ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN THÀ NH TRUNG

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN THÀ NH TRUNG

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. LÊ THỊ ANH VÂN
XÁC NHẬN CỦA GVHD

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI........................................ 6
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ........................................................ 6
1.1.1 Tình hình nghiên cứu đề tài trong nước .......................................... 6
1.1.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. ............................................ 7
1.2. Bảo hiểm xã hội ................................................................................. 8
1.2.1. Khái niệm bảo hiểm xã hội ............................................................... 8
1.2.2. Vai trò của bảo hiểm xã hội ............................................................ 12
1.2.3. Hình thức BHXH ............................................................................. 14
1.2.4. Các điều kiện tham gia BHXH........................................................ 15
1.3. Quản lý thu bảo hiểm xã hội ............................................................ 16
1.3.1. Khái niệm quản lý thu bảo hiểm xã hội
.......................................... 16
1.3.2. Mục tiêu và tiêu chí đánh giá quản lý thu bảo hiểm xã hội
.......... 16
1.3.3. Nguyên tắc quản lý thu BHXH........................................................ 17
1.3.4. Bộ máy quản lý thu BHXH .............................................................. 19
1.3.5. Nội dung quản lý thu bảo hiểm xã hội............................................ 21
1.3.6. Yế u tố ảnh hưởng đế n quản lý thu bảo hiểm xã hội...................... 37
1.4. Kinh nghiệm ở một số nƣớc và địa phƣơng trong nƣớc về quản lý
thu bảo hiểm xã hội ................................................................................. 40
1.4.1. Kinh nghiệm một số nước trong khu vực ....................................... 40


1.4.2. Kinh nghiệm một số địa phương trong nước ................................. 43
1.4.3. Một vài bài học rút ra từ kinh nghiệm quản lý thu bảo hiểm xã hội
của một số nước trong khu vực và địa phương trong nước .................... 45
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................................... 47
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng........................................... 47
2.1.1. Phương pháp phân tích tổng hợp ................................................... 47

4.2.1.Hoàn thiện bộ máy quản lý thu BHXH............................................ 95
4.2.2. Tăng cường công tác quản lý và mở rộng đối tượng thu BHXH . 97
4.2.3. Hoàn thiện lập kế hoạch thu BHXH ............................................... 99
4.2.4. Hoàn thiện tổ chức thực hiện thu BHXH ..................................... 103
4.2.5. Hoàn thiện kiểm tra, đánh giá hoạt động thu bảo hiểm xã hội .. 106
4.2.6. Nhóm giải pháp khác..................................................................... 109
4.3. Một số kiến nghị ............................................................................ 111
4.3.1. Đối với Nhà nước .......................................................................... 111
4.3.2. Đối với cơ quan BHXH Việt Nam ................................................ 112
4.3.3. Kiến nghị với cơ quan bảo hiểm xã hội tỉnh Vĩnh Phúc.............. 113
4.3.4. Kiến nghị với chính quyền thị xã Phúc Yên và BHXH Thị xã Phúc
Yên............................................................................................................. 115
KẾT LUẬN ................................................................................................. 116
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 117


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

1

ASXH

An sinh xã hội


7

NĐ-CP

Nghị định – chính phủ

8

SXKD

Sản xuất kinh doanh

9

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

10

UBND

Uỷ ban nhân dân

i


DANH MỤC BẢNG

STT


8

Bảng 3.7

9

Bảng 3.8

Nội dung
Mức đóng trƣớc và sau ngày 01/01/2007 cho
các độ tuổi
Kết quả thu BHXH thị xã Phúc Yên giai đoạn
(2010-2014)
Cơ cấu nguồn nhân lực bộ quản lý thu bảo hiểm
thị xã Phúc Yên
Số doanh nghiệp và số lao động tham gia BHXH
thị xã Phúc Yên
Tổng quỹ tiền lƣơng và mức đóng BHXH thị xã
Phúc Yên giai đoạn (2010 – 2014)
Kế hoạch thu BHXH thị xã Phúc Yên giai đoạn
(2010 – 2014)
Kết quả thu tiền BHXH chênh lệch trong các
năm (2010 – 2014)
Tình hình giải quyết nợ tồn đọng BHXH
(2010-2014)
Kết quả xử lý sai phạm BHXH thị xã Phúc Yên
năm 2010-2014

ii


Biểu đồ 3.1

2

Biểu đồ 3.2 Số lƣợng doanh nghiệp tham gia bảo hiểm xã hội

65

3

Biểu đồ 3.3 Số lƣợng lao động tham gia BHH

66

4

Biểu đồ 3.4

Biểu đồ tăng trƣởng nguồn nhân lực của BHXH
thị xã Vĩnh Yên

Biểu đồ kết quả thu BHXH Thị xã Phúc Yên
năm 2010 – 2014

Trang
62

79



hữu hiệu, mang tính nhân văn sâu

sắc để giúp con ngƣời vƣợt qua những khó khăn, rủi ro phát sinh trong cuộc sống và
trong quá trình lao động nhƣ ốm đau , thai sản, tai nạn lao động , bệnh nghề nghiệp ,
mất khả năng lao động , già cả hoặc bị chết . Vì thế, Bảo hiể m xã hô ̣i ngày càng trở
thành nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội của mỗi quốc gia, của mọi thể chế Nhà
nƣớc và đƣợc thực hiện ở hầu hết các nƣớc trên thế giới.
Nay chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc theo định
hƣớng xã hội chủ nghĩa, xoá bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp với
đƣờng lối đổi mới toàn diện nền kinh tế - xã hội khi định hƣớng phát triển các lĩnh
vực về chính sách giải quyết một số vấn đề xã hội. Tại đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VIII, Đảng ta đã xác định quan điểm phải giải quyết tốt việc "Thực hiện và
hoàn thiện chế độ Bảo hiểm xã hội , đảm bảo đời sống người nghỉ hưu được ổn
định từng bước được cải thiện". Tiếp theo đó nghị quyết đại hội đảng IX nhấn
mạnh "Thực hiện chính sách xã hội bảo đảm an toàn cuộc sống mọi thành viên
cộng đồng , bao gồm Bảo hiểm xã hội đối với người lao động thuộc các thành
phần kinh tế".
Cùng với sự hình thành của hệ thống BHXH, BHXH Thị xã Phúc Yên Tỉnh
Vĩnh Phúc đƣợc thành lập theo Quyết định số 13B/QĐ-TCCB ngày 15/6/1995 của
Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam. Qua gần 20 năm tổ chức hoạt động, với những
kết quả đạt đƣợc, BHXH Thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc đã góp phần ổn định
chính trị, thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh trên
địa bàn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện chính sách BHXH ở Thị xã Phúc Yên tỉnh
Vĩnh Phúc trong thời gian qua còn bộc lộ những hạn chế, thiếu sót, đặc biệt trong
công tác quản lý thu BHXH, đã và đang đặt ra những vấn đề cần quan tâm giải
quyết, đó là:

1



2


pháp mang tính khả thi cao, vì vậy thực hiện tốt việc quản lý thu BHXH có ý nghĩa
thực tiễn sâu sắc.
Là ngƣời trực tiếp làm công tác quản lý thu BHXH ở địa phƣơng, tác giả
chọn vấn đề: " Quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thị xã Phúc Yên tỉnh
Vĩnh Phúc " làm đề tài luận văn thạc sĩ để nghiên cứu
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Trên cơ sở vận dụng lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý thu BHXH,
luận văn phân tích thực trạng quản lý thu và từ đó tìm ra những giải pháp góp phần
hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thị xã Phúc Yên Tỉnh
Vĩnh Phúc.
Để hoàn thành mục tiêu nêu trên, đề tài tập trung vào các nhiệm vụ nghiên cứu
cụ thể sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu bảo hiểm xã hội;
- Phân tích thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội
tại Bảo hiểm xã hội Thị xã Phúc
Yên Tỉnh Vĩnh Phúc, rút ra những điể m ma ̣nh, điể m yế u và nguyên nhân của điểm yếu
.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội hội trên địa bàn
Thị xã Phúc Yên Tỉnh Vĩnh Phúc.
3. Cơ sở lý luận và câu hỏi nghiên cứu
3.1.Cơ sở lý luận
Luận văn thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác- Lênin và tƣ tƣởng
Hồ Chí Minh, đƣờng lối đổi mới của Đảng đƣợc đề ra trong các kỳ Đại hội, đặc biệt
là Đại hội IX, Đại hội X về lĩnh vực kinh tế - xã hội; các số liệu tổng hợp, báo cáo,
điều tra về quản lý thu BHXH trên địa bàn Thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
Tác giả sử dụng phƣơng pháp hệ thống và khái quát hoá, có minh hoạ, đối

KTTN để đánh giá những nhân tố tác đô ̣ng đến tham gia BHXH

bắ t buô ̣c. Tác giả

chỉ dựa vào kết quả điều tra, phỏng vấn chủ sƣ̉ du ̣ng lao đô ̣ng của 80 doanh nghiê ̣p
đã tham gia và chƣa tham gia BHXH bắ t buô ̣c theo tỷ lệ 1:1 tại địa bàn Thị xã Phúc
Yên là nơi có số lƣơ ̣ng doanh nghiê ̣p khu vƣ̣c KTTN chiế m tỷ tro ̣ng lớn nh
tỉnh làm số liệu phân tích.

4

ất của


5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,kết cấu luận văn
gồm 4 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu Bảo hiể m xã hội
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Phân tích thực trạng quản lý thu Bảo hiể m xã hội trên địa bàn thị
xã Phúc Yên Tỉnh Vĩnh Phúc.
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu Bảo hiểm xã hội trên địa bàn thị
xã Phúc Yên Tỉnh Vĩnh Phúc.

5


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN
LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI

doanh ở Việt Nam", đề tài luận văn Thạc sĩ của tác giả Trần Quốc Tuý, Ban Tuyên
truyền BHXH Việt Nam, bảo vệ năm 2000. Đề tài nghiên cứu quá trình tổ chức
thực hiện thu BHXH khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh từ năm 1995 đến
năm 2000; làm rõ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXH khu vực
này; thực trạng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu BHXH khu vực doanh nghiệp
ngoài quốc doanh ở Việt Nam.
Đề tài " Quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh
Phúc" đƣợc tác giả lựa chọn để nghiên cứu, hiện tại chƣa có công trình nào nghiên
cứu một cách có hệ thống trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
1.1.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.
Các nghiên cứu của nƣớc ngoài về quản lý thu bảo hiểm xã hội nêu trên là
những nghiên cứu mang tầm vĩ mô, về bản chất quản lý thu bảo hiểm xã hội là chỉ
ra những phƣơng thức quản lý thu bảo hiểm xã hội hiệu quả nhất. Các nghiên cứu
trong nƣớc cũng đã tập trung phân tích các vấn đề về chính sách và quản lý thu bảo
hiểm xã hội nói chung. Một số nghiên cứu cụ thể, chi tiết công tác quản lý thu bảo
hiểm xã hội cho từng địa phƣơng.
Các nghiên cứu đều đã thu thập thông tin, đánh giá thực trạng, chỉ ra một số
tồn tại trong các khâu quản lý và đề xuất một số giải pháp khá chung cho các vấn đề
phát sinh trong việc quản lý thu bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, đối với thu bảo hiểm
xã hội, để có thể thu đúng, thu đủ và thu kịp thời vào nguồn quỹ BHXH, cần tìm ra
những điểm đang có ảnh hƣởng đến hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội trong các
nội dung quản lý cụ thể. Vì vậy, bên cạnh các nội dung quản lý nói chung, tại luận
văn này, tác giả tập trung nghiên cứu chi tiết các vấn đề quản lý, thu thập thông tin
về thực trạng, đánh giá để tìm ra các khe hở trong quản lý, điều hành thu trên một
địa bàn rộng lớn và phức tạp nhƣ Thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc. Từ đó chỉ ra một
số giải pháp cũng nhƣ kiến nghị để nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác quản
lý thu bảo hiểm xã hội trong tƣơng lai của Cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam nói
chung và Cơ quan Bảo hiểm xã hội Thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng.

7

lại sự đe dọa này mà một trong những biện pháp đó là BHXH. Nói cách khác,

8


BHXH đƣợc hình thành là để góp phần đảm bảo thu nhập cho ngƣời lao động và gia
đình họ trƣớc những sự kiện không thuận lợi, những “rủi ro xã hội”.
Câu hỏi thứ hai đƣợc trả lời từ hệ quả của câu trả lời cho câu hỏi thứ nhất. Có
thể nêu rõ hơn, mục đích của BHXH là thông qua hệ thống các trợ cấp BHXH, bù
đắp hoặc thay thế thu nhập cho ngƣời lao động và gia đình họ trƣớc những sự kiện,
những “rủi ro xã hội” làm cho ngƣời lao động bị giảm hoặc mất thu nhập từ nghề
nghiệp, do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc sức lao động không đƣợc sử
dụng, góp phần đảm bảo an toàn xã hội. Ở đây cần làm rõ khái niệm bù đắp và thay
thế thu nhập. Khi ngƣời lao động bị giảm thu nhập thì BHXH thực hiện bù đắp cho
khoản thu nhập bị thiếu hụt này. Tất nhiên, sự bù đắp này chỉ có tính tƣơng đối và
tuỳ điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi nƣớc và khả năng của quỹ BHXH trong mỗi
giai đoạn phát triển. Khi ngƣời lao động bị mất thu nhập do không thể lao động
đƣợc hoặc sức lao động không đƣợc sử dụng (trƣờng hợp thất nghiệp), BHXH thực
hiện trả trợ cấp BHXH thay cho phần thu nhập bị mất này. Khoản thu nhập thay thế
này cũng tuỳ theo điều kiện kinh tế – xã hội và khả năng của quỹ BHXH mà có thể
thay thế toàn bộ hoặc một phần.
Vậy để để đạt đƣợc mục đích trên, BHXH đƣợc tổ chức thực hiện nhƣ thế
nào? Đó là câu hỏi thứ ba cần đƣợc trả lời. Lịch sử phát triển BHXH đã chỉ ra rằng,
có một số cách thức tổ chức thực hiện để bù đắp hoặc thay thể thu nhập cho ngƣời
lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập từ nghề nghiệp, nhƣ: ngƣời lao động
cùng giúp nhau; Nhà nƣớc thực hiện thông qua ngân sách và hình thành một quỹ tài
chính độc lập thông qua sự đóng góp của các bên tham gia BHXH (bao gồm ngƣời
lao động, ngƣời sử dụng lao động và Nhà nƣớc)
Trong BHXH hiện đại, hình thức thực hiện chủ yếu là hình thành quỹ BHXH
do các bên đóng góp. Có thể mô hình hoá cách tiếp cận về BHXH nêu trên nhƣ sau:

- Từ giác độ chính sách xã hội: BHXH là một chính sách xã hội nhằm đảm bảo
đời sống vật chất cho ngƣời lao động khi họ không may gặp phải các “rủi ro xã
hội”, nhằm góp phần đảm bảo an toàn xã hội…
BHXH là sản phẩm tất yếu của nền kinh tế hàng hóa. Khi trình độ phát triển
kinh tế của một quốc gia đạt đến một mức độ nào đó thì hệ thống BHXH có điều
kiện ra đời phát triển. Vì vậy, các nhà kinh tế cho rằng, sự ra đời và phát triển của
BHXH phản ánh sự phát triển của nền kinh tế. Một nền kinh tế chậm phát triển, đời

10


sống nhân dân thấp kém không thể có một hệ thống BHXH vững mạnh đƣợc. Kinh
tế càng phát triển, hệ thống BHXH càng đa dạng, các chế độ BHXH ngày càng mở
rộng, các hình thức BHXH ngày càng phong phú.
Thực chất BHXH là sự tổ chức “đền bù” hậu quả của những “rủi ro xã hội”
hoặc các sự kiện bảo hiểm. Sự đền bù này đƣợc thực hiện thông qua quá trình tổ
chức và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung hình thành do sự đóng góp của các bên tham
gia BHXH và các nguồn thu hợp pháp khác của quỹ BHXH. Nhƣ vậy, BHXH cũng
là quá trình phân phối lại thu nhập. Xét trên phạm vi toàn xã hội, BHXH là một bộ
phận của GDP, đƣợc xã hội phân phối lại cho những thành viên khi phát sinh nhu
cầu BHXH nhƣ ốm đau, sinh đẻ, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, già yếu,
chết… Xét trong nội tại BHXH, sự phân phối của BHXH đƣợc thực hiện cả theo
chiều dọc và chiều ngang. Phân phối theo chiều ngang là sự phân phối của chính
bản thân ngƣời lao động theo thời gian (nghĩa là sự phân phối lại thu nhập của quá
trình làm việc và quá trình không làm việc). Phân phối theo chiều dọc là sự phân
phối giữa những ngƣời khỏe mạnh cho ngƣời ốm đau, bệnh tật; giữa những ngƣời
trẻ cho ngƣời già; giữa những ngƣời không sinh đẻ (nam giới) và ngƣời sinh đẻ (nữ
giới); giữa những ngƣời có thu nhập cao và ngƣời có thu nhập thấp… Để dễ hình
dung có thể dùng “lát cắt ngang” vào một tập hợp những ngƣời đang và đã tham gia
BHXH vào bất kỳ thời điểm nào vào bất kỳ “đoạn” nào của tập hợp ta đều có thể

- Thứ nhất: Mục đích lớn nhất của bảo hiểm xã hội là bảo đảm đời sống cho
ngƣời lao động và gia đình họ, ngƣời tham gia bảo hiểm xã hội sẽ đƣợc thay thế hoặc
bù đắp một phần thu nhập mất đi khi họ bị suy giảm, mất khả năng lao động, mất việc
làm; khi họ hết tuổi lao động theo quy định sẽ đƣợc hƣởng chế độ hƣu trí (lƣơng hƣu);
khi chết sẽ đƣợc hƣởng trợ cấp tiền tuất, mai táng phí; ngoài ra đƣợc hƣởng trợ cấp khi
ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và dƣỡng sức.
- Thứ hai: Tham gia bảo hiểm xã hội, ngƣời lao động yên tâm cống hiến và
không phải lo lắng nhiều về những rủi ro mà mình có thể gặp phải trong hoạt động lao
động sản xuất, công tác, sinh hoạt. Bảo hiểm xã hội góp phần làm hạn chế và điều hòa
các mâu thuẫn giữa ngƣời tham gia bảo hiểm xã hội và ngƣời sử dụng lao động, tạo
môi trƣờng làm việc ổn định, đảm bảo cho hoạt động lao động sản xuất, công tác với
hiệu quả cao, từ đó góp phần tăng trƣởng và phát triển kinh tế đất nƣớc.
b. Đối với tổ chức sử dụng lao động
BHXH giúp cho các tổ chức sử dụng lao động, các doanh nghiệp, ổn định hoạt

12


động thông qua việc phân phối các chi phí cho ngƣời lao động môt cách hợp lý.
Nếu không có BHXH, khi ngƣời lao động ốm đau, tai nạn không có nguồn thu
nhập, không có chi phí thuốc men… đời sống của họ bị ảnh hƣởng thì quan hệ lao
động, chất lƣợng, hiệu quả lao động trong doanh nghiệp sẽ bị ảnh hƣởng theo.
BHXH góp phần làm cho lực lƣợng lao động trong mỗi đơn vị ổn định, sản xuất
kinh doanh đƣợc hoạt động liên tục, hiệu quả, các bên của quan hệ lao động cũng
gắn bó với nhau hơn.
BHXH tạo điều kiện cho ngƣời sử dụng lao động có trách nhiệm với ngƣời lao
động, không chỉ khi trực tiếp sử dụng lao động mà trong suốt cuộc đời ngƣời lao
động, đến khi già yếu. BHXH làm cho quan hệ lao động có tính nhân văn sâu sắc,
nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
c.Vai trò BHXH đối với xã hội

sống cho các thành viên trong xã hội. Mối quan hệ này thể hiện tính nhân sinh, nhân
văn sâu sắc của BHXH.
- Thứ ba: BHXH thể hiện truyền thống đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau tương thân
tương ái của cộng đồng: Sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng là nhân tố quan
trọng cộng đồng, giúp đỡ những ngƣời bất hạnh là nhằm hoàn thiện những giá trị nhân
bản của con ngƣời, tạo điều kiện cho một xã hội phát triển lành mạnh và bền vững.
- Thứ tư: BHXH góp phần thực hiện bình đẳng xã hội: BHXH dựa trên nguyên
tắc ngƣời lao động bình đẳng trên nghĩa vụ đóng góp và thụ hƣởng. Thông qua hoạt
động của mình, BHXH tham gia vào việc phân phối và phân phối lại thu nhập xã hội
giữa những ngƣời lao động thế hệ trƣớc với thế hệ sau, giữa những ngành nghề sản
xuất, giữa những ngƣời thu nhập cao và ngƣời thu nhập thấp, giữa những ngƣời may
mắn và ngƣời không may mắn. Trên giác độ xã hội, BHXH là một công cụ để nâng cao
điều kiện sống cho ngƣời lao động. Trên giác độ kinh tế, BHXH là một công cụ phân
phối lại thu nhập giữa các thành viên trong cộng đồng. Mặt khác mức hƣởng BHXH
phụ thuộc vào mức đóng, thời gian đóng dài hay ngắn, theo nguyên tắc “có đóng có
hƣởng” và “đóng ít hƣởng ít, đóng nhiều hƣởng nhiều”; đối tƣợng tham gia BHXH phủ
rộng trong mọi thành phần kinh tế. Nhờ sự điều tiết này ngƣời lao động đƣợc thực hiện
bình đẳng không phân biệt các tầng lớp trong xã hội.
1.2.3. Hình thức BHXH
a. Bảo hiểm xã hội bắt buộc

14


Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà ngƣời lao động và
ngƣời sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia.
b. Bảo hiểm xã hội tự nguyện
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội mà ngƣời lao động tự
nguyện tham gia, đƣợc lựa chọn mức đóng và phƣơng thức đóng phù hợp với thu
nhập của mình để hƣởng bảo hiểm xã hội.