CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
I. KHÁI NIỆM VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
I.1. Khái niệm và những đặc trưng cơ bản của chiến lược kinh doanh
Chiến lược là một thuật ngữ dùng để chỉ các kế hoạch lớn dài hạn được
đưa ra trên cơ sở tin chắc được rằng những cái gì đối phương có thể làm, những
cái gì đối phương có thể không làm. Chiến lược được hiểu một cách đơn giản
nhất là những kế hoạch được thiết lập hoặc những hành động được thực hiện
trong nỗ lực nhằm đạt tới các mục đích của doanh nghiệp .
Theo James B.Quinn, thuộc Đại học Dartmouth: "Chiến lược là một dạng
thức hoặc một kế hoạch phối hợp các mục tiêu chính, các chính sách và các trình
tự hành động một tổng thể kết dính lại với nhau".
Khái niệm chiến lược kinh doanh được sử dụng khá phổ biến trong các
doanh nghiệp ở các nước có nền kinh tế phát triển và ngày càng tỏ ra có vai trò
hết sức quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp, nhất là trong nền kinh
tế thị trường biến động phức tạp như hiện nay. Khoa học quản trị kinh doanh đã
tồn tại rất nhiều khái niệm về chiến lược kinh doanh trong số đó có một số khái
niệm được chấp nhận tương đối rộng rãi là:
Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp là một chương trình hành động
tổng quát hướng tới việc thực hiện những mục tiêu của doanh nghiệp. Chiến
lược không vạch ra một cách cụ thể để đạt được những mục tiêu vì đó là nhiệm
vụ của vô số chương trình hỗ trợ các chiến lược chức năng khác mà chiến lược
chỉ tạo ra cái khung để hướng dẫn tư duy hành động.
Theo Alfred Chandler: Chiến lược kinh doanh bao hàm việc ấn định các
mục tiêu cơ bản dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời lựa chọn các cách thức
hoặc tiến trình hành động và phân bổ các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các
mục tiêu đó.
Theo định nghĩa trong giáo trình “Chiến lược kinh doanh và phát triển
doanh nghiệp”: Chiến lược kinh doanh của một công ty là tổng hợp các mục tiêu
dài hạn, các chính sách và các giải pháp lớn về sản xuất kinh doanh, về tài chính
và về giải quyết nhân tố con người nhằm đưa hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp lên một trạng thái mới cao hơn về chất.
dụng thời cơ, điểm mạnh của mình để hạn chế các rủi ro và điểm yếu cho nên tất
yếu phải xác định điểm mạnh của ta so với đối thủ cạnh tranh và tận dụng triệt
để điểm mạnh đó, phải “biết mình biết người” và luôn để sự đánh giá về công ty
mình trong mối liên hệ với đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Nghĩa là giải đáp
câu hỏi “Chúng ta đang ở đâu?”.
- Chiến lược kinh doanh luôn xây dựng cho những ngành nghề kinh doanh trong
những lĩnh vực kinh doanh chuyên môn hoá truyền thống và thế mạnh của công
ty. Phương án kinh doanh của công ty được kết hợp thực hiện trên cơ sở kết hợp
chuyên môn hoá với đa dạng hoá sản xuất và kinh doanh tổng hợp.
I. 2. Xác định nhiệm vụ của chiến lược kinh doanh
Xác định nhiệm vụ chiến lược chính là để trả lời cho câu hỏi công việc kinh
doanh của doanh nghiệp chúng ta là gì? Đôi khi người ta gọi nhiệm vụ kinh
doanh là nguyên tắc kinh doanh, nục đích kinh doanh triết lý kinh doanh, từ đó
xác định lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp thông thường đó là loại sản
phẩm cơ bản hoặc dịch vụ chính, các nhóm đối tượng khách hàng hàng đầu,
nhu cầu thị trường tình hình công nghệ và một loạt các yếu tố khác
Chức năng nhiệm vụ thường nói về những mục đích dài hạn của doanh
nghiệp, nó phân biệt doanh nghiệp với các công ty khác trong ngành, nó nói lên
các nguyên tắc kinh doanh các quan điểm của doanh nghiệp, từ đó xác định lĩnh
vực kinh doanh, loại sản phẩm, khách hàng và công nghệ sử dụng cũng như
khuôn khổ hoạt động của doanh nghiệp. Chức năng nhiệm vụ phải có giới hạn
vừa đủ để loại trừ các rủi ro nhưng nó phải đủ rộng để đảm bảo tăng trưởng.
Khi xây dựng chức năng nhiệm vụ phải đảm bảo tính thống nhất về ý trí và
phương hướng phát triển trong nội bộ doanh nghiệp, tạo cơ sở để huy động và
phân bổ hợp lý nguồn lực của công ty đồng thời nó có vai trò làm điểm tụ cho
mọi người đồng tình với phương hướng và mục đích của công ty.
I. 3. Xác định mục tiêu chiến lược
Thuật ngữ " mục tiêu" được dùng để chỉ các đích hoặc các kết quả cụ thể mà
doanh nghiệp muốn phấn đấu để đạt được. Tuy nó được suy ra từ chức năng
nhiệm vụ nhưng chúng cần phải cụ thể, rõ ràng hơn và lượng hoá được.
do tồn tại của tổ chức và luôn được đề ra trước nhất. Sau khi đã đề ra chức
năng nhiệm vụ làm định hướng phải tiến hành xác định các mục tiêu dài hạn và
ngắn hạn.
I.4. Vai trò và sự cần thiết hoạch định chiến lược trong kinh doanh.
Nền kinh tế thị trường tự do kinh doanh tạo điều kiện cho việc phát triển
các loại hình doanh nghiệp. Phạm vi phần thị trường của các doanh nghiệp luôn
có nguy cơ bị thu hẹp, trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, việc định hướng chiến
lược kinh doanh có vai trò rất quan trọng, nó quyết định sự tồn vong của cả một
doanh nghiệp. Nên việc đánh giá khả năng thích nghi và sự phù hợp của chiến
lược kinh doanh là rất cần thiết để từ đó nhà lãnh đạo có biện pháp điều chỉnh
theo những biến động của môi trường một cách có hiệu quả nhất. Điều minh
chứng cho thấy lợi ích và vai trò to lớn của việc hoạch định chiến lược đem lại
cho doanh nghiệp là:
- Giúp cho nhà quản trị thấy rõ mục đích và hướng đi của mình, biết được
những kết quả mong muốn và việc sử dụng tài nguyên hợp lý, tối ưu, khuyến
khích tinh thần trách nhiệm của mỗi thành viên.
- Giúp lãnh đạo công ty có điều kiện ra quyết định mang tính thống nhất
phù hợp với các hoạt động nhịp nhàng, uyển chuyển, tạo ra sự đồng tâm nhất trí
của toàn bộ lực lượng hoạt động trong công ty.
- Giúp lãnh đạo chủ động thích ứng trước những sự thay đổi của môi
trường kinh doanh khai thác các cơ hội của môi trường và phát huy sức mạnh
nội tại của doanh nghiệp khắc phục nhược điểm trong hoạt động sản xuất kinh
doanh.
Bên cạnh đó ,các doanh nghiệp khi tham gia vào thị trường thì có nghĩa là
phải chấp nhận những khó khăn thách thức của môi trường, những biến động
bất kỳ của nền kinh tế và sự cạnh tranh khốc liệt của quy luật kinh tế thị trường.
Mỗi doanh nghiệp để bắt đầu việc khởi sự kinh doanh của mình thì phải có
những nguồn lực nhất định, và để tồn tại doanh nghiệp cần phải có chiến lược
kinh doanh phù hợp với những nguồn lực của mình nhằm phát huy các tiềm lực:
như tiềm lực về tài chính, về vốn, về công nghệ lao động vv… Để duy trì và phát
độ chóng mặt. Nhiều công trình khoa học tiên tiến ra đời tạo ra các sản phẩm có
chất lượng tốt mà giá cả hợp lý, đáp ứng mọi mặt nhu cầu của con người.
Nhưng nhu cầu của con người thì vô tận và sẽ tạo ra “khe hở thị trường“ nó
đang chờ các doanh nghiệp tìm ra và thoả mãn. Do vậy doanh nghiệp phải đi
sâu vào nghiên cứu thị trường và phát hiện nhu cầu mới của khách hàng, qua đó
lựa chọn phương án phù hợp với năng lực của mình để đáp ứng nhu cầu của
khách hàng. Và trong cuộc chạy đua doanh nghiệp năng động, nhạy bén hơn thì
doanh nghiệp đó sẽ thành công, chính vì vậy các doanh nghiệp phải xây dựng
chiến lược kinh doanh thích hợp trong từng điều kiện cụ thể của môi trường
nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu khách hàng và chiến thắng các đối thủ khác.
Tóm lại: Việc xây dựng chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp trong cơ
chế thị trường là cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, nó làm
kim chỉ nam cho sự phát triển của doanh nghiệp, nhất là trong trong thị trường
có sự cạnh tranh gay gắt như hiện nay.
I.5. Các loại hình chiến lược kinh doanh.
* Căn cứ vào phạm vi chiến lược người ta chia chiến lược kinh doanh thành :
- Chiến lược chung : thường đề cập đến những vấn đề quan trọng lâu dài
quyết định sự sống còn của doanh nghiệp
- Chiến lược bộ phận : với doanh nghiệp thường là chiến lược phân phối,
chiến lược sản phẩm, chiến lược giá chiến lược yểm trợ bán hàng...
* Căn cứ và hướng tiếp cận chiến lược kinh doanh chia thành 4 loại
- Chiến lược tập trung và các yếu tố then chốt: Tư tưởng chỉ đạo của chiến
lược này không dàn trải các nguồn lực mà tập trung cho những hoạt động có ý
nghĩa quyết định đến sự phát triển của doanh nghiệp
- Chiến lược dựa trên các ưu thế tương đối: Vấn đề cơ bản của hoạch định
chiến lược ở đây là bắt đầu từ việc phân tích so sánh sản phẩm dịch vụ của
doanh nghiệp mình với các đối thủ cạnh tranh tìm ra các điểm mạnh điểm yếu
của mình để từ đó có các biện pháp giải quyết cụ thể trong chiến lược kinh
doanh
- Chiến lược sáng tạo tấn công: Việc xây dựng chiến lược là tiếp cận theo
(sơ đồ I.2)
Phân tích môi trường
Xác định chức năng, nhiệm vụ mục tiêu
Phân tích v là ựa chọn chiến lược
Thực hiện
Kiểm tra
Phân tích môi trường
Xác định chức năng, nhiệm vụ mục tiêu
Phân tích v là ựa chọn chiến lược
Thực hiện
Kiểm tra
Phân tích môi trường
Xác định chức năng, nhiệm vụ mục tiêu
Phân tích v là ựa chọn chiến lược
Thực hiện
Kiểm tra
Cấp công ty
Cấp kinh doanh cơ sở
Cấp bộ phận chức năng
Sơ đồ I-1. Các cấp quản lý chiến lược
II. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC
Quản trị chiến lược là tổng thể các hành động và các quyết định để tiến
hành việc hoạch định, thực hiện và kiểm tra các chiến lược nhằm đạt được mục
tiêu của tổ chức; đề ra, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các quyết định nhằm
đạt được các mục tiêu đó trong môi trường hiện tại cũng như tương lai. Quản
trị chiến lược kinh doanh và phát triển doanh nghiệp là một nội dung cơ bản
của quản trị doanh nghiệp.
II.1. Hình thành chiến lược :
Hình thành chiến lược là phác thảo khung khổ cho các hoạt động kinh doanh
lược đòi hỏi sự phối hợp toàn diện của tất cả các bộ phận trong cơ cấu tổ chức
của công ty, nó tác động đến tất cả các lĩnh vực kinh doanh của công ty.
Tổ chức thực hiện chiến lược được thực hiện thông qua các công tác chủ yếu
sau:
- Kế hoạch hoá các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Hoạch định và thực thi các chính sách của doanh nghiệp.
- Phân phối các nguồn lực phục vụ kinh doanh.
- Thay đổi, điều chỉnh cơ cấu tổ chức hiện tại.
- Làm thích nghi với quá trình tác nghiệp khi thực hiện chiến lược.
- Thiết lập hệ thống thông tin, ...
Thực hiện chiến lược là giai đoạn gồm nhiều nội dung phức tạp. Vì vậy, việc
điều chỉnh tổ chức, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận phải được
thiết lập rõ ràng và phải rà soát lại thường xuyên trong quá trình thực thi chiến
lược.
II.3. Kiểm tra, đánh giá chiến lược kinh doanh
Hoạt động quản trị doanh nghiệp sẽ đem lại kết quả không như mong
muốn nếu thiếu hoạt động kiểm tra. Thực hiện chức năng kiểm tra, quản trị
doanh nghiệp phải luôn so sánh giữa mục tiêu đặt ra với kết quả đạt được ở
từng khoảng thời gian, đánh giá xem tại sao và bằng cách nào có thể thực hiện
được các mục tiêu đã đề ra. Tuỳ theo quy mô cũng như lĩnh vực hoạt động quản
trị cụ thể mà hoạt động kiểm tra có nội dung cũng như đòi hỏi phải sử dụng các
tiêu chuẩn, phương pháp và công cụ thích hợp. Vì chiến lược kinh doanh luôn
phải đối đầu với môi trường rất năng động, thay đổi nhanh chóng và khắc
nghiệt nên kiểm tra đánh giá chiến lược luôn được coi là có tầm quan trọng lớn.
* Các yêu cầu đối với kiểm tra, đánh giá trong quản trị chiến lược.
- Hoạt động kiểm tra phải phù hợp với đối tượng kiểm tra và phải phù hợp
với mọi giai đoạn quản trị chiến lược.
Sự phù hợp với đối tượng kiểm tra thể hiện ở việc xác định nội dung, tiêu
chuẩn và phương pháp đánh giá trên cơ sở đòi hỏi của đối tượng đánh giá. Hoạt
động kiểm tra đánh giá ở các doanh nghiệp có quy mô khác nhau, lĩnh vực kinh
+ Giải pháp tác động đến các biện pháp có liên quan
- Kiểm tra phải tập trung vào các điểm thiết yếu: Khi tiến hành kiểm tra
đánh giá chiến lược hoặc các kế hoạch triển khai chiến lược, người làm công tác
này cần phải hướng sự tập trung vào các nhân tố tác động mạnh mẽ đến chiến
lược ( hoặc kế hoạch triển khai chiến lược ) cũng như những nhân tố có sự biến
động chệch khỏi xu thế đã dự đoán đáng kể để chỉ cần tập trung vào những nhân
tố, những mục tiêu hoặc chỉ tiêu nào có khác biệt lớn. Tuy nhiên, có những nhân
tố tuy sự biến đổi không nhiều so với phán đoán chiến lược nhưng vì những
nhân tố này có tác động lớn đến các mục tiêu chiến lược hoặc chiến thuật nên
không được phép bỏ qua khi tiến hành kiểm tra, đánh giá chiến lược kinh doanh
và phát triển doanh nghiệp.
* Nội dung chủ yếu của kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh chiến lược kinh doanh:
- Xác định nội dung kiểm tra, đánh giá chiến lược: Nội dung kiểm tra đánh giá
phải xuất phát từ sự phù hợp với nội dung của chiến lược cũng như các kế
hoạch triển khai chiến lược kinh doanh và phát triển doanh nghiệp.
- Xây dựng các tiêu chuẩn kiểm tra bao gồm các tiêu chuẩn định tính và định
lượng: Trong thực tế, tuỳ từng đối tượng và nội dung kiểm tra có thể xác định
các tiêu chuẩn định tính hay định lượng. Việc xây dựng các tiêu chuẩn định tính
có thể và phải đảm bảo tính nhất quán, tính phù hợp và tính khả thi. Tiêu chuẩn
định lượng có thể là các phạm trù phản ánh số lượng và cũng có thể là tiêu
chuẩn chất lượng.
- Quá trình đánh giá thực hiện chiến lược theo tiêu chuẩn đã xây dựng: Quá
trình kiểm tra đánh giá chiến lược rất cần thiết cho toàn bộ quá trình hoạch
định và triển khai thực hiện chiến lược. Nó phải tuân thủ theo một quy trình
nhất định đảm bảo tính khoa học bao gồm những nội dung chính như: đánh giá
chiến lược; đánh giá các kế hoạch triển khai chiến lược và điều chỉnh chiến lược.
- Đảm bảo cơ sở thông tin để kiểm tra đánh giá chiến lược: Quá trình quản trị
chiến lược sẽ được tạo điều kiện dễ dàng hơn nhiều khi doanh nghiệp thiết lập
được hệ thống thông tin chính xác và hiệu quả. Để có được những thông tin cần
thiết, doanh nghiệp phải biết sử dụng những thông tin sẵn có như số liệu thống
Copyright: Tài liệu đại học ©