Phương pháp dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua bài báo “Dân vận”- ý
nghĩa thực tiễn
TS Nguyễn Thanh Tuyền
Tạp chí Dân vận tháng 10/2005.
Dân vận là bài báo được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết vào ngày 15-10-1949.
Đây là thời điểm mà công cuộc “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc” của
dân tộc ta ở vào thời điểm vô cùng gay go, quyết liệt; đòi hỏi công tác
vận động quần chúng của Đảng phải đi vào chiều sâu, cụ thể, thiết thực
nhằm động viên tối đa sức người, sức của cho kháng chiến. Tác phẩm
“Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ dẫn về nội dung, phương
pháp dân vận vô cùng sâu sắc nhưng hết sức giản dị tỏ rõ phong cách
của vị lãnh tụ thiên tài.
Trước khi bàn về nội dung, phương pháp dân vận, Người đã chỉ rõ cho cán bộ,
đảng viên thấm nhuần về bản chất tốt đẹp của Nhà nước ta đó là: “nước ta là
nước dân chủ”. Chính nhờ có bản chất tốt đẹp đó mà Đảng ta đã hiệu triệu được
toàn dân đứng lên theo Đảng tiến hành sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc,
xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân. Và đây cũng là mục tiêu phấn đấu
suốt cuộc đời hoạt động của Người để xây dựng một nhà nước tốt đẹp, trong đó
người dân thực sự là chủ: “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân”, “Bao nhiêu quyền hạn
đều của dân”.
Theo Hồ Chí Minh, giải quyết vấn đề dân chủ là đi vào cái rất cụ thể đó là mối
quan hệ giữa lợi ích và quyền lợi, giải quyết mối quan hệ về lợi ích nhưng lợi ích
phải được ràng buộc bởi trách nhiệm, nghĩa vụ, bổn phận. Sự ràng buộc ấy chính
là dân chủ. Người chỉ rõ, người dân chỉ biết giá trị của dân chủ khi được ăn no
mặc ấm. Do đó, cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, thực hành dân chủ là mục
tiêu và động lực của công tác quần chúng. Theo Hồ Chí Minh, thực hành dân chủ
rộng rãi để dân thực sự là chủ, biết làm chủ, hiểu được quyền và nghĩa vụ của
người chủ, đó là cái chìa khoá vạn năng có thể giải quyết được mọi khó khăn.
Nghiên cứu kỹ bài báo “Dân vận” cho ta thấy tư tưởng rất rõ của Hồ Chí Minh là:
“từ dân, vì dân”. Người bàn đến vấn đề dân chủ và muốn có được dân chủ phải
làm công tác dân vận. Bản chất công tác dân vận của Hồ Chí Minh là “vận động

, là yêu cầu đặc biệt nghiêm ngặt đối với cán bộ dân vận. Cán bộ dân
vận phải sát cơ sở, tuyệt đối không được quan liêu, chỉ ngồi nghe điện thoại,
nhận báo cáo rồi nhận định, phán xét. Theo Hồ Chí Minh, muốn vận động quần
chúng, muốn tham mưu được cho Đảng và Nhà nước về công tác vận động quần
chúng cho thiết thực, đạt hiệu quả cao thì điều đặc biệt quan trọng là phải mục
thị được sự việc liên quan đến chức năng nhiệm vụ công tác dân vận.
Tai nghe
, đây là một phương pháp khoa học của công tác dân vận. Theo Hồ Chí
Minh, người làm công tác dân vận phải nắm bắt kịp thời các thông tin quần chúng,
phải biết nghe dân nói, phải hiểu được nguyện vọng chính đáng của dân và biết
loại trừ những thông tin nhiễu, thiếu chân thực, không khách quan, không đúng
sự thật. Nghe được dân nói, nhưng không rơi vào tình trạng theo đuôi quần chúng
mà phải biểu thị được thái độ vừa cầu thị vừa định hướng dẫn dắt được quần
chúng.
Chân đi
, là một đòi hỏi bức thiết luôn đặt ra đối với cán bộ dân vận. Đây cũng là
một yếu tố chống căn bệnh quan liêu, hành chính nặng về làm việc theo kiểu
giấy tờ của các cơ quan. Như chúng ta đã biết, sinh thời, dù bận trăm công nghìn
việc nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn dành thời gian đi cơ sở để khảo sát tình
hình thực tế, lắng nghe ý kiến của dân và trực tiếp tháo gỡ những khó khăn nảy
sinh trong dân. Xuống với dân như về gia đình mình, Người tuyệt đối không “cờ
rong, trống mở” không xe đưa, xe đón, không báo trước. Người hết sức nghiêm
khắc với bệnh tô vẽ, thổi phồng thành tích dẫn tới lừa dân, hại nước, dối trên, lừa
dưới của một số cán bộ mắc bệnh thành tích. Xuống với dân, về với cơ sở Người
rất cảm thông với những khó khăn mà cơ sở phải bươn trải do nước ta còn nghèo,
dân trí còn thấp… nên khi góp ý, phê bình Người chỉ dùng những lời nhẹ nhàng
nhưng lại hết sức cụ thể, sâu sắc. Bởi vậy, nên tác động của những chuyến đi
thực tế của Người để lại ấn tượng sâu sắc với những tác dụng thiết thực, sinh
động.
Miệng nói

huy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải hết sức giữ gìn và nêu gương bề mặt
đạo đức. Bởi vì theo Người sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội và lòng tin của dân
đối với Đảng không phải lý tưởng cao xa mà trước hết, cụ thể và trực tiếp nhất là
ở tấm gương của những người cộng sản đang cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với
dân, đặc biệt là những người có chức có quyền.
Ngày nay, nhân dân ta mong muốn các đồng chí lãnh đạo các cấp của Đảng và
Nhà nước ta hãy thực hành theo lời dạy và tấm gương sáng của Bác Hồ về nói đi
đôi với làm, nêu gương sáng về đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
cho nhân dân noi theo. Nhân dân ta có truyền thống bao dung, công bằng, thực
sự biết ơn và đề cao những người ngày đêm suy tư nhằm đem lại sự giàu mạnh
cho đất nước, hạnh phúc cho nhân dân, sẵn sàng để những người ấy được hưởng
thụ một đời sống vật chất xứng đáng với đóng góp của họ cho xã hội. Ngược lại,
hoàn toàn không chấp nhận những người làm giàu bất chính, những người ở nhà
cao cửa rộng, đầy các phương tiện đắt tiền nhưng phẩm hạnh của họ và sự tiến
thân của họ bằng sự “mua bán”, cơ hội, chạy trọt. Phần nhiều những người như
vậy thướng nói không đi đôi với làm gây ra sự tổn hại vô cùng to lớn cho Đảng,
cho chế độ. Bởi vì, mỗi hành vi tiêu cực của họ, đều không giấu được cán bộ dưới
quyền, không giấu được nhân dân, do vậy đều quan hệ đến niềm tin của nhân
dân với Đảng, và chế độ.
Thực tế hiện nay, bệnh quan liêu, bệnh thành tích, bệnh hình thức phô trương vẫn
còn khá nhiều. Chính vì vậy đã làm giảm lòng tin của dân đến công tác dân vận.
Muốn lấy lại lòng dân đòi hỏi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ có chức có
quyền phải thực hành phong cách trọng dân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm
với dân, nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin. Để tăng cường mối quan hệ
Đảng – Dân trong tình hình mới phải thấm nhuần lời dạy của Bác: trách nhiệm
trước hết thuộc về Đảng cầm quyền, nên cán bộ Đảng, chính quyền từ Trung
ương xuống địa phương đều phải hết sức quan tâm đến đời sống của nhân dân,
gương mẫu trước dân. Không gương mẫu, không đạo đức, không có uy tín không
làm dân vận được. Điều này Bác Hồ đã nói rất nhiều lần, Người đã chỉ rõ: “Cán
bộ, đảng viên phải gương mẫu, phải thiết thực, miệng nói, tay làm để làm gương

“Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì
cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Câu kết đó, một lần nữa
cho thấy niềm tin sắt đá của Người đối với dân. “Nếu dân vận khéo thể hiện bằng
đường lối, chính sách, bằng việc làm cụ thể, thiết thực, bằng tấm gương trong
sáng của cán bộ, đảng viên thì dân sẽ tin. Dân tin, dân sẽ theo và sẽ “đẩy thuyền
đi” và ngược lại nếu dân không tin, không theo ta có “vận” nhưng dân không
“động”, nếu đến lúc dân không chịu được thì sẽ “lật thuyền”.
Có thể nói từng câu, từng chữ trong tác phẩm “Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí
Minh tuy viết cách đây đã 56 năm nhưng vẫn còn nóng hổi giá trị thực tiễn, có ý
nghĩa giáo dục sâu sắc cho những người làm công tác dân vận. Để thực hiện
thắng lợi sự nghiệp đổi mới cần phải có nhiều biện pháp đồng bộ, trong đó phải
đặc biệt coi trọng công tác dân vận và phương pháp dân vận theo tư tưởng Hồ
Chí Minh; phải xây dựng cho được những tấm gương sáng từ trên xuống dưới để
cho toàn Đảng, toàn dân noi theo và để lấy lại lòng tin của dân đối với Đảng và
Nhà nước, như Bác Hồ đã nói: “Lấy gương người tốt việc tốt để hàng ngày giáo
dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng tổ
chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới”.