Giới thiệu về kế toán ngân hàng và những văn bản quy định về
chế độ kế toán ngân hàng
1.Giới thiệu sơ lược về ngân hàng
a. Lịch sử
Những dịch vụ ngân hàng đầu tiên không dành cho đông đảo người dân bình thường. Các
hoàng tộc, vương triều và một số ít nhà buôn giàu mới là đối tượng phục vụ của ngân hàng nguyên
thủy. Ngân hàng là tổ chức tài chính nhận tiền gửi và cung cấp các khoản vay. Những ngân hàng
đầu tiên được biết tới trong lịch sử nhân loại là các đền thờ cổ đại.
Vào khoảng ba nghìn năm trước Công nguyên. Hình thức ngân hàng sơ khai được nhiều
nhà sử học cho rằng đã hình thành trước khi con người phát minh ra tiền. Ban đầu, tài sản gửi tại
"ngân hàng'' là các loại ngũ cốc, sau đó là gia cầm, nông sản, rồi đến kim loại quý như vàng. Đền
thờ là nơi an toàn để cất trữ tài sản. Đó là các công trình được xây dựng kiên cố, thường xuyên có
người tới hành lễ. Và xét về tâm linh thì ngay những tên trộm táo tợn nhất cũng có ý tránh chốn
linh thiêng này.
Tại Ai Cập và Mesopotamia, vàng được gửi vào các đền thờ. Nhưng những tài sản quý giá
này lại ngủ yên trong đó, trong khi, ở bên ngoài xã hội, các nhóm thương nhân và hoàng tộc lại rất
cần sử dụng chúng. Các nhà khảo cổ học tìm được những tàng tích cho thấy tới đầu thế kỷ 18
trước công nguyên, tại Babylon, dưới thời trị vì của Hammurabi, thầy tu trông giữ đền thờ bắt đầu
cho các nhà buôn mượn tài sản cất trữ trong đền. Từ đó khái niệm ngân hàng ra đời.
b. Các giai đoạn phát triển
o Trong thế kỷ 15 đến thế kỷ 18
Trong giai đoạn này hoạt động ngân hàng có 2 đặc trưng:
Các ngân hàng còn hoạt động độc lập chưa tạo ra hệ thống chịu sự ràng buộc lẫn nhau.
Chức năng hoạt đông của các ngân hàng đều như nhau bao gồm việc nhận ký thác,chiết
khấu cho vay,phát hành giấy bạc và nhận thực hiện các dịch vụ tiền tệ
o Từ TK18 đến TK 20
Trong giai đoạn này nhà nước bắt đầu can thiệp vào hoạt động của ngân hàng bằng cách
banhành đạo luật nhằm hạn chế số lượng ngân hàng được phép phát hành.Ở giai đoạn này ngân
hàng đã hình thành hệ thống và chia ra làm 2 loại:
Các ngân hàng được phép phát hành tiền gọi là ngân hàng phát hành.các ngân hàng không
được phép phát hành gọi là ngân hàng trung gian

Hiện nay ở các nước công nghiệp phát triển việc sử dụng hình thức chuyển tiền bằng đện tử là
chuyện bình thường và chính điều này đưa đến việc không sử dụng sec ngân hàng mà dùng thẻ
như thẻ tín dụng. Họ thanh toán bằng cách nối mạng các máy vi tính của các ngân hàng thương
mại trong nước nhằm thực hiện chuyển vốn từ tài khoản người này sang người khác một cách
nhanh chóng
Chức năng tạo ra tiền ngân hàng trong hệ thống ngân hàng hai cấp
Vào cuối thế kỉ 19 hệ thống ngân hàng hai cấp được hình thành, các ngân hàng không còn họat
động riêng lẽ nữa mà tạo thành hệ thống, trong đó ngân hàng trung ương là cơ quan quản lý về tiền
tệ, tín dụng là ngân hàng của các ngân hàng. Các ngân hàng còn lại kinh doanh tiền tệ, nhờ họat
động trong hệ thống các NHTM đã tạo ra bút tệ thay thế cho tiền mặt.
Quá trình tạo ra tiền của NHTM được thực hiện thông qua tín dụng và thanh tóan trong hệ thống
ngân hàng, trong mối liên hệ chặt chẽ với hệ thống ngân hàng trung ương mỗi nước. Vậy tiền “bút
tệ” được NHTM tạo ra bằng cách nào? Bây giờ chúng ta giả sử rằng tất cả các NHTM đều không
giữ lại tiền dự trữ quá mức quy định, các sec không chuyển thành tiền mặt và các yếu tố phức tạp
khác bị bỏ qua thì quá trình tạo thành tiền như sau:
Tên các ngân hàng
Tiền gửi
mới
Thanh
toán
cho vay mới
Dự trữ bắt
buộc
Ngân hàng A
1.000.00
0

900.000
100.000
Ngân hàng B 900.000

quyền phát hành tiền tệ. Ở một số nước khác, ngân hàng trung ương là cơ quan duy nhất phát hành
tiền giấy, còn tiền kim loại với tư cách là tiền bổ trợ thì do chính phủ phát hành. Cục Dự trữ Liên
bang- ngân hàng trung ương của Mỹ- không có chức năng phát hành tiền, thay vào đó là Bộ Tài
chính đảm nhiệm chức năng này. Cũng có thông tin cho rằng Chính phủ Mỹ không có quyền phát
hành đồng Đô-la, mà là do Cục Dự Trữ Liên Bang
Ngân hàng của các tổ chức tín dụng:Ngân hàng trung ương thực hiện công việc tái chiết
khấu các hối phiếu đối với các tổ chức tín dụng, cấp vốn thông qua cho vay đối với các tổ chức
này (đồng thời qua đây kiểm soát lãi suất). Ngân hàng trung ương còn mua và bán các giấy tờ có
giá, qua đó điều tiết lượng vốn trên thị trường. .
Ngân hàng trung ương có quyền yêu cầu các ngân hàng thương mại mở tài khoản tại chỗ
mình và các ngân hàng phải gửi vào tài khoản của họ một lượng tiền nhất định. Thông thường
lượng tiền này được quy định tương đương với một tỷ lệ nào đó tiền gửi vào ngân hàng thương
mại, gọi là tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Trong trường hợp có tổ chức tín dụng gặp nguy cơ đổ vỡ làm ảnh
hưởng đến cả hệ thống tài chính của quốc gia, ngân hàng trung ương sẽ tái cấp vốn cho tổ chức tín
dụng đó để cứu nó. Vì thế, ngân hàng trung ương được gọi là người cho vay cuối cùng (hay người
cho vay cứu cánh).
Ngân hàng của Chính phủ:Ở nhiều nước, ngân hàng trung ương là người quản lý tiền
nong cho chính phủ. Chính phủ sẽ mở tài khoản giao dịch không lãi suất tại ngân hàng trung ương.
Tuy nhiên, ở một số nước, chẳng hạn như ở Việt Nam, chức năng này do kho bạc đảm nhiệm.Ngân
hàng trung ương còn làm đại diện cho chính phủ khi can thiệp vào thị trường ngoại hối