CHỈÅNG 11 : CẠC PHỈÅNG PHẠP HỌA BÃƯN BÃƯ MÀÛT Bãư màût chi tiãút mạy l bäü pháûn cọ u cáưu cao nháút v quan trng nháút vç chụng
chëu tạc dủng ca ỉïng sút låïn nháút, chëu mi mn khi tiãúp xục do ma sạt, bë àn mn trong
mäi trỉåìng lm viãûc. Vç váûy viãûc họa bãưn bãư màût chi tiãút l u cáưu khäng thãø thiãúu âỉåüc
âäúi våïi sn pháøm. Cọ nhiãưu phỉång phạp họa bãưn bãư màût nhỉ : biãún dảng do bãư màût gáy ra
biãún cỉïng, täi bãư màût v họa nhiãût luûn.
11.1.TÄI BÃƯ MÀÛT :
11.1.1.Ngun l chung :
Bàòng cạch no âọ nung nọng tháût nhanh låïp bãư màût våïi chiãưu dy xạc âënh lãn
nhiãût âäü täi, trong khi pháưn låïn tiãút diãû
n sn pháøm khäng âỉåüc nung, nãn khi täi chè cọ låïp
bãư màût ny âỉåüc täi cỉïng. Cạc phỉång phạp nung nọng bãư màût gäưm cọ : nung nọng bàòng
dng âiãûn cm ỉïng cọ táưn säú cao, nung nọng bàòng ngn lỉía ä xy - axãtylen, nung nọng
trong cháút âiãûn phán, nung nọng bàòng tiãúp xục ...Trong âọ thỉåìng dng nháút l hai phỉång
phạp âáưu. I: Täi hon ton.
II: Täi khäng hon ton.
III: Khäng âỉåüc täi.
I II III
A
C1
A
C3
0
C



161
Trong âọ : -
ρ
l âiãûn tråí sút (
.cmΩ
)
-
µ
l âäü tỉì tháøm (gaus/åcstec)
-f l táưn säú dng âiãûn, Hz
2-Chn táưn säú v thiãút bë :
Táưn säú quút âënh chiãưu dy låïp nung nọng do váûy quút âënh chiãưu sáu låïp täi
cỉïng. Thäng thỉåìng ngỉåìi ta thỉåìng chn diãûn têch låïp täi cỉïng bàòng khong 20% tiãút
diãûn. Cạc chi låïn cáưn låïp täi dy (4 - 5mm) ta dng mạy phạt âiãûn táưn säú cao våïi táưn säú tỉì
2500 âãún 8000 Hz, cọ cäng sút låïn, thỉåìng l tỉì 100 kW tråí lãn. Våïi cạc chi tiãút nh cáưn
låïp täi mng (1 - 2mm) ta dng cạc thiãút bë phạt dng âiãûn cọ táưn säú ráút cao tỉì 66000 âãún
250000 Hz, cọ cäng sút dỉåïi 100kW, thỉåìng tỉì 50 - 60kW. Tuy nhiãn thỉûc tãú åí Viãût Nam
thỉåìng dng thiãút bë phạt dng cao táưn, våïi cạc chi tiãút låïn cáưn chiãưu sáu täi dy ta tàng
thåìi gian giỉỵ nhiãût lãn tỉång ỉïng.
3-Cáúu tảo vng cm ỉïng v cạc phỉång phạp täi :
a-Cáúu tảo vng cm ỉïng :
Vng cm ỉïng lm bàòng äúng âäưng cọ cáúu tảo ph håüp våïi bãư màût chi tiãút cáưn täi,
bãn trong cọ nỉåïc lm ngüi. Khong cạc giỉỵa vng cm ỉïng våïi bãư màût chi tiãút tỉì 1,5 - 5
mm, khe håí ny cng nh cng âåỵ täøn hao cäng sút nung nọng.
b-Cạc phỉång phạp täi cm ỉïng :
-Täi bãư màût ngoi : Vng cm ỉïng bao quanh bãư màût chi tiãút, sau khi nung nọng
xong ta chuøn sang bäü pháûn lm ngüi hay nhụng nọ vo mäi trỉåì
ng täi.
-Täi bãư màût trong : Vng cm ỉïng cọ dảng tỉång ỉïng våïi bãư màût bãn trong (så mi

láúy cao hån täi thãø têch tỉì 100 - 200
0
C.

162
T
täi cm ỉïng
= T
täi thãø têch
+ (100 - 200
0
C)
a)Så âäư nung nọng cm ỉïng b)Täi khi nung nọng ton bäü bãư màût täi
Hçnh 11.2-Nung nọng v täi bãư màût bàòng dng âiãûn táưn säú cao
c)Täi khi nung nọng liãn tủc-liãn tiãúp 1)Chi tiãút täi 2)Vng cm ỉïng
3)Vng lm ngüi 4)Âỉåìng sỉïc tỉì.

-Do âäü qụa nung cao nãn täúc âäü chuøn biãún pha ráút nhanh, thåìi gian chuøn biãún

-Hiãûu qu kinh tãú tháúp khi sn xút âån chiãúc v hng loảt nh.
Nung nọng cm ỉïng cn âỉåüc sỉí dủng khạ räüng ri trong k thût nhỉ :
+Náúu chy váût liãûu kim loải trong âục v luûn kim.
+Luûn vng âãø tảo tảo ra cạc ngun täú siãu sảch.
+Nung nọng âãø gia cäng ạp lỉûc : cạn, ẹp...
+Hn cạc äúng, dạn nylon, cháút do...
11.1.3.Täi ngn lỉía :
Phỉång phạp ny sỉí dủng ngn lỉía ca häùn håü
p ä xy - axãtylen trong thiãút bë hn
khê. Ngn lỉía ny cọ nhiãût âäü ráút cao, âãún 3000
0
C nãn nhanh chọng nung nọng bãư màût thẹp
lãn nhiãût âäü täi. Phỉång phạp ny dng âãø täi cạc chi tiãút låïn, u cáưu låïp täi bãư màût dy
(âãún 10mm v låïn hån ) m khäng täi cm ỉïng âỉåüc nhỉ : cạc bạnh ràng låïn, mäüt säú loải
trủc...
Täi ngn lỉía ráút âån gin, báút cỉï xỉåíng cå khê no cng thỉûc hiãûn âỉåüc. Tuy
nhiãn cháút lỉåüng khọ âm bo : thiãúu nhiãût, quạ nhiãût, dãù tảo ra di ram phủ cå tênh khäng
âm bo.
11.2.HỌA NHIÃÛT LUÛN :
11.2.1.Âënh nghéa v mủc âêch :
1-Âënh nghéa :
Họa nhiãût luûn l phỉång phạp lm bo ha cạc ngun täú â cho (C,N, H, B, Cr,
Al...) vo bãư màût thẹp âãø lm thay âäøi thnh pháưn họa hc, do âọ
lm thay âäøi täø chỉïc v
âảt âỉåüc tênh cháút theo quy âënh.
2-Mủc âêch : Họa nhiãût luûn nhàòm âảt âỉåüc cạc mủc âêch sau âáy
-Náng cao âäü cỉïng, tênh chäúng mi mn v âäü bãưn mi cho thẹp. Våïi
mủc âêch ny âảt âỉåüc cao hån so våïi täi bãư màût.
-Náng cao tênh chäúng àn mn âiãûn họa, họa hc (chäúng ä xy họa åí nhiãût
âäü cao). Tuy nhiãn mủc âêch ny êt thỉûc hiãûn do nhiãût âäü quạ cao, thåìi gian quạ di, chi phê

δ τ
=
(k l hãû säú,
τ
l thåìi gian)
11.2.2.Tháúm cạc bon :
1-Âënh nghéa v mủc âêch :
Tháúm cạc bon l phỉång phạp lm bo ha cạc bon vo bãư màût thẹp cạc bon tháúp
(%C 0,25%) âãø sau khi nhiãût luûn bãư màût cọ âäü cỉïng cao, tênh chäúng mi mn låïn, cn
trog li váùn do v dai.
≤
Mủc âêch ca tháúm cạc bon l lm cho bãư màût thẹp cọ âäü cỉïng âãún 60 - 64 HRC
tênh chäúng mi mn cao, chëu mi täút, cn trong li bãưn, do dai våïi âäü cỉïng 30 - 40 HRC
chëu ún, xồõn v va âáûp täút.
Sau khi tháúm cạc bon hm lỉåüng cạc bon åí låï bãư màût khong 0,80 - 1,00% l ph
håüp nháút, cn trong li cọ hảt nh
mën, khäng cọ phe rit tỉû do. Tháúm cạc bon l phỉång
phạp họa nhiãût luûn âỉåüc sỉí dủng ráút láu âåìi v ráút phäø biãún åí Viãût Nam. Ty theo cháút
tháúm ngỉåìi ta chia ra tháúm cạc bon thãø ràõn, thãø khê v thãø lng (hiãûn tải khäng sỉí dủng vç
quạ âäüc hải).
2-Tháúm cạc bon thãø ràõn :
a-Cháút tháúm :
Gäưm cọ than gäù âỉåüc xay nh âãún cåỵ 3 - 5 mm chiãúm 85 - 90%, cháút xục tạc
(BaCO
3
, Na
2
CO
3
, K

c-Cạc quạ trçnh xy ra :
-Than chạy thiãúu ä xy :
2C + O
2
= 2CO

165