Quan điểm và nguyên tắc chỉ đạo tiến hành công tác dân vận theo tư
tưởng Hồ Chí Minh
PGS.TS Dương Xuân Ngọc
Tạp chí Dân vận tháng 10/2005
Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự
nghiệp cách mạng đất nước ta, cả trong thời kỳ chưa có chính quyền lẫn
thời kỳ Đảng cầm quyền; là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh
đạo của Đảng đối với chính quyền và toàn xã hội, thắt chặt mối liên hệ
máu thịt giữa Đảng với dân. Cần quán triệt quan điểm và nguyên tắc chỉ
đạo tiến hành công tác dân vận theo tư tuởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ
mới.
Một là,
công tác dân vận phải xuất phát từ lợi ích của quần chúng nhân dân, thực
hiện và bảo vệ lợi ích của nhân dân. Theo Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam
vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân, ngoài
lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, Đảng không có lợi ích nào
khác “Đảng ta là Đảng của giai cấp công nhân, đồng thời cũng là của dân tộc,
không thiên tư, thiên vị”; Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên, các tổ
chức Đảng và chính quyền phải thực hành phương châm: “Việc gì có lợi cho dân
ta phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh”. Trước lúc đi xa
Người còn không quên căn dặn: “Việc cần làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng,
làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ
mà Đảng giao phó cho mình, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân”. Trong bất kỳ
thời kỳ nào vẫn là việc của dân, do dân và vì dân.
Hai là,
thực hành dân chủ là phương thức cơ bản của công tác dân vận.
Với quy trình bốn điểm về dân vận và công tác dân vận được Hồ Chí Minh đề ra:
giải thích cho dân hiểu, bàn với dân, tổ chức để dân thi hành, cùng dân kiểm thảo
lại công việc, được Đảng ta tổng kết thành phương châm: dân biết, dân bàn, dân
làm, dân kiểm tra đã nói lên vai trò của việc thực hành dân chủ trong công tác
dân vận. Hồ Chí Minh đã ghi rõ: Thực hành dân chủ là chìa khoá vạn năng để giải

thương dân chủ, lấy việc thống nhất lợi ích tối cao của dân tộc và lợi ích của các
tầng lớp nhân dân làm cơ sở cho tổ chức và hoạt động, Mặt trận dân tộc thống
nhất thực sự là tổ chức mà qua đó Đảng thực hiện sự lãnh đạo, Nhà nước thực
hiện sự quản lý, nhân dân và cả hệ thống chính trị thực hành công tác dân vận.
Để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, cần thực thi có hiệu quả những nhiệm vụ và
giải pháp chủ yếu về công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh như sau:
Thứ nhất,
phải tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ, tích cực về nhận thức, trách
nhiệm của các cấp, các ngành, của tổ chức và mỗi người dân, trên cơ sở quán
triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận;
nhất là các quan điểm trong Nghị quyết Trung ương 7, khoá IX về “Phát huy sức
mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân
chủ, văn minh”, “Về công tác dân tộc, công tác tôn giáo”. Cần thiết phải nhắc lại
năm chủ trương và giải pháp lớn được Đảng ta đề cập trong Nghị quyết Trung
ương 7, khoá IX “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” để quán triệt: xây dựng những định
hướng chính sách nhằm tăng cường khối đoàn kết toàn dân tộc; phát huy mạnh
mẽ vai trò chính quyền nhà nước trong việc thực hiện chính sách đại đoàn kết
toàn dân tộc; mở rộng và đa dạng hoá các hình thức tập hợp nhân dân, nâng cao
vị trí vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân; tăng cường công tác
chính trị tư tưởng, nâng cao trách nhiệm công dân, xây dựng sự đồng thuận xã
hội, đẩy mạnh và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để Đảng thật sự là hạt
nhân lãnh đạo khối đoàn kết toàn dân tộc. Quán triệt tinh thần Nghị quyết của
Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên,
mỗi tổ chức của các cấp, các ngành phải có chuyển biến nhận thức sâu sắc về vai
trò, mục đích, qui trình, nội dung, phương thức tiến hành công tác dân vận trong
giai đoạn mới làm cơ sở cho công tác dân vận.
Thứ hai,
thực hiện tốt Qui chế dân chủ ở cơ sở, sáng tạo và thực hiện có hiệu
quả những hình thức, phương pháp dân vận phù hợp với mỗi địa phương và từng

Hồ Chí Minh đã từng nói: Thi đua là yêu nước, yêu nước phải thi đua. Thông qua
phong trào thi đua yêu nước, nhiều hình thức, phương pháp dân vận được áp
dụng có hiệu quả vào thực tế; nhiều hình thức, phương pháp mới nảy sinh, nhiều
kinh nghiệm mới được tổng kết.
Trong mỗi thời kỳ phát triển của cách mạng, Đảng ta luôn phát động phong trào
thi đua yêu nước. Mặc dù với những hình thức và nội dung có khác nhau, song
mục đích chung vẫn là khơi dậy và phát huy tất cả các lực lượng của mỗi người và
của mọi người tạo thành lực lượng toàn dân, vượt qua những khó khăn, thử thách
để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trước yêu cầu mới của thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, để công tác dân vận hoàn thành tốt nhiệm vụ
của mình – xây dựng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc vì dân
giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, cần phải tồ chức và thực
hiện tốt các phong trào thi đua yêu nước, để nhà nhà thi đua, người người thi
đua, ngành ngành thi đua, tạo động lực mạnh mẽ cho sự nghiệp đổi mới và phát
triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.