ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ MAI

PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở HUYỆN
BUÔN ĐÔN TỈNH ĐĂK LĂK

Chuyên ngành: Du lịch

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH

Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS. Phạm Trung Lương

HÀ NỘI - 2013


MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................... 3
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .......................................................................................... 4
DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ......................................................................................... 4
MỞ ĐẦU ............................................................................................................................... 5
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................................... 5
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................. 7
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ............................................................................. 7
4. Lƣợc sử nghiên cứu ................................................................................................... 8
5. Những đóng góp của đề tài ........................................................................................ 9
6. Quan điểm và phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................... 9
7. Bố cục của đề tài ...................................................................................................... 12
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG

trong hoạt động du lịch cộng đồng tại Buôn Đôn ....................................................... 51

1


2.5. Đánh giá tác động của hoạt động du lịch đến môi trƣờng tự nhiên và môi trƣờng
nhân văn ở huyện Buôn Đôn ........................................................................................... 52
2.5.1. Tác động tiêu cực ............................................................................................ 52
2.5.2. Tác động tích cực ............................................................................................ 54
2.6. Đánh giá các cơ hội, thách thức, điểm mạnh, điểm yếu của DLCĐ ở huyện Buôn
Đôn – tỉnh Đăk Lăk ......................................................................................................... 55
2.6.1. Cơ hội.............................................................................................................. 55
2.6.2. Thách thức ...................................................................................................... 56
2.6.3. Điểm mạnh ...................................................................................................... 57
2.6.4. Điểm yếu ......................................................................................................... 58
2.7. Nguyên nhân của những hạn chế ............................................................................. 59
2.7.1. Khả năng nhận thức của cộng đồng còn hạn chế ........................................... 59
2.7.2. Chưa có chính sách khuyến khích cộng đồng tham gia làm du lịch ............... 60
2.7.3. Năng lực tham gia của cộng đồng còn yếu ...................................................... 61
2.7.4. Thiếu nguồn nhân lực ...................................................................................... 62
2.7.5. Người dân chưa được hưởng lợi nhiều từ hoạt động du lịch .......................... 63
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 .................................................................................................. 64
Chƣơng 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở
HUYỆN BUÔN ĐÔN TỈNH ĐĂK LĂK ............................................................................ 66
3.1. Định hƣớng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Buôn Đôn ............................... 66
3.1.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng ở huyện Buôn Đôn –
Tỉnh Đăk Lăk ............................................................................................................... 66
3.1.2. Định hướng quy hoạch phát triển du lịch cộng đồng ..................................... 68
3.2. Một số giải pháp hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng ở Buôn Đôn .......................... 76
3.2.1. Giải pháp về cơ chế chính sách ...................................................................... 76

ASEANTA
ASEM
CPRGS
DLCĐ
FDI
NGO
GDP
RPGA
PPA
PRA
REDC
UNDP
USD
WB
PATA
ODA
IUCN
PATA
PRLC
REST
TAT
UBND
UNESCO
USD
JICA
SNV
UNWTO

Tên cụm từ
Ngân hàng Phát triển Châu Á

3


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Số hiệu bảng
Bảng 1.1

Bảng 2.1
Bảng 2.2
Bảng 2.3
Bảng 2.4
Bảng 2.5
Bảng 2.6
Bảng 2.7
Bảng 2.8
Bảng 2.9

Tên bảng
Trang
Thành phần của cộng đồng cư dân ở khu du lịch Kanas.
23
Diện tích, dân số, mật độ dân số năm 2011 ở huyện Buôn
Đôn
Diện tích, dân số, mật độ dân số năm 2011 ở huyện Buôn
33
Đôn
Số khách đến du lịch trên địa bàn huyện Buôn Đôn
39
Doanh thu du lịch trên địa bàn huyện Buôn Đôn
40


4

Trang
16
32
47


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, du lịch đã phát triển với nhịp độ cao và ngày
càng đóng góp hiệu quả hơn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia
trên thế giới. Nhiều nghiên cứu cho thấy từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX hoạt
động phát triển du lịch được thực hiện chủ yếu với mục đích đơn thuần là kinh tế đã
và đang đe dọa môi trường sinh thái và các giá trị văn hóa bản địa. Chính vì vậy, đã
xuất hiện nhu cầu “phát triển du lịch bền vững” nhằm hạn chế tác động tiêu cực của
du lịch, góp phần đảm bảo cho sự phát triển bền vững. Đứng từ góc độ này, một số
loại hình du lịch với những nguyên tắc tôn trọng môi trường, phát triển cộng đồng
và văn hóa bản địa như: du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm,... và đặc biệt là du lịch
cộng đồng đã được quan tâm phát triển góp phần nâng cao hiệu quả của mô hình du
lịch có trách nhiệm cho phát triển bền vững.
Hiện nay trên thế giới, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Indonesia,
Thái Lan, Lào, Nepan, Butan, ... du lịch cộng đồng đã được quan tâm phát triển với
sự hỗ trợ của quốc tế nói chung và của nhiều tổ chức phi chính phủ nói riêng.
Ở Việt Nam du lịch cộng đồng bước đầu đã có được quan tâm phát triển mà
điển hình là ở vùng núi Tây Bắc, vùng đồng bằng sông Cửu Long …
Cùng với sự phát triển về kinh tế, con người ngày càng quen thuộc với
những tiện nghi và cuộc sống công nghiệp, vì vậy xu hướng khám phá và trải
nghiệm những điểm đến còn hoang sơ về tự nhiên, nơi còn lưu giữ được các giá trị

Lăk. Sản phẩm hàng lưu niệm cũng ở trong tình trạng “phổ cập” của cả nước. Các
sản phẩm du lịch dựa trên khai thác các yếu tố truyền thống cộng đồng như: xem
biểu diễn cồng chiêng, đi thuyền độc mộc, ăn cơm lam, uống rượu cần … cũng “na
ná” với sản phẩm du lịch ở các địa phương khác trong khu vực, vì vậy không tạo
được sức hấp dẫn du khách đến với Buôn Đôn nói riêng và Đăk Lăk nói chung. Các
doanh nghiệp du lịch còn thiếu chiến lược kinh doanh dài hạn, mới khai thác những
tiềm năng sẵn có và chưa có sự quan tâm thỏa đáng đến lợi ích người dân bản địa.
Ngược lại, người dân bản địa khi tham gia dịch vụ du lịch lại thiếu những nhận thức
và hiểu biết đúng đắn về các giá trị văn hoá - lịch sử truyền thống, kỹ năng dịch vụ
du lịch còn nhiều hạn chế …

6


Trong bối cảnh trên, việc lựa chọn đề tài “ Phát triển du lịch cộng đồng ở
huyện Buôn Đôn - Tỉnh Đăk Lăk” có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn.
Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần hệ thống một số vấn đề lý luận cơ
bản về du lịch cộng đồng, xác định những hạn chế để làm cơ sở đề xuất một số
định hướng và giải pháp mang tính thực tiễn cho phát triển du lịch cộng đồng ở
huyện Buôn Đôn - tỉnh Đăk Lăk với tư cách là loại hình du lịch mới và là cách tiếp
cận cho phát triển du lịch bền vững ở Buôn Đôn.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
Phát triển du lịch cộng đồng ở huyện Buôn Đôn, tỉnh Đăk Lăk.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục tiêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra cho đề tài gồm:
-

Tổng quan một số vấn đề lý luận về du lich và du lịch cộng đồng.


- Thời gian: từ năm 2008 đến nay.

7


4. Lƣợc sử nghiên cứu
- Võ Quế (2006), Du lịch cộng đồng – Lý thuyết và vận dụng, Tập 1, Nxb:
Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội. Nội dung sách đề cấp đến các lý thuyết về cộng
đồng, du lịch dựa và cộng đồng. Đồng thời sách còn đưa ra những bài học kinh
nghiệm quý giá từ việc nghiên cứu mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng
trong nước và của một số nước phát triển du lịch cộng đồng trên thế giới.
- Võ Quế “Nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng
đồng tại Chùa Hương – Hà Tây” Đề tài KHCN cấp Bộ, Hà Nội, 2003. Dựa trên nền
tảng hiện trạng phát triển kinh tế-xã hội, tiềm năng du lịch, vai trò của cộng đồng
dân cư tại chùa Hương đề tài đã xây dựng mô hình mẫu về phát triển du lịch dựa
vào cộng đồng tại chùa Hương với tiêu chí, cơ chế vận hành và các giải pháp thực
hiện.
- Viện Nghiên cứu và Phát triển Ngành nghề nông thôn Việt Nam
(2012), Tài liệu hướng dẫn phát triển du lịch cộng đồng. Bên cạnh việc giới thiệu
các vấn đề chung của du lịch cộng đồng như: các hình thức của du lịch cộng đồng,
các địa bàn phát triển du lịch cộng đồng, đặc điểm và xu hướng của khách du lịch
… tài liệu còn hướng dẫn các bước cần thiết để phát triển một mô hình du lịch cộng
đồng.
- Võ Văn Phong (2012), Nghiên cứu phát triể du lịch sinh thái cộng đồng tại
vườn quốc gia Phù Mát –Nghệ An. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Môi trường
trong phát triển bền vững – Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Điểm nhấn của
luận văn này là đã phân tích được giữa du lịch sinh thái cộng đồng ở vườn quốc gia
Phù Mát – Nghệ An với du lịch miền Tây Nghệ An và việc bảo tồn đa dạng sinh
học và phát huy các giá trị văn hoá bản địa.
- Phạm Trung Lƣơng, nnk “Nghiên cứu xây dựng bảo vệ môi trường du

 Quan điểm tổng hợp.
Du lịch cộng đồng nói riêng và ngành du lịch nói chung có liên quan đến
nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau như: giao thông vận tải, y tế, môi trường,
kinh tế, dân tộc, an ninh xã hội … Quan điểm tổng hợp cho phép nhận thức đầy đủ
các mối quan hệ phụ thuộc và các quy định tác động qua lại lẫn nhau giữa các đối
tượng, lĩnh vực trong một không gian và thời gian nhất định.

9


Mặt khác hiệu quả của du lịch cộng đồng đưa lại cũng mang tính tổng hợp vì
nó được thể hiện trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, xã hội, môi trường.
Việc nghiên cứu một cách đồng bộ, tổng hợp các các yếu tố cấu thành và ảnh
hưởng đến du lịch cộng đồng cho phép phát hiện và xác định những đặc điểm đặc
thù của từng lãnh thổ nghiên cứu.
 Quan điểm vận động.
Quan điểm vận động cho phép nghiên cứu, xem xét hoạt động du lịch trong
quá trình vận động biến đổi theo thời gian và không gian.
Vì vậy, việc vận dụng quan điểm vận động vào nghiên cứu hoạt động du lịch
cộng đồng sẽ cho phép dự báo được những thay đổi về nhu cầu của khách du lịch,
của tiến bộ khoa học công nghệ du lịch, của sản phẩm và dịch vụ du lịch theo thời
gian phát triển …
 Quan điểm lịch sử.
Để xây dựng được phương hướng, kế hoạch, mục tiêu phát triển du lịch cộng
đồng trong tương lai thì việc vận dụng quan điểm lịch sử giúp nắm bắt một cách
chính xác và đầy đủ quá trình phát triển du lịch cộng đồng trong quá khứ và hiện
tại, từ đó hoạch định kế hoạch và giải pháp thực hiện ở tương lai.
 Quan điểm xã hội.
Việc nghiên cứu dựa trên quan điểm xã hội thể hiện sự liên kết giữa lý thuyết
và thực tiễn xã hội, đảm bảo để kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực với cộng

và điều kiện kiểm chứng những thông tin tham khảo được từ nguồn tư liệu thứ cấp .
Phương pháp này nhâ ̣n đinh
̣ chính xác hơn về các điề u kiê ̣ n phát triể n cũng như có
cơ sở thực tiễn để đề xuất những định hướng và giải pháp phát triển du lịch cộng
đồng trên địa bàn nghiên cứu.
 Phương pháp điều tra xã hội học
Tác giả luận văn đã tiến hành phỏng vấn và phát phiếu điều tra đối với hai
đối tượng là khách du lịch và người dân địa phương để tìm hiểu nhu cầu của du
khách, nắm bắt được sở thích, thị hiếucủa du khách và tâm tư, nguyện vọng của
cộng đồng địa phương.

11


 Phương pháp chuyên gia
Tham khảo ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch như các nhà
quản lý, hãng lữ hành trên địa bàn huyện Buôn Đôn, Sở Văn hóa – Thể Thao và Du
Lịch tỉnh Đăk Lăk, PGS. TS Phạm Trung Lương về những định hướng phát triển và
giải pháp khắc phục những hạn chế và khó khăn của du lịch cộng đồng ở Buôn Đôn
7. Bố cục của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận
văn gồm ba chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm về phát triển du lịch cộng đồng.
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch cộng đồng ở huyện
Buôn Đôn – tỉnh Đăk Lăk.
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch cộng đồng ở huyện
Buôn Đôn – tỉnh Đăk Lăk.

12


13


chuyển sang lĩnh vực công tác xã hội. Đến những năm 1960- 1970 hoạt đồng phát
triển cộng đồng được đẩy mạnh thông qua các chương trình phát triển nông thôn
của sinh viên hay của phong trào Phật giáo. Từ thập kỷ 80 của thế kỷ trước cho đến
nay, phát triển cộng đồng được biết đến một cách rộng rãi hơn thông qua các
chương trình viện trợ phát triển của nước ngoài tại Việt Nam, có sự tham gia của
người dân tại cộng đồng như một yếu tố quyết định để chương trình đạt hiệu quả
bền vững.
Tùy theo những góc độ khác nhau mỗi tác giả lại có những quan niệm khác
nhau về cộng đồng. Nhưng tóm lại cộng đồng đều được hình thành bởi ba nhân tố
chính là yếu tố kinh tế, yếu tố văn hóa và khu vực lưu trú. Đồng thời cộng đồng đều
mang những đặc điểm như sau: Cùng chung sống trên một phạm vi lãnh thổ, có
chung văn hóa, phong tục tập quán, quan điểm chính trị, tôn giáo … và cùng chia sẽ
những lợi ích chung.
1.1.1.2. Bản chất cộng đồng
Bản chất của cộng đồng cần xem xét trên ba phương diện sau: đoàn kết xã
hội, tương quan xã hội và cơ cấu xã hội.
- Đoàn kết xã hội: đoàn kết xã hội là đặc tính đứng đầu của cộng đồng được quan
niệm như một ý chí và tình cảm chung do quá trình cùng chung sống có những mối
liên hệ về mặt huyết tộc hay quan hệ láng giềng.
- Tương quan xã hội: cộng đồng được coi như một tiến trình xã hội, là một hình
thức tương quan giữa người và người có tính cách kết hợp hay một phản ứng có tính
hỗ tương. Theo đó, con người được gần nhau và phối hợp chặt chẽ với nhau hơn.
Đó không phải là một thái độ hay một lý tưởng về đoàn kết, đó là sự đoàn kết được
thực hiện ngay trong phạm vi thực hành các chuẩn mực và khuôn mẫu văn hóa
trong đời sống hàng ngày. Ngược lại với tiến trình hòa hợp cộng đồng là các xu
hướng xung đột có tính cách ly tán, các cộng đông nông thôn ít xảy ra các tiến trình
theo chiều ly tâm.

an toàn xã hội, chính trị, văn hoá, tôn giáo tín ngưỡng... Theo PGS.TS. Phạm Trung
Lương có 7 mức độ tham gia của cộng đồng vào hoạt động phát triển nói chung và
phát triển du lịch nói riêng (Sơ đồ ):

15


Chủ động
Tương tác
Chức năng

Thụ động

Thông tin

Tư vấn

Khuyến khích

Hình 1.1: Mức độ tham gia của cộng đồng địa phương.
-

Thụ động: Cộng đồng không có quyền và trách nhiệm xem xét, dự báo về tương
lai của hoạt động phát triển. Những thông tin này chỉ chia sẻ giữa các tổ chức
bên ngoài cộng đồng.

-

Thông tin: Cộng đồng chỉ có trách nhiệm trả lời câu hỏi mà không có vai trò,
ảnh hưởng tới nội dung cần xử lý cho hoạt động phát triển. Kết quả xử lý thông


của cộng đồng sẽ là một quá trình để xác định và củng cố vai trò của cộng đồng

16


trong công tác quy hoạch, trong quá trình thực hiện, giám sát và đánh giá các hoạt
động có ảnh hưởng đến môi trường du lịch.
1.1.2. Du lịch cộng đồng
1.1.2.1. Khái niệm
Các nước ASEAN như Indonesia , Philippine, Thái Lan đã tổ chức rất nhiều
cuô ̣c hô ̣i thảo về xây dựng mô hin
̣
̀ h và tâ ̣p huấ n , đào ta ̣o kỹ năng phát triể n du lich
dựa vào cô ̣ng đồ ng. Tùy theo góc nhìn, quan điể m nghiên cứu mà du lich
̣ cô ̣ng đồ ng
có những khái niệm khác nhau.
Nhà nghiên cứu Nicole Hausle và Wollfgang Strasdas đưa ra khái niệm : “Du
lịch cộng đồng là một hình thái du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương
đứng ra phát triể n và quản lý . Lợi ích kinh tế có được từ du li ̣ch sẽ đọng lại nề n
kinh tế đi ̣a phương”

(Nicole Hausler and Wolfang Strasdas, Community Based

Sustainable Tourism A Reader, 2000). Quan niệm trên nhấn mạnh đến vai trò chính
của người dân địa phương trong vấn đề phát triển du lịch ngay trên địa bàn họ quản
lý.
Du lịch cộng đồng là “ phương thức tổ chức du li ̣ch đề cao về môi trường

,

Ngoài ra còn nhiều định nghĩa, khái niệm khác nhau, tuy nhiên có thể thống
nhất và hiểu du lịch cộng đồng là loại hình du lịch bền vững dựa vào cộng đồng địa
phương, trong đó cộng đồng sẽ trực tiếp tham gia vào hoạt động du lịch như khai
thác, quản lý và bảo tồn nguồn tài nguyên và cộng đồng phải được hưởng lợi từ
hoạt động du lịch để từ đó giảm tỉ lệ đói nghèo, cải thiện thu nhập và nâng cao chất
lượng cuộc sống.
1.1.2.2. Mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng
Theo Viện Nghiên cứu và Phát triển Miền núi (TMI), để phát triển du lịch cộng
đồng thì mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng cần phải gồm những điểm sau:
-

Là một công cụ cho hoạt động bảo tồn.

-

Là công cụ cho phát triển chất lượng cuộc sống.

-

Là công cụ để nâng cao nhận thức, kiến thức và sự hiểu biết của mọi người
bên ngoài cộng đồng về những vấn đề như rừng cộng đồng, con người sống
trong khu vực rừng, nông nghiệp hữu cơ, quyền công dân cho người trong bộ
lạc.

-

Là công cụ cho cộng đồng cùng tham gia, thảo luận các vấn đề, cùng làm
việc và giải quyết các vấn đề cộng đồng.

-

Du lịch cộng đồng phải có sự tham gia ngày càng tăng của cộng đồng địa
phương.

-

Du lịch cộng đồng phải mang đến cho khách một sản phẩm du lịch có trách
nhiệm đối với môi trường và xã hội.

1.1.2.3. Các nguyên tắc chủ yếu phát triển du lịch cộng đồng
Các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch dựa vào cộng đồng đã đưa ra
các nguyên tắc để phát triển du lịch dựa vào cộng đồng là:
-

Công bằng về mặt xã hội: Cộng đồng được quyền tham gia thảo luận các kế
hoạch, quy hoạch, thực hiện và quản lý, đầu tư để phát triển du lịch, trong
một số trường hợp có thể trao quyền làm chủ cho cộng đồng.

-

Tôn trọng các giá trị văn hoá của cộng đồng: Thực tế cho thấy chương trình
du lịch nào cũng ảnh hưởng ít nhiều đến cộng đồng địa phương. Điều quan
trọng là các giá trị văn hoá của cộng đồng phải được bảo vệ và giữ gìn với sự
đóng góp tích cực của tất cả các thành phần tham gia vào hoạt động du lịch,
đặc biệt là người dân địa phương bởi không đối tượng nào có khả năng bảo
vệ và duy trì các giá trị văn hoá tốt hơn chính họ. Cộng đồng địa phương
phải nhận thức được vai trò và vị trí của mình cũng như những lợi, hại mà
việc phát triển du lịch mang đến.

-


điều kiện cơ bản sau:
-

Điều kiện tiềm năng về tài nguyên môi trường tự nhiên và nhân văn là có ý
nghĩa quyết định đến phát triển du lịch cộng đồng. Tài nguyên thiên nhiên và
nhân văn được xem xét phong phú về số lượng, chủng loại, giá trị về chất
lượng của từng loại được đánh giá về quý hiếm. Điều kiện tài nguyên cũng
nói lên mức độ hấp dẫn thu hút khách du lịch đến thăm quan ở hiện tại và
tương lai.

-

Điều kiện tiếp cận điểm đến du lịch cộng đồng. Cũng tương tự như đối với
việc phát triển các loại hình du lịch khác, hoạt động phát triển du lịch không
thể thực hiện được nếu không có hạ tầng tiếp cận điểm tài nguyên. Đây là
đặc điểm rất đặc trưng của du lịch khi sản phẩm du lịch được xây dựng và
tiêu thụ tại chỗ. Điều này khác với hoạt động sản xuất kinh doanh khác khi
sản phẩm thương mại có thể được sản xuất ở một nơi rồi vận chuyển đến thị
trường tiêu thụ ở nơi khác.

-

Điều kiện về yếu tố cộng đồng dân cư được xem xét đánh giá trên các yếu tố
số lượng thành viên, bản sắc dân tộc, phong tục tập quán, trình độ học vấn và

20


văn hóa, nhận thức trách nhiệm về tài nguyên và phát triển du lịch. Xác định
phạm vi cộng đồng là những dân cư sống, sinh hoạt và lao động cố định, lâu

-

Sự hỗ trợ, giúp đỡ của chính phủ, tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước
về nhân lực, tài chính và kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng và các
công ty lữ hành trong vấn đề tuyên truyền quảng cáo thu hút khách du lịch
đến thăm quan.

1.1.2.5. Ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng
Nhiều hội thảo, diễn đàn quốc tế về du lịch cộng đồng đã nêu lên ý nghĩa
phát triển du lịch dựa vào cộng đồng đối với nhiều vấn đề như kinh tế, chính trị, xã
hội, văn hóa, an ninh quốc phòng, tài nguyên môi trường của quốc gia, khu vực và
chính bản thân cộng đồng, trong đó thể hiện rõ nét nhất các vấn đề như:

21


 Đối với công tác bảo tồn tài nguyên tự nhiên: Du lịch phát triển sẽ gia tăng
thu nhập cho cộng đồng địa phương, đặc biệt ở vùng nông thôn nơi tỷ lệ đói
nghèo còn cao. Đây sẽ là yếu tố tích cực góp phần làm giảm tác động của
cộng đồng đến các giá trị cảnh quan, tự nhiên và qua đó sẽ góp phần bảo tồn
tài nguyên, môi trường đảm bảo cho phát triển du lịch bền vững
 Đối với du lịch:
-

Tạo ra sự đa dạng sản phẩm dịch vụ du lịch của một vùng, quốc gia.

-

Góp phần thu hút khách du lịch.


cũng sẽ là yếu tố tích cực để đảm bảo sự công bằng trong phát triển du lịch,
một trong những nội dung quan trọng của phát triển du lịch bền vững.

-

Tạo điều kiện đẩy mạnh giao lưu văn hóa và kế đến là giao lưu kinh tế giữa
các vùng miền, giữa Việt Nam với các dân tộc trên thế giới. Đây cũng sẽ là
yếu tố quan trọng trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống

22


Việt Nam đồng thời tạo cơ hội để phát triển kinh tế ở những vùng còn khó
khăn, đảm bảo sự phát triển bền vững nói chung, du lịch nói riêng.
-

Tham dự của cộng đồng sẽ thành điểm để cho cộng đồng khác và các tổ chức
học hỏi kinh nghiệm về phát triển du lịch dựa vào cộng đồng. Khách sẽ học
tập kinh nghiệm từ những người tình nguyện, các nhà nghiên cứu trong quá
trình tham gia tổ chức.

-

Các chính sách thị trường và thương mại của các tổ chức du lịch hiểu được
vai trò của cộng đồng để đưa các kế hoạch và hành động của du lịch cộng
đồng. Du lịch cộng đồng đảm bảo cho việc phát triển bền vững. Cơ hội cho
các tổ chức phát triển các chiến lược công tác với cộng đồng địa phương.

1.2.



Dân tộc
Mông cổ Kazakh
Tuwa
502
271
797
429
358
476
1657
1176
Nguồn: [11, tr.66]

Nhờ sự tham gia của cộng đồng địa phương mà du lịch ở Kanas đã phát triển
nhanh chóng và mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho cộng đồng địa phương. Tuy
nhiên trong quá trình phát triển du lịch đã diễn ra khuynh hướng hoạt động mất trật
tự, hoạt động du lịch bị thương mại hóa dẫn đến mâu thuẫn sâu sắc trong cộng đồng

23


về việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên giữa cộng đồng với chính quyền, giữa các
cộng đồng với nhau và thậm chí ngay cả trong cộng đồng đó.
 Quy trình và các quy tắc
Các thành viên của nhóm dự án gồm các thành viên của Trung tâm nghiên cứu
và quy hoạch du lịch của trường Đại học Trung Sơn đã đưa ra các chiến lược cơ bản
cho bản quy hoạch du lịch của cộng đồng Kanas gồm:
-


Thành lập ủy ban phối hợp du lịch gồm chính quyền địa phương, các chủ doanh
nghiệp và cộng đồng địa phương để thường xuyên tư vấn và xử lý các vấn đề
trong phát triển du lịch.
 Bài học kinh nghiệm
Trên cở sở điều tra sâu và phân tích, quy hoạch du lịch của cộng đồng Kanas đã

để lại những bài học kinh nghiệm quý giá cho các nước kinh doanh du lịch dựa vào
cộng đồng vì nó đã đưa ra một số nguyên tắc cơ bản về sự tham gia của cộng đồng
như sau:

24