ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

PHẠM THỊ CẨM LINH

QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG CHO VAY
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

PHẠM THỊ CẨM LINH

QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG CHO VAY
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ THỌ
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. TRỊNH THỊ HOA MAI

chia sẻ những khó khăn và động viên tôi hoàn thành luận văn này.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phạm Thị Cẩm Linh


MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................ i
DANH SÁCH CÁC BẢNG ........................................................................................ii
DANH SÁCH HÌNH................................................................................................. iii
PHẦN MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN
HÀNG THƢƠNG MẠI .............................................................................................. 4
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ....................................................................... 4
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý rủi ro hoạt động cho vay
của các Ngân hàng thương mại ........................................................................... 4
1.1.2. Khoảng trống nghiên cứu của luận văn .................................................. 10
1.2. Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro hoạt động cho vay của Ngân hàng thƣơng mại ... 11
1.2.1. Tổng quan về hoạt động cho vay ngân hàng ........................................... 11
1.2.2. Rủi ro trong hoạt động cho vay của ngân hàng ...................................... 17
1.2.3. Quản lý rủi ro hoạt động cho vay của ngân hàng ................................... 24
1.3. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................ 39
1.3.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới trong việc quản lý rủi ro hoạt
động cho vay ...................................................................................................... 39
1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại Việt Nam và BIDV
Phú Thọ trong công tác quản lý rủi ro hoạt động cho vay ................................ 41
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CƢ́U VÀ THIẾT KẾ LUẬN VĂN ....... 43
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................ 43

4.1. Định hƣớng hoàn thiện công tác quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại BIDV
Phú Thọ.................................................................................................................. 89
4.1.1. Định hướng hoạt động ............................................................................. 89
4.1.2. Định hướng quản lý rủi ro hoạt động cho vay ........................................ 90


4.2. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại
BIDV Phú Thọ ....................................................................................................... 92
4.2.1. Hoàn thiện hệ thống cơ cấu tổ chức hoạt động tín dụng và cơ cấu quản
lý, giám sát rủi ro tín dụng của Ngân hàng ....................................................... 92
4.2.2. Hoàn thiện công tác chính sách và phân loại khách hàng ...................... 94
4.2.3. Xây dựng hệ thống văn bản chế độ, quy chế, quy trình, thủ tục cấp tín dụng ..... 96
4.2.4. Xây dựng hệ thống các công cụ đo lường và định hạng rủi ro tín dụng ........ 96
4.2.5. Hoàn thiện và nâng cao chất lượng công tác xử lý nợ xấu ..................... 97
4.2.6. Giải pháp tăng cường công nghệ, nguồn nhân lực trong công tác quản lý
rủi ro hoạt động cho vay .................................................................................... 99
4.3. Một số kiến nghị ........................................................................................... 102
4.3.1. Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước ................................................. 102
4.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước ................................................................ 104
4.3.3. Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ ................................................. 105
4.3.4. Đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam ................... 106
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 108
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 110


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT
1



QLRRCV

Quản lý rủi ro hoạt động cho vay

6

RRTCV

Rủi ro trong hoạt động cho vay

7

TCTD

Tổ chức tín dụng

8

TMCP

Thƣơng mại cổ phần

i


DANH SÁCH CÁC BẢNG

STT


8

Bảng 3.8

Nội dung
Tổng hợp kết quả kinh doanh của BIDV Phú Thọ giai
đoạn 2012 – 2014
Tình hình lợi nhuận từ hoạt động cho vay của BIDV
Phú Thọ giai đoạn 2012 -2014
Cơ cấu hoạt động cho vay tại BIDV Phú Thọ giai
đoạn 2012 – 2014
Tốc độ tăng trƣởng hoạt động cho vay tại BIDV Phú
Thọ giai đoạn 2012 - 2014
Cơ cấu nợ quá hạn theo loại vay
Tỷ trọng nợ xấu trong tổng dƣ nợ tại BIDV Phú Thọ
giai đoạn 2012 – 2014
Dự phòng rủi ro tín dụng
Các chỉ tiêu kinh doanh chính BIDV Phú Thọ,
giai đoạn 2016 – 2018

ii

Trang
54

56

57

59

Hình 3.3

4

Hình 3.4

5

Hình 3.5

6

Hình 3.6

7

Hình 3.7 Quy trình cho vay tại BIDV Phú Thọ

Tăng trƣởng hoạt động cho vay của BIDV Phú Thọ giai
đoạn 2012 - 2014
Cơ cấu cho vay theo ngành kinh tế tại BIDV Phú Thọ
năm 2014
Cơ cấu cho vay theo ngành trong tổng nợ nhóm 2 năm
2014 tại BIDV Phú Thọ
Cơ cấu nợ xấu cho vay theo ngành kinh tế năm 2014 tại
BIDV Phú Thọ

iii

60

việc phát triển kinh tế của tỉnh. Nguồn vốn tín dụng đầu tƣ phát triển trên địa bàn
đƣợc quản lý bởi nhiều tổ chức tín dụng với những thị phần khác nhau phù hợp với
mô hình tổ chức và hoạt động. Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam –
Chi nhánh Phú Thọ (BIDV Phú Thọ) là một trong những NHTM lớn trên địa bàn
tỉnh, có vai trò rất quan trọng với sự phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn. Tuy
nhiên, khủng hoảng nền kinh tế những năm gần đây đã ảnh hƣởng trực tiếp đến hoạt
động ngân hàng nói chung và hoạt động cho vay nói riêng. Trong quá trình thực
1


hiện chính sách tín dụng đầu tƣ phát triển trên địa bàn, BIDV Phú Thọ cũng đã bộc
lộ một số tồn tại ảnh hƣởng đến chất lƣợng cho vay, hoạt động cho vay tiềm ẩn rủi
ro. Vì vậy, làm thế nào để quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại BIDV Phú Thọ hiệu
quả và đảm bảo tỷ lệ nợ xấu trong giới hạn cho phép của NHNN, tăng chất lƣợng,
hiệu quả trong hoạt động cho vay?
Để trả lời câu hỏi, trong thời gian vừa qua học viên tìm hiểu, nhận thấy đã có
một số đề tài nghiên cứu có liên quan đến công tác quản lý rủi ro hoạt động cho vay
(QLRRCV), tuy nhiên đối với địa bàn tỉnh Phú Thọ nói chung và BIDV Phú Thọ
nói riêng, các đề tài nghiên cứu liên quan chủ yếu đến nâng cao chất lƣợng hoạt
động cho vay, chƣa đƣa ra những đề xuất, biện pháp để QLRRCV. Là học viên
đang theo học lớp thạc sỹ, chuyên ngành quản lý kinh tế của Trƣờng Đại học kinh
tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội với những kiến thức đã đƣợc trang bị trong quá trình
học, thực tế công việc phát sinh tại cơ quan học viên đang công tác, sẽ đánh giá
thực trạng, xác định những nguyên nhân gây ra rủi ro hoạt động cho vay và định
hƣớng, đề xuất các giải pháp căn bản và khả thi nhằm QLRRCV tại BIDV Phú Thọ,
trong đó có những giải pháp cụ thể để có thể áp dụng trong thực tiễn.
Với những lý do trên, để góp phần QLRRCV nhằm tăng hiệu quả, chất lƣợng
hoạt động cho vay, học viên lựa chọn đề tài “Quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại
Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú
Thọ” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sỹ.

bốn chƣơng:
Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về
quản lý rủi ro hoạt động cho vay của NHTM
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn
Chƣơng 3: Quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và
Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Thọ
Chƣơng 4: Định hƣớng và một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro
hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh
Phú Thọ.

3


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC
TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG
THƢƠNG MẠI
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam, nhu cầu mở rộng hoạt động cho vay là
tất yếu trong giai đoạn hiện nay, là hoạt động kinh doanh chủ yếu, mối quan tâm
hàng đầu và nguồn doanh thu chủ yếu để tạo ra lợi nhuận của các NHTM. Do đó,
mức độ cạnh tranh trong hoạt động cho vay giữa các NHTM hiện nay là rất quyết
liệt, nguy cơ rủi ro trong hoạt động cho vay có xu hƣớng ngày càng tăng.
Ở nƣớc ta trong những năm gần đây, vấn đề QLRRCV trở thành đối tƣợng
nghiên cứu phổ biến trong các đề tài khoa học nhƣ: luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ,
đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp bộ, sở ban ngành... Có thể khái quát tình hình
nghiên cứu liên quan đến nội dung này trong thời gian gần đây nhƣ sau:
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý rủi ro hoạt động cho vay của
các Ngân hàng thương mại
1.1.1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý rủi ro hoạt động cho vay

yêu cầu tất yếu đặt ra trong quá trình tồn tại và phát triển của ngân hàng. Vì thế để
quản lý rủi ro có hiệu quả ngân hàng cần sử dụng một cách linh hoạt các biện pháp
quản trị rủi ro, để đạt đƣợc những mục tiêu của ngân hàng cũng nhƣ hạn chế đến
mức thấp nhất các rủi ro có thể xảy ra. Tuy nhiên, luận văn mới đƣa ra các giải pháp
để phân tán rủi ro nhằm ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay trong
nội bộ các NHTM, chƣa có những giải pháp mang tính đồng bộ, kết hợp giữa các cơ
quan quản lý nhà nƣớc có liên quan trong quá trình thực hiện.
- Luận văn thạc sĩ kinh tế “Hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay của các
ngân hàng thương mại Việt Nam” của Nguyễn Thị Mai Hoa (2011), Học Viện Ngân
hàng. Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề cơ bản về rủi ro trong hoạt động cho vay
và quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại các NHTM; đánh giá thực trạng hoạt
động cho vay và quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tại các NHTM Việt Nam.
Từ đó, đề xuất các giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay và kiến nghị
5


nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thƣơng mại. Tuy
nhiên, luận văn mới đƣa ra các giải pháp để hạn chế rủi ro mà chƣa đƣa ra đƣợc các
giải pháp và công cụ để quản trị rủi ro trong cho vay.
- Tài liệu hội thảo về “Tín dụng Ngân hàng – Rủi ro tín dụng” của Giảng viên:
Tiến si ̃ Phạm Quốc Khánh , Trƣờng Học viện Ngân hàng. Tài liệu đã khái quát, giúp
hiểu rõ sự cần thiết quản lý rủi ro tín dụng, hiểu rõ nguyên nhân của rủi ro tín dụng,
xác định hậu quả rủi ro tín dụng, xác định đƣợc nguyên nhân của rủi ro tín dụng, để
từ đó có các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng và thực hiện các biện pháp giải
quyết rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, ở mức độ nghiên cứu bài viết để tham gia hội thảo,
nên tác giả chỉ khát quát cơ bản nhất những khái niệm cơ bản về đặc điểm và tác
động của rủi ro tín dụng và nêu ra các nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa và hạn
chế chung của rủi ro tín dụng, chƣa liên hệ với thực tế các NHTM Việt Nam.
Ngoài ra, trên các tạp chí chuyên ngành có rất nhiều bài viết, công trình đề cập
đến quản lý rủi ro hoạt động cho vay. Có thể kể ra đây một số bài viết quan trọng

hậu quả, các biện pháp phòng ngừa rủi ro cho vay và lợi ích của quản trị rủi ro cho
vay. Cung cấp cho ngƣời đọc về nền tảng lý thuyết của các phƣơng pháp nhận dạng,
đo lƣờng, kiểm soát, tài trợ rủi ro cho vay mới đƣợc nhiều ngân hàng và các tổ chức
quốc tế khuyến khích sử dụng. Từ đó, nghiên cứu thực trạng công tác quản trị rủi ro
cho vay tại chi nhánh Ngân hàng hàng hải Đà Nẵng, chỉ ra những mặt còn hạn chế
cần khắc phục. Luận văn đã đƣa ra những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lƣợng
QLRRCV; một số giải pháp nằm ngoài tầm quyết định chi nhánh Ngân hàng hàng hải
Đà Nẵng, luận văn đã đề xuất và kiến nghị NHNN Việt Nam và Hội sở để hỗ trợ cho
sự tăng trƣởng bền vững. Tuy nhiên, chƣa đề cập, phân tích các nguyên nhân gây ra
rủi ro trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng hàng hải Đà Nẵng để đƣa ra các giải
pháp cụ thể, các giải pháp mang tính chung chung, chƣa sát với tình hình thực tế.
- Luận văn thạc sĩ kinh tế “Quản lý rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng
Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum - Thực trạng và giải pháp” của
Nguyễn Duy Nam (2011), Trƣờng Đại học Đại học kinh tế TP Hồ Chí Minh. Luận
văn đã xây dựng khung lý thuyết, hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản
lý rủi ro tín dụng; phân tích thực trạng về hoạt động tín dụng, rủi ro tín dụng và
quản lý tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Kon
7


Tum, nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm, ứng dụng giải pháp cụ thể để nhằm
nâng cao năng lực nhận dạng, phân tích, đánh giá, kiểm tra, giám sát, xử lý... để hạn
chế đến mức thấp nhất rủi ro tín dụng. Luận văn đã phân tích thực trạng rủi ro tín
dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum
dƣới các góc độ khác nhau, đánh giá cụ thể các biện pháp hạn chế rủi ro, ƣu điểm về
hạn chế rủi ro, tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại đƣợc nêu ra. Để từ đó đƣa ra
các giải pháp để hạn chế rủi ro nhƣ: giải pháp về cán bộ, về nghiệp 123 vụ cho vay,
về quản lý, điều hành, kiểm soát và xử lý rủi ro; luận văn cũng nêu lên một số kiến
nghị cụ thể có liên quan đối với Chính phủ, các bộ ngành hữu quan, đối với NHNN,
Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng

liên quan trong hoạt động tín dụng của ngân hàng. Trên cơ sở đó đƣa ra các biện
pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Luận văn đã đề xuất đƣợc các
giải pháp để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng khi cho vay là: Hoạt động tín
dụng phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản để đảm bảo an toàn tín dụng. Có những
biện pháp quản lý tốt rủi ro tín dụng khi cho vay nhƣ chính sách cho vay cụ thể theo
từng loại khách hàng, tăng cƣờng chất lƣợng và hiệu quả nguồn thông tin, nâng cao
chất lƣợng thẩm định tín dụng, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng và nâng cao
chất lƣợng tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, luận văn chỉ mang tính chất lý luận, chƣa đi
sâu phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Nam Việt-Chi
nhánh TP Hồ Chi Minh, những nguyên nhân nội tại gây ra rủi ro để từ đó có những
giải pháp quản lý rủi ro cụ thể phù hợp với đặc điểm hoạt động của Ngân hàng
TMCP Nam Việt – Chi nhánh TP Hồ Chí Minh.
- Luận văn thạc sĩ kinh tế “Phân tích rủi ro trong hoạt động tín dụng trung và
dài hạn của Ngân hàng ĐT&PT Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” của Nguyễn
Hoàng Nam (2011) Trƣờng Đại học Cần Thơ. Luận văn đã phân tích hiện trạng
hoạt động tín dụng trung dài hạn, đánh giá tình hình rủi ro tín dụng trung hạn và dài
hạn, đồng thời tìm ra những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng trung và dài hạn
để từ đó tìm ra những giải pháp đề phòng rủi ro, nhằm tối thiểu hóa những thiệt hại
do rủi ro tín dụng gây ra. Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ tập trung
vào rủi ro trong hoạt động tín dụng trung hạn và dài hạn tại BIDV Cần Thơ, đề tài
9


chƣa liên hệ đƣợc các cơ sở lý luận để gắn với tình hình hoạt động tại BIDV Cần
Thơ, liên hệ với tình hình thực tế để có phân tích mối liên hệ giữa lý thuyết và thực
tế hoạt động tại Ngân hàng để từ đó đƣa ra đƣợc các giải pháp tổng thể, phù hợp với
hệ thống ngân hàng thƣơng mại ở Việt Nam nói chung và BIDV Cần Thơ nói riêng.
- Luận văn thạc sĩ kinh tế "Giải pháp nâng cao và quản lý chất lượng tín
dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Phú
Thọ", của Phùng Thế Tuyến (2013), Trƣờng Đại học Bách Khoa Hà Nội. Đề tài đã

trình nghiên cứu trƣớc đây chƣa nên lên đƣợc các giải pháp đồng bộ, đề xuất tổng
thể từ mô hình, qui trình QLRRCV, các phƣơng pháp vận dụng để quản trị, dự báo
10


biến động hoạt động cho vay…đặc biệt gắn với điều kiện cụ thể của Ngân hàng
TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Thọ.
Những khoảng trống trên đây đã gợi mở cho tác giả những hƣớng nghiên cứu
mới nhằm thực hiện tốt luận văn của mình.
Do vậy, luận văn “Quản lý rủi ro hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP
Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Thọ” sẽ nghiên cứu một cách hệ
thống và toàn diện về các nội dung của QLRRCV tại Ngân hàng thƣơng mại là cơ
sở lý luận để đánh giá thực trạng và qua đó đƣa ra các giải pháp nâng cao công tác
QLRRCV tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Thọ.

1.2. Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro hoạt động cho vay của Ngân hàng thƣơng
mại
1.2.1. Tổng quan về hoạt động cho vay ngân hàng
1.2.1.1. Khái niệm hoạt động cho vay
Căn cứ theo khoản 01 Điều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng đối
với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày
31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc) thì “Cho vay là một hình thức cấp
tín dụng, theo đó Tổ chức Tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để
sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn
trả cả gốc và lãi”. Nhƣ vậy, bản chất hoạt động cho vay vốn là một giao dịch về tài
sản trên cơ sở hoàn trả có điều kiện và có các đặc trƣng sau:
Tài sản giao dịch trong hoạt động cho vay vốn là tiền vốn. Ngoài tiền mặt
đƣợc coi là phƣơng thƣớc giao dịch chủ yếu thì còn một lƣợng lớn các khoản vay
đƣợc thực hiện thông qua chuyển khoản.
Nguyên tắc trong hoạt động cho vay là có hoàn trả. Bên đi vay cam kết hoàn

nhau của xã hội.
Ngân hàng có những chính sách và nghiệp vụ quản trị nhằm đảm bảo sự cân đối
trong tài sản nợ và tài sản có, khiến hoạt động của hệ thống ổn định và an toàn. Ngân
hàng chỉ hoạt động đƣợc an toàn khi kiểm soát đƣợc các khoản cho vay giảm thiểu rủi ro
đến mức thấp nhất. Chỉ trên cơ sở quản trị đƣợc các rủi ro trong hoạt động cho vay thì hệ
thống ngân hàng mới lành mạnh và phát triển bền vững. Do đó tiền đề để thiết lập các
quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro nói chung thì cần phải
12


phân loại các khoản cho vay theo từng nhóm trên cơ sở khoa học.

1.2.1.2. Phân loại cho vay ngân hàng.
Dựa vào mục đích cho vay có thể chia thành các loại vay sau:
 Căn cứ vào thời hạn cho vay:
* Dựa vào tiêu chí này, cho vay của TCTD có thể phân chia thành hai loại:
- Cho vay ngắn hạn: Đây là hình thức cho vay của TCTD đối với khách hàng,
trong đó thời hạn sử dụng vốn vay do các bên thỏa thuận là đến 1 năm. Hình thức
cho vay này chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn lƣu động của khách hàng trong
hoạt động kinh doanh hoặc thỏa mãn nhu cầu về tiêu dùng của khách hàng trong
một thời hạn ngắn.
- Cho vay trung hạn và dài hạn: Đây là hình thức cho vay trong đó thời hạn sử
dụng vốn vay do các bên thỏa thuận là từ trên một năm trở lên. Hình thức cho vay
này thƣờng đƣợc sử dụng để thỏa mãn nhu cầu mua sắm tài sản cố định của khách
hàng trong kinh doanh hoặc thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt, tiêu dùng nhƣ mua sắm
nhà ở, phƣơng tiện đi lại…
* Ý nghĩa pháp lý của việc phân loại: Việc phân loại cho vay của TCTD dựa
vào tiêu chí thời hạn sử dụng vốn và khả năng trả nợ của khách hàng, giúp cho các
nhà làm luật có thể đề ra quy chế pháp lý phù hợp với hoạt động thực tiễn của các
TCTD, đảm bảo các TCTD thu hết nợ gốc và lãi của các khoản nợ khi đến hạn trả

dụng vốn vay của chủ thể đi vay. Đây là điều kiện bắt buộc phải thỏa mãn đối với
mọi chủ thể vay và các bên bắt buộc phải ghi rõ điều kiện này trong hợp đồng nhƣ
một điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tín dụng. Theo đó, TCTD cho vay khi muốn
quyết định cho một tổ chức, cá nhân vay vốn phải tiến hành thẩm định hồ sơ tín dụng.
Việc phân loại theo mục đích sử dụng vốn vay còn có ý nghĩa trong việc xác
định trách nhiệm pháp lý do vi phạm hợp đồng tín dụng và việc giải quyết tranh
chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng. Vi phạm hợp đồng tín dụng là hành vi của một
bên hoặc cả hai bên tham gia hợp đồng, cố ý hoặc vô ý làm trái các điều khoản đã
cam kết trong hợp đồng tín dụng. Mục đích sử dụng vốn vay là một điều khoản rất
quan trọng trong hợp đồng tín dụng.
 Căn cứ vào mức độ tín nhiệm của khách hàng:
* Dựa vào tiêu chí này, hoạt động cho vay của TCTD có thể phân chia thành
hai loại:
14


- Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: Đây là hình thức cho vay trong đó nghĩa
vụ trả nợ tiền vay đƣợc bảo đảm bằng tài sản của bên vay hoặc của ngƣời thứ ba.
- Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản: Đây là hình thức cho vay trong đó
nghĩa vụ hoàn trả tiền vay không đƣợc bảo đảm bằng các tài sản cụ thể, xác định
của khách hàng vay hoặc của ngƣời thứ ba.
* Ý nghĩa pháp lý của việc phân loại: Đây có thể nói là cách phân loại quan
trọng và có ý nghĩa lớn nhất trong hoạt động cho vay của TCTD. Nó liên quan đến
rủi ro tín dụng và cơ chế bảo đảm tiền vay, xử lý tài sản bảo đảm tiền vay của tổ
chức tín dụng. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong hoạt động cho vay của
TCTD.
Từ việc xác định rủi ro nhƣ vậy, việc phân loại cho vay thành cho vay có bảo
đảm bằng tài sản và cho vay không có bảo đảm bằng tài sản giúp cho các nhà làm
luật có thể xây dựng nên những quy định phù hợp với thực tế về cơ chế bảo đảm
tiền vay và việc xử lý tài sản bảo đảm tiền vay khi khách hàng không trả nợ, tránh