LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ TRẢ LƯƠNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
TRONG DOANH NGHIỆP.
I. LÍ LUẬN CHUNG VỀ TIỀN LƯƠNG.
1. Khái niệm về tiền lương.
Tiền lương có vai trò rất quan trọng, trong doanh nghiệp tiền lương là một
trong những công cụ quản lý của người sử dụng lao động. Tiền lương thể hiện
tính hai mặt: Tiền lương là thu nhập đối với người lao động và là chi phí đối
với người sử dụng lao động.
Với người lao động thì họ muốn tăng tiền lương vì tiền lương là thu nhập,
là động lực kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động, nâng cao
tay nghề. Còn đối với người sử dụng lao động thì tiền lương là chi phí sản xuất
nên để có lợi nhuận cao thì chi phí tiền lương phải giảm xuống.
Mối quan hệ trên được dung hoà như thế nào thì trước hết phải hiểu được
khái niệm thế nào là tiền lương, bản chất của tiền lương ra sao. Trong từng
giai đoạn, từng thời kỳ, từng thành phần kinh tế thì có khái niệm về tiền lương
là khác nhau.
*Tiền lương trong nền kinh tế thị trường:
- Khái niệm: Tiền lương là số lượng tiền tệ mà người lao động nhận được
từ người sử dụng lao động sau khi hoàn thành một công việc nhất định hoặc
sau một thời gian lao động nhất định.
(*)
- Đặc điểm của tiền lương trong nền kinh tế thị trường:
+ Người sử dụng lao động( người thuê lao động) tính toán làm sao đạt
hiệu quả cao trong quá trình sử dụng lao động, để dự tính khả năng chi phí cho
lao động (tiền lương).
+ Tiền lương được xác định theo giá trị sức lao động đã hao phí.
+ Tiền lương được xem xét trong biên độ tiền lương thị trường.
(*) TS. Trần Xuân Cầu – Phân tích lao động xã hội – Nh xuà ất bản lao động xã hội- năm 2002 –
trang139
+ Tiền lương được trả theo hợp đồng lao động đã được xác định trước.
Tóm lại, hiểu một cách chung nhất, tiền lương là một khoản tiền mà người

Đứng trên phạm vi toàn xã hội, tiền lương được xem xét và đặt trong quan
hệ phân phối thu nhập, quan hệ sản xuất và tiêu dùng, quan hệ về trao đổi... và
do vậy chính sách về tiền lương, thu nhập luôn luôn là các chính sách trọng
tâm của mọi quốc gia.
2. Những nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lương.
2.1. Yêu cầu của tổ chức tiền lương.
Sau khi nghiên cứu về tiền lương, ta có thể thấy rằng, tiền lương là một
trong những kích thích vật chất tinh thần đối với người lao động. Vì vậy, để sử
dụng đòn bẩy tiền lương nhằm đảm bảo sản xuất phát triển, duy trì một đội
ngũ lao động có trình độ kỹ thuật nghiệp vụ cao với ý thức kỷ luật vững, đòi
hỏi công tác tổ chức tiền lương trong doanh nghiệp phải đặc biệt coi trọng.
Khi tổ chức tiền lương cho người lao động cần đạt được những yêu cầu cơ
bản sau:
- Đảm bảo tái sản xuất sức lao động và không ngừng nâng cao đời sống
vật chất tinh thần cho người lao động.
Sức lao động là khả năng tiềm tàng của thể lực và trí lực của con người có
thể khai thác và sử dụng nó.
Mọi hoạt động chỉ có thể duy trì và phát triển với điều kiện không ngừng
tái sản xuất sức lao động. Tiền lương là giá cả sức lao động và được trả theo
giá trị sức lao động động đã hao phí, do đó nó phải đảm bảo tái sản xuất sức
lao động đối với việc trả lương trong các doanh nghiệp, dựa vào năng suất,
chất lượng và hiệu quả làm việc của mỗi người lao động.
Đây là một yêu cầu quan trọng nhằm đảm bảo thực hiện đúng chức năng
và vai trò của tiền lương trong đời sống xã hội. Yêu cầu này cũng đặt ra đòi hỏi
cần thiết khi xây dựng các chính sách tiền lương.
- Làm cho năng suất lao động không ngừng nâng cao.
Tiền lương là đòn bẩy kinh tế quan trọng để nâng cao năng suất lao động,
tạo cơ sở quan trọng nâng cao hiệu quả kinh doanh. Do vậy tổ chức tiền lương
phải đạt yêu cầu làm tăng năng suất lao động. Mặt khác đây cũng là yêu cầu
đặt ra đối với việc phát triển, nâng cao trình độ kỹ năng của người lao động.

phân biệt công bằng chính xác trong tính toán trả lương.
Thực hiện tốt nguyên tắc này có tác dụng kích thích người lao động hăng
hái tham gia vào quá trình sản xuất bằng tất cả nỗ lục của họ, nâng cao được
năng suất lao động và hiệu quả công việc đạt đến mức cao nhất mà họ có thể
đạt được, góp phần hoàn thành mục tiêu của doanh nghiệp.
Nguyên tắc 2: Tổ chức tiền lương phải đảm bảo năng suất lao động tăng
nhanh hơn tiền lương bình quân.
Năng suất lao động không ngừng tăng lên đó là một quy luật. Tiền lương
của người lao động cũng không ngừng tăng lên do tác động của nhiều nhân tố
khách quan. Tăng tiền lương và tăng năng suất lao động có liên quan chặt chẽ
với nhau.
Xét các yếu tố các nguyên nhân trực tiếp làm tăng tiền lương và tiền lương
bình quân ta thấy tiền lương tăng do trình độ tổ chức và quản lý lao động ngày
càng có hiệu quả hơn.
Đối với năng suất lao động, ngoài yếu tố gắn liền với việc nâng cao kỹ
năng làm việc và trình độ tổ chức quản lý lao động như trên thì tăng năng suất
lao động còn do các nguyên nhân khác tạo nên như đổi mới công nghệ sản
xuất, nâng cao trình độ, trang bị kỹ thuật lao động, khai thác và sử dụng có
hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên... rõ ràng năng suất lao động có khả
năng khách quan tăng nhanh hơn tiền lương bình quân.
Trong từng doanh nghiệp, tăng tiền lương dẫn đến tăng chi phí sản xuất
kinh doanh, tăng năng suất lao động lại làm giảm chi phí cho từng đơn vị sản
phẩm. Một doanh nghiệp chỉ kinh doanh có hiệu quả khi chi phí nói chung cũng
như chi phí cho một đơn vị sản phẩm giảm đi. Chỉ khi tốc độ tăng năng suất lao
động nhanh hơn tốc độ tăng tiền lương bình quân thì của cải mới được tích
luỹ tạo điều kiện cho việc tái sản xuất mở rộng sức sản xuất và giúp xã hội
không ngừng phát triển.
Nguyên tắc 3: Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lương giữa những
người lao động làm các nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân.
Mỗi ngành nghề trong nền kinh tế quốc dân nói chung và các bộ phận

1.1. Cung cầu lao động trên thị trường.
Cung cầu lao động có ảnh hưởng rất lớn đến tiền lương. Nếu trên thị
trường mà cung lao động lớn hơn cầu lao động thì lúc đó tiền lương trên thị
trường nói chung và tiền lương của từng doanh nghiệp nói riêng cũng giảm
xuống. Và ngược lại khi cầu lao động lớn hơn cung lao động thì lại đẩy tiền
lương tăng lên.
1.2. Lương bổng trên thị trường.
Mỗi doanh nghiệp nó không phải nằm độc lập mà nó nằm trong một tổng
thể các doanh nghiệp, các doanh nghiệp đó cạnh tranh gay gắt nhau để tồn tại.
Do đó mỗi doanh nghiệp (công ty) cần phải nghiên cứu kỹ mức lương thịnh
hành trong xã hội hiện nay đối với mỗi ngành nghề đó ra sao. Các công ty lớn
thường tiến hành nghiên cứu độc lập, các công ty nhỏ thường phải nhờ các
chuyên gia tư vấn. Để nghiên cứu phải dựa trên ba lĩnh vực sau: Khu vực địa lí
nơi mà công ty đang kinh doanh, một số hãng nhất định nào đó cần nghiên cứu
và sau đó là so sánh đối chiếu.
1.3. Chi phí sinh hoạt.
Tiền lương phải đảm bảo chi phí sinh hoạt, đó là quy luật chung của bất cứ
nước nào trên thế giới. Tại Việt Nam, nhà nước cũng quy định mức lương tối
thiểu để nhân viên đủ sống khi làm việc tại các công ty nhà nước, nước ngoài
hoặc các công ty liên doanh, ảnh hưởng của chi phí sinh hoạt là: Khi giá cả
tăng trong một giai đoạn nhất định nào đó, thì tiền lương thực tế bị giảm
xuống, ảnh hưởng đến đời sống của người lao động. Do đó công ty buộc phải
tăng lương theo tỷ lệ nhất định để bù cho người lao động duy trì mức sống
trước đây. Như vậy chi phí sinh hoạt có tác động không nhỏ đến tiền lương, chi
phí sinh hoạt tăng thì dẫn tới tiền lương thực tế giảm và ngược lại chi phí sinh
hoạt giảm thì tiền lương thực tế của người lao động tăng. Do đó phải điều
chỉnh tiền lương phù hợp chi phí sinh hoạt tại cùng thời điểm đó.
1.4. Công đoàn.
Hiện nay công đoàn tại các công ty ở Việt Nam chỉ đóng một vai trò thứ
yếu trong vấn đề lương bổng và đãi ngộ. Nhưng chắc chắn sau này công đoàn

Trong quá trình lao động, người nào có trình độ tay nghề cao, hoàn thành
công việc một cách xuất sắc sẽ được trả lương cao hơn những người có trình
độ tay nghề thấp và không hoàn thành công việc. Có phân biệt đối xử như thế
thì mới kích thích người lao động cố gắng nỗ lực hết mình, và họ cảm thấy họ
có mục tiêu để phấn đấu.
2.2. Thâm niên.
Thâm niên cũng là một trong các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương, trước
kia Việt Nam người lao động chủ yếu làm trong các doanh nghiệp nhà nước, và
thâm niên ảnh hưởng rất lớn đến tiền lương mà người lao động được nhận.