Côn trùng là công cụ giáo dục môi trường cho học sinh các trường phổ thông
Hoàng Thái Sơn - Trường Trung học Lâm nghiệp I Trung ương
Thành viên Mạng lưới SURDM
(Sưu tầm)
1. Côn trùng và môi trường sống của chúng ta:
Các loài côn trùng đã xuất hiện trên hành tinh chúng ta cách đây hàng triệu năm. Chúng xuất
hiện ở mọi lúc mọi nơi và số lượng rất lớn, riêng bộ Cánh cứng (Coleoptera) đã biết khoảng
300.000 loài. bộ Cánh phấn (Lepidoptera) đã biết khoảng 200.000 loài. Trong đó riêng các loài
bướm ngày (Rhopalocera):có 20.000 loài bộ Cánh màng (Hymenoptera) có khoảng 280.000
loài, bộ Bọ ngựa (Mantodea) có khoảng 1.800 loài. bộ Cánh thẳng (Orthoptera) có khoảng
20.000 loài. bộ Bọ que (Phasmida) có khoảng 2.500 loài, v.v... (theo Encyclopedia of Insects).
Trải qua một lịch sử phát triển lâu dài, các loài côn trùng luôn luôn phải đấu tranh với cuộc
sống để sinh tồn. Sự đa dạng và phong phú của các loài côn trùng hiện nay là kết quả của cả
một quá trình đấu tranh phức tạp để thích nghi với môi trường sống. Nhiều loài sống trong
rừng đã bị tiêu diệt hoặc phải biến đổi để thích nghi với môi trường sống mới. Nhiều loài côn
trùng có hình dáng, màu sắc để ngụy trang trông giống như một cành cây khô (Bọ que) hoặc
một chiếc lá (Bướm lá) để tự bảo vệ mình.
Chính nhờ sự thích nghi vô cùng đa dạng đó mà các loài côn trùng đã tồn tại đến ngày nay.
Thậm chí, chúng còn phát triển mạnh mẽ và tạo nên một số lượng loài vô cùng phong phú, đến
nỗi vượt khá xa tổng số tất cả các loài sinh vật khác hiện có trên hành tinh của chúng ta. Điều
này chứng minh rằng, côn trùng có sự quan hệ chặt chẽ đối với môi trường sống và là vật chỉ
thị cho môi trường. Khi nói tới côn trùng, người ta thường nghĩ tới mặt có hại nhiều hơn có
lợi. Nhưng thực tế thì các loài côn trùng có một ý nghĩa to lớn đối với đời sống con người và
môi trường - côn trùng thụ phấn cho cây cỏ, chúng là nguồn sản xuất ra mật, sáp, tơ sợi, gome
laque và phẩm mầu. Sự thụ phấn nhờ các loài côn trùng luôn luôn được đánh giá như một biểu
tượng hoàn chỉnh của môi trường, là "hàn thử biểu" của môi trường. Nếu như những bông hoa
không hiện diện trên trái đất này thì có hàng vạn loài côn trùng, hàng nghìn loài bướm phái
sồng theo cách khác và ngược lại nếu thiếu đi sự thụ phấn hoa của các loài côn trùng, các loài
bướm thì thế giới sinh vật chắc chắn sẽ không có như đa dạng các loài cây cỏ hiện có. Tầm
quan trọng đặc biệt và ý nghĩa lớn lao của côn trùng đối với con người là chúng duy trì được
thế cân bằng sinh học trong tự nhiên có lợi cho con người, giúp con người kiểm duyệt sinh học

côn trùng.
• Tiến hành tổ chức cho các em đi tham quan các bảo tàng côn trùng, vườn Quốc gia,
vườn thú.
• Sử dụng các ấn phẩm, tư liệu, tài liệu sách về côn trùng.
• Hình thành các câu lạc bộ giáo dục thiên nhiên môi trường, câu lạc bộ côn trùng.
Tất cả những hình thức nói trên đều nhằm mục đích giáo dục môi trường, giáo dục lòng yêu
thiên nhiên về đa dạng sinh học cho học sinh các trường phổ thông trong phạm vi cả nước.
Nguồn: Thông tin khoa học công nghệ - kinh tế nông nghiệp &Phát triển nông thôn
Chuyên đề Lâm nghiệp số 2 - 2004