Trêng C§CN Sao §á Chuyªn §Ò Thùc TËp
NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGHIỆP
VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Vai trò (vị trí) của nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng thương mại.
1.1.1. Vai trò của nghiệp vụ tín dụng đối với nền kinh tế.
Khi nguồn tài chính thiếu hụt hay dư thừa thì chúng ta phải giải quyết như
thế nào? trong quá trình tuần hoàn vốn tiền tệ trong xã hội: cùng lúc có chủ thể
kinh tế tạm thời dư thừa vốn của chủ thể khác lại có nhu cầu bổ sung vốn. Tuy
nhiên lại các luồng vốn lại không phù hợp với nhau về thời gian và khối lượng. tín
dụng (TD) NH giúp điều hòa các luồng chảy của vốn giúp cho quá trình sản xuất
vận hành trôi chảy đem lại lợi ích cho xã hội.
Thứ 1: TD góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội. Nhờ có tín dụng
mà các chủ thể trong xã hội có thể tiếp cận với các nguồn vốn một cách kịp thời
đáp ứng nhu cầu sản xuất cũng như tiêu dùng. Điều này giúp cho các chủ thể có thể
đẩy nhanh tốc độ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm giúp cho các nguồn lực tham gia
một cách hiệu quả nhất vào quá trình sản xuất. Hơn nữa các doanh nghiệp có thể
nắm bắt cơ hội kinh doanh là yếu tố vô cùng quan trọng trong nền kinh tế thị trư-
ờng.
Do đặc điểm tập trung được nguồn vốn lớn có hình thức tổ chức chuyên
nghiệp các Ngân hàng cung cấp các hình thức tín dụng đến chủ thể vay vốn hơn
nữa giúp tiết kiệm chi phí giao dịch và giảm bớt các chi phí nguồn vốn cho các chủ
thể kinh doanh.
Việc mở rộng và nâng cao hiệu quả của các hình thức tín dụng tạo sự chủ
động cho các doanh nghiệp trong quá trình thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh
khi không phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn tự có của bản thân. Điều này giúp
các nhà sản xuất tích cực tìm kiếm cơ hội đầu tư mới và nâng cao năng lực sản xuất
của xã hội.
Xuất phát từ nguồn lợi và nghĩa vụ cả hai bên: NH và người đi vay. Buộc cả
hai chủ thể suy nghĩ và hành động nghiêm túc. Các NH đối mặt với nguy cơ mất
vốn họ phải tuân theo qui trình chặt chẽ đảm bảo tránh rủi ro đạo đức và rủi ro đối
nghịch. Vì thế nguồn lực của xã hội sử dụng hiệu quả. Các nhà đi vay phải quan

hạnh. Các chính sách xã hội được đáp ứng bằng nguồn tài trợ không hoàn lại của
Nhà nước. Song các phương thức tài trợ không hoàn laị hạn chế về qui mô và hiệu
quả. Một cách để nguồn vốn tài trợ sử dụng có hiệu quả là phương thức tài trợ có
hoàn lại. VD: cho vay lãi suất cho các hộ nghèo. Nguồn vốn này giúp cho hộ thóat
khỏi khó khăn xây dựng cuộc sống. Nhưng phương thức này giúp họ ỷ lại vào
nguồn vốn tài trợ đồng thời buộc họ phải tự chủ trong cuộc sống đây là điều kiện
để phát triển lâu dài. Dùng vốn sản xuất kinh doanh họ phải quan tâm đến lợi
nhuận, chi phí để có thể hoàn trả vốn. Làm được điều này TDNH giúp xã hội có
những bước phát triển mới.
Thứ IV: TDNH tạo điều kiện để phát triển các quan hệ kinh tế với nước
ngòai. Vòng luẩn quẩn của các nước đang phát triển đó là: thu nhập thấp- tích lũy
thấp – trình độ phát triển kinh tế thấp – năng suất lao động thấp và cứ thế lại quay
trở lại điểm ban đầu. Để có thể vươn lên thì các nước đang phát triển không chỉ huy
động vào mọi nguồn lực trong nước mà phải tận dụng nguồn lực nước ngoài. Trong
thời đại ngày nay thì hoạt động của các Ngân hàng vươn ra trên phạm vi khu vực
và thế giới. Đây là điều kiện để các nguồn vốn nhàn rỗi từ nước này sang nước
khác được sử dụng hiệu quả hơn. Các nước đang phát triển có thể tiếp cận nguồn
vốn này thông qua TDNH phát triển kinh tế thoát khỏi đói nghèo lạc hậu. TDNH là
cầu nối giữa các nền kinh tế cùng học hỏi kinh nghiệm giúp đỡ lẫn nhau.
Một người khi cần chi trả một hóa đơn hay cần vốn để mua nguyên vật liệu
nếu họ không có đủ khả năng. Họ có thể vay bạn bè người thân nhưng những món
2
SV Thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ HuÖ
Líp 02 C§KTNH GVHD
:Vò ThÞ Thanh Huyªn
Trêng C§CN Sao §á Chuyªn §Ò Thùc TËp
lớn thì không thể đáp ứng còn một hình thức nữa là chơi họ. Các thành viên có thể
nhận được khỏan tiền trong thời gian này và họ có trách nhiệm đóng góp các kì sau
để trả cho các thành viên khác, và cứ tiếp tục như vậy khi các thành viên nhận đủ
số tiền mình đóng góp . Tuy không mất chi phí nhưng cũng chỉ là những khoản vay

nhược điểm lớn là chỉ thực hiện trong điều kiện phạm vi rất hạn chế, không đáp
ứng được nhu cầu về vốn trong quá trình tái sản xuất mở rộng. Như vậy chỉ dựa
3
SV Thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ HuÖ
Líp 02 C§KTNH GVHD
:Vò ThÞ Thanh Huyªn
Trêng C§CN Sao §á Chuyªn §Ò Thùc TËp
trên quan hệ này thì không thể đáp ứng được nhu cầu vốn sản xuất cũng như tiếp
nhận hết được số vốn dư thừa trong xã hội. Ngân hàng ra đời sẵn sàng tiếp nhận hết
các nguồn vốn nhàn rỗi dưới mọi hình thức từ các chủ thể thừa vốn và cho vay đối
với các chủ thể thiếu vốn nhằm đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được
diễn ra liên tục hiệu quả.
Từ khái niệm tín dụng trên, ta có thể khái niệm về tín dụng ngân hàng như
sau:
“Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa ngân hàng (TCTD) với bên đi
vay (là tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế) trong đó ngân hàng (TCTD)
chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả
thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả gốc và lãi cho ngân
hàng (TCTD) khi đến hạn thanh toán.
b, Đặc điểm của hoạt động tín dụng đứng trên góc độ kế toán
Một số nội dung cần chú ý trong nghiệp vụ tín dụng đứng trên góc độ kế toán.
- Xét về kỹ thuật nghiệp vụ, tín dụng là nghiệp vụ phức tạp vì ngân hàng áp
dụng nhiều hình thức cấp tín dụng khác nhau, như: cho vay từng lần, cho vay
theo hạn mức tín dụng, cho vay chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có
giá,cho vay trả góp, cho vay hợp vốn, cho vay theo dự án đầu tư… với nhiều kỳ
hạn và hình thức đảm bảo khác nhau. Mỗi hình thức cấp tín dụng đều có kỹ
thuật cho vay, thu nợ, thu lãi riêng, điều này làm cho nghiệp vụ kế toán tín dụng
càng trở nên phong phú, phức tạp. Do vậy kế toán nghiệp vụ tín dụng cần phảI
được tổ chức một cách khoa học.
- Tín dụng là nghiệp vụ sinh lời lớn nhất của ngân hàng thương mại thông qua

không vượt so với thời hạn cho vay ghi trên hợp đồng tín dụng. Tổng số tiền vay
ghi trên các giấy tờ nhận nợ không vượt quá số tiền ghi trên hợp đồng tín dụng.
* Đối tượng áp dụng: áp dụng cho khách hàng có chu kỳ kinh doanh không ổn
định, không thường xuyên và bổ sung cho TS lưu động thời vụ.
* Thủ tục vay:
+ Bộ phận tín dụng khi nhận được hồ sơ vay vốn sẽ tiến hành thẩm định tín
dụng, nếu thấy khả thi sẽ xét duyệt mức cho vay, sau đó trình giám đốc ký duyệt
cho khách hàng.
+ Bộ phận kế toán căn cứ vào chứng từ vay hợp lệ, hợp pháp, và chứng từ thanh
toán (giấy lĩnh tiền mặt, ngân phiếu thanh toán, UNC...) để thanh toán phát tiền.
* Ưu điểm của phương thức cho vay này là:
- Đảm bảo an toàn vốn vay: Khi khách hàng có nhu cầu vay vốn, Ngân hàng
mới xem xét đáp ứng. Mỗi lần vay Ngân hàng đều định thời hạn cho khoản vay đó,
đến thời hạn trả nợ, người vay phải có trách nhiệm trả nợ Ngân hàng. Như vậy qua
phương thức cho vay này, Ngân hàng có thể kiểm tra chặt chẽ từng món vay, tính
toán được hiệu quả của từng đối tượng vay, từ đó đảm bảo được khả năng an toàn
5
SV Thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ HuÖ
Líp 02 C§KTNH GVHD
:Vò ThÞ Thanh Huyªn
Trêng C§CN Sao §á Chuyªn §Ò Thùc TËp
vốn vay cho Ngân hàng.
- Với phương thức cho vay này, Ngân hàng kế hoạch được nguồn vốn của
mình thông qua việc định kì hạn cho mỗi khoản vay, từ đó Ngân hàng có kế hoạch
cho vay những món tiếp theo một cách chính xác để tránh ứ đọng vốn, tăng hiệu
quả sử dụng vốn.
- Việc tính và thu nợ, thu lãi của kế toán cho vay được thực hiện đơn giản
hơn, căn cứ vào số tiền cho vay, lãi suất, thời hạn trả nợ trên hợp đồng tín dụng.
* Nhược điểm của phương thức này là:
Thủ tục rờm rà, phức tạp gây khó khăn cho người vay, không đáp ứng được

*Đặc điểm của cho vay theo HMTD:
+ Nhu cầu vay thường là để tài trợ cho nhu cầu nguồn vốn lưu động thiếu hụt.
+ Không định kỳ hạn nợ cụ thể cho từng lần giải ngân nhưng kiểm soát HMTD
còn thực hiện.
+ Khách hàng trả nợ ngân hàn bằng 2 cách: thu ngay khi có khoản thu hoặc thu
định kỳ theo sự thoả thuận của ngân hàng và khách hàng.
* Ưu điểm của phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng.
- Thủ tục cho vay đơn giản, đáp ứng nhanh chóng kịp thời các nhu cầu vay
vốn của khách hàng.
- Thông qua việc luân chuyển vốn trên tài khoản của khách hàng, Ngân hàng
có thể kiểm soát được các khoản thu nhập của họ, từ đó biết được hoạt động kinh
doanh của khách hàng một cách tương đối chính xác, đặc biệt là khả năng tài chính,
khả năng trả nợ. Qua đó, Ngân hàng có thể đa ra những quyết định đúng đắn trong
những lần cho vay tiếp theo.
*Nhược điểm của phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng.
- Trong hợp đồng cho vay theo hạn mức, Ngân hàng đã thỏa thuận một hạn
mức tín dụng với khách hàng. Vì không biết khi nào khách hàng đến vay nên Ngân
hàng thường phải duy trì một lượng vốn nhất định để sẵn sàng giải ngân. Điều này
làm Ngân hàng bị động trong sử dụng vốn. Hơn nữa, nếu khách hàng không sử
dụng hết hạn mức này thì Ngân hàng có thể sẽ rơi vào tình trạng ứ đọng vốn trong
khi vẫn phải trả lãi huy động cho những khoản vốn đó.
Căn cứ vào tình hình kinh doanh sản xuất của từng hộ mà Ngân hàng quyết
định cách thức cho vay như: “ cho vay trực tiếp hộ sản xuất”. Để mở rộng và nâng
cao hiệu quả cho vay đối với hộ nông dân, tạo điều kiện cho các hộ vay vốn thuận
lợi, dễ dàng hơn Ngân hàng thực hiện “ cho vay thông qua tổ vay vốn”. Tổ vay vốn
do các tổ chức chính trị- xã hội ở cơ sở như: hội phụ nữ, hội cựu chiến binh….
hoặc các hộ gia đình, cá nhân cùng cư ngụ tại thôn (xóm), sản xuất kinh doanh
trong lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có nhu cầu vay vốn tự nguyện thành
lập cho vay hộ sản xuất thông qua tổ vay vốn.
7

địa điểm giải ngân, thu nợ, thu lãi để thông báo cho tổ viên. Các trường hợp khách
hàng không thực hiện đúng lịch trình đều phải đến Ngân hàng nơi cho vay để nhận
tiền vay hoặc trả nợ gốc lãi. Tổ trưởng tổ vay vốn phải kiểm tra giám sát, đôn đốc
tổ viên sử dụng vốn vay đúng mục đích, trả nợ trả lãi đúng hạn. Ngân hàng nơi cho
vay chi trả hoa hồng cho tổ trưởng căn cứ vào kết quả công việc hoàn thành.
Sau khi quyết định cho vay, Ngân hàng nơi cho vay sẽ kí hợp đồng tín dụng
với từng tổ viên, thực hiện giải ngân, thu nợ, thu lãi đến từng tổ viên và có thể kiểm
tra điển hình việc sử dụng vốn vay của từng tổ viên.
8
SV Thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ HuÖ
Líp 02 C§KTNH GVHD
:Vò ThÞ Thanh Huyªn