CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1 Lịch sử nghiên cứu
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề sử dụng câu hỏi TNKQ trong dạy học
Hiện nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam vấn đề sử dụng trắc nghiệm trong
dạy học đang là vấn đề mới. Có rất ít tác giả nghiên cứu về vấn đề này mà chủ yếu
chỉ đề cập đến trắc nghiệm trong khâu kiểm tra đánh giá. Năm 1971, G.S Trần Bá
Hoành lần đầu tiên soạn thảo các câu hỏi TN và áp dụng vào kiểm tra kiến thức
của học sinh. Năm 1994- 1995, PGS. Lê Đình Trung với nghiên cứu về sử dụng
câu hỏi TNKQ dạng MCQ để kiểm tra hiệu quả của phương pháp giảng dạy tích
cực ở phổ thông bằng “Bài toán nhận thức” đã khẳng định hiệu quả của TNKQ
trong đánh giá kết quả học tập. Tác giả Nguyễn Bá Thuỷ có đề xuất việc dạy bài ôn
tập bằng hệ thống bài tập TNKQ do bài ôn tập có nhiều kiến thức, dùng TNKQ có
nhiều thuận lợi để ôn lại kiến thức cũ. Lê Đức Ngọc đề xuất sử dụng bộ câu hỏi
dùng trong TNKQ với nhiều chức năng. Bắt đầu từ kỳ thi tốt nghiệp, tuyển sinh đại
học năm 2007 bộ GD và ĐT đã thay hình thức thi tự luận bằng TN đối với các
môn: vật lý, hoá học, sinh học và ngoại ngữ. Điều này đã mở ra những đổi mới
trong việc sử dụng TN để dạy và học. Gần đây rất nhiều tác giả viết nhiều sách về
TN để hướng dẫn ôn thi cho học sinh. Nhưng phần lớn các tài liệu TN hiện nay
mới xây dựng được bộ câu hỏi và đáp án chứ chưa đưa ra được lời khuyên cho học
sinh.
Còn ở bậc THCS thì chưa có một tác giả nào đề cập đến việc sử dụng TNKQ
dạng MCQ đế hướng dẫn học sinh tự học ở nhà. Trong đề tài này chúng tôi đề xuất
phương pháp sử dụng TNKQ dạng MCQ để giúp học sinh tự học ở nhà phần: “Di
truyền”, sinh học 9, THCS.
1. 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề tự học
Trong hoạt động học tập chiếm lĩnh tri thức của người học sinh thì tự học là
một khâu hết sức quan trọng. Có thể nói tự học là yếu tố quyết định đến hiệu quả,
chất lượng tiếp thu tri thức của người học sinh. Phần lớn các học sinh đạt kết quả
loại ưu đều là những sinh viên có khả năng tự học tốt. Hơn nữa, xu hướng mới của
ngành giáo dục phổ thông là tăng cường khả năng tự học của học sinh. Song không
phải bất cứ học sinh nào cũng tổ chức tốt khâu tự học này để đem lại kết quả học

Tự học
học của sinh viên. Các tác giả đều đã chỉ ra những hình thức tự học và cơ sở của
việc lựa chọn các hình thức tự học hợp lí. Song vấn đề tự học, việc xác định các
hình thức tự học của từng môn cụ thể ít được đề cập. Đặc biệt là việc tự học ở nhà
đối với học sinh THCS chưa có tác giả nào bàn tới. Đây là một vấn đề đang còn
mới mẻ.
1.3. Lịch sử sử dụng câu hỏi TNKQ để hướng dẫn học sinh tự học
Từ trước đến nay, người ta mới sử dụng TNKQ trong khâu kiểm tra, đánh giá để
đo lực học của học sinh. Vấn đề sử dụng TNKQ để hướng dẫn học sinh tự học còn
là vấn đề mới mẻ chưa có tác giả nào nghiên cứu.
2. Tự học và vai trò của tự học của học sinh THCS
2.1. Khái niệm tự học
Theo GS. TSKH. Nguyễn Cảnh Toàn: “ Tự học là tự mình động não, suy nghĩ, sử
dụng các năng lực trí tuệ: quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp v.v.. và có khi cả
cơ bắp cùng các phẩm chất của mình, rồi cả động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan,
thế giới quan để chiếm lĩnh một lĩnh vực nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó
thành sở hữu của mình”.
2.2. Các hình thức tự học
Hình 3. Quá trình hình thành học vấn
*Như vậy, tự học gồm các hình thức:
+ Tự học mò mẫn (không có hướng dẫn), hình thức này khá phổ biến, diễn
ra suốt đời đối với mỗi người. Ví dụ: tự học qua internet, tự học xã hội, tự học
trong lao động sản xuất…
+ Tự học theo SGK, tài liệu không có tài liệu hướng dẫn học tập.
+ Tự học theo tài liệu hướng dẫn (SGK, tài liệu được các nhà sư phạm viết
thành tài liệu hướng dẫn tự học và học sinh học tập theo tài liệu hướng dẫn) hướng
này đang được khuyến khích.
+ Tự học theo tài liệu hướng dẫn và có sự hướng dẫn, tổ chức của giáo viên
(bài giảng trên lớp).
2.3. Vai trò của tự học

3.2. Vai trò của câu hỏi TNKQ