
năng sử dụng các yếu tố trong quá trình sản xuất và kinh doanh.
Hiệu quả là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng
các yếu tố trong quá trình sản xuất.
Trong điều kiện kinh tế hiện nay hiệu quả kinh doanh là một phạm trù
kinh tế có tính chất định lượng về tình hình phát triển của các hoạt động sản
xuất kinh doanh. Nó phản ánh sự phát triển kinh tế theo chiều sâu của các chủ
thể kinh tế, đồng thời phản ánh trình độ khai thác và sử dụng các nguồn lực
của doanh nghiệp và của nền kinh tế quốc dân trong quá trình tái sản xuất
nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế.

người lao động và tái phân phối lợi tức xã hội.
Tóm lại trong quản lý kinh doanh, phạm trù hiệu quả kinh tế được biểu
hiện ở các loại khác nhau. Việc phân loại hiệu quả kinh tế là cơ sở để xác định
các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế, phân tích hiệu quả kinh tế và xác định những biện
pháp nâng cao hiệu quả kinh tế.
1.1.3 - Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh doanh :
Hiệu quả kinh doanh trong các doanh nghiệp là một chỉ tiêu chất lượng
tổng hợp liên quan tới tất cả các mặt trong hoạt động kinh doanh, do đó nó
chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau:
* Môi trường vĩ mô: Mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội của
Đảng và Nhà nước có tác động đến mọi hoạt động của nền kinh tế quốc dân, từ
đó ảnh hưởng gián tiếp đến hiệu quả kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Các
chính sách của Nhà nước nhằm hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp trong
nước phát triển, tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh thu hút vốn đầu tư
nước ngoài góp phần tăng hiệu quả kinh doanh.
* Môi trường vi mô:
- Nhân tố nguồn vốn kinh doanh: Doanh nghiệp muốn thực hiện được
phương án kinh doanh đã đề ra cần phải có vốn để mua nguyên vật liệu, mua
sắm các máy móc thiết bị phục vụ cho sản xuất...
- Nhân tố thị trường đầu vào và thị trường đầu ra của doanh nghiệp: Thị
trường các yếu tố đầu vào có ý nghĩa quyết định đến quá trình sản xuất đồng
thời ảnh hưởng tới tính liên tục và tính hiệu quả của sản xuất. Thị trường đầu
ra quyết định hiệu quả trong kinh doanh.
- Nhân tố kỹ thuật và công nghệ: Nhân tố này cho phép các doanh nghiệp
nâng cao năng suất chất lượng và hạ giá thành sản phẩm, nhờ đó mà tăng khả
năng cạnh tranh, tăng vòng quay của vốn lưu động, tăng lợi nhuận, bảo đảm
thực hiện yêu cầu quy luật tái sản xuất mở rộng.
- Nhân tố về tổ chức sản xuất : Trong quá trình sản xuất của doanh
nghiệp, nhân tố này đảm bảo cho dây chuyền sản xuất cân đối, cho phép doanh
nghiệp khai thác tới mức tối đa các yếu tố vật chất trong sản xuất. Nhờ đó mà

doanh nghiệp phải quyết định việc sản xuất và bán hàng hóa - dịch vụ mà thị
trường cần, nền kinh tế cần chứ không bán những sản phẩm hàng hóa mà bản
thân doanh nghiệp có sẵn. Đó là điều kiện để bảo đảm sự phát triển cân đối
của nền kinh tế quốc dân.
- Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa 3 lợi ích : Lợi ích xã hội, lợi ích tập thể
và lợi ích người lao động. Việc nâng cao hiệu quả kinh doanh phải xuất phát và
thỏa mãn những mối quan hệ lợi ích trên. Trong đó lợi ích của người lao động
là nhân tố quyết định đến việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, kết quả đem lại
phải thoả mãn những nhu cầu của người lao động, của tập thể, của nền kinh tế
trên cơ sở căn cứ vào chi phí để đạt được mức hiệu quả đó.
- Bảo đảm tính toàn diện và hệ thống trong việc nâng cao hiệu quả kinh
doanh. Việc nâng cao hiệu quả của nền kinh tế, của ngành, của địa phương từ
đó đảm bảo yêu cầu nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Trong từng đơn vị kinh doanh khi đánh giá, xem xét hiệu quả kinh doanh
phải coi trọng tất cả các mặt hoạt động kinh doanh, các lĩnh vực, các khâu của
quá trình đó. Xem xét một cách đầy đủ các mối quan hệ tác động qua lại của
các tổ chức, các lĩnh vực trong một hệ thống theo những mục tiêu đã xác định.
- Bảo đảm tính thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh. Khi
đánh giá, xác định mục tiêu, biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh phải
xuất phát từ đặc điểm điều kiện kinh tế xã hội của ngành, địa phương và của
chính doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Điều này mới có đủ cơ sở thực tế để
đảm bảo chắc chắn lòng tin cho người lao động, hạn chế được rủi ro tổn thất
trong kinh doanh.
- Phải căn cứ vào kết quả cuối cùng cả về hiện vật và giá trị để đánh giá
hiệu quả kinh doanh: Khi tính toán và đánh giá hiệu quả kinh doanh, một mặt
phải căn cứ vào kết quả sản lượng hàng hóa đã thực hiện, mặt khác phải tính
đúng, tính đủ các chi phí đã bỏ ra để sản xuất và tiêu thụ những mặt hàng đó.
Căn cứ vào kết quả cuối cùng về cả mặt hiện vật và giá trị là yêu cầu tất yếu
buộc các nhà kinh doanh phải tính toán đúng đắn, hợp lý các yếu tố cần thiết
cho quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Từ đó sẽ cho phép đánh giá đúng

kinh doanh Tổng vốn kinh doanh
Chỉ tiêu này cho biết một đồng vốn sản xuất tạo ra được bao nhiêu đồng
giá trị sản xuất.
+ Tỷ suất doanh thu theo vốn kinh doanh được tính bằng mức doanh thu
trên vốn kinh doanh :
Tỷ suất doanh thu
=
Tổng doanh thu
theo vốn kinh doanh Tổng vốn kinh doanh
• Nhóm chỉ tiêu hiệu quả sử dụng các yếu tố cơ bản của quá trình kinh
doanh của doanh nghiệp :
- Chỉ tiêu hiệu quả sử dụng lao động trong quá trình kinh doanh :
+Mức năng suất lao động bình quân được xác định bởi tổng giá trị kinh
doanh trên tổng số lao động bình quân.
Mức năng suất = Tổng giá trị kinh doanh
lao động bình quân Tổng số lượng lao động bình quân
Chỉ tiêu này cho biết một lao động sẽ tạo ra bao nhiêu giá trị kinh doanh
cho doanh nghiệp.
+Mức doanh thu bình quân của mỗi lao động được tính bằng tổng doanh
thu trên tổng số lao động bình quân :
Mức doanh thu bình
=
Tổng doanh thu
quân mỗi lao động Tổng số lao động bình quân
Điều này cho biết mỗi lao động sẽ tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu của
doanh nghiệp.
+Mức lợi nhuận bình quân mỗi lao động : Được tính bằng tổng lợi nhuận
trên tổng số lao động bình quân.
Mức lợi nhuận của
=