TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
42
KHOA HOÏC QUAÛN LYÙ
Một số vấn đề quản lý tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với môn
học cho học sinh tại Trường THPT chuyên Hùng Vương tỉnh Gia Lai
ThS. LÊ THỊ THU
Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Hùng Vương tỉnh Gia Lai
1. Đặt vấn đề
Quản lý tổ chức hoạt động
ngoại khóa, trải nghiệm là một
trong những nhiệm vụ tất yếu
của lãnh đạo các trường học
hiện nay. Xu hướng giáo dục
theo định hướng phát triển
năng lực và phẩm chất của
học sinh đòi hỏi cần có sự đổi
mới toàn diện từ nội dung
chương trình, phương pháp
dạy và học, đổi mới cách thức
kiểm tra đánh giá, cách thức
tiếp cận của học sinh.
Tr o n g v i ệ c đ ổ i m ớ i
phương pháp dạy học của
giáo viên và đổi mới cách tiếp
cận của học sinh cần tăng
cường nhiều hoạt động ngoại
khóa, trải nghiệm thực tế, cần
Vương liên tục trong nhiều
năm qua, người viết phân
tích đánh giá những cơ hội,
thách thức, điểm mạnh, điểm
yếu và trình bày những kinh
nghiệm trong việc nâng cao
hiệu quả công tác quản lý hoạt
động giáo dục học sinh trải
nghiệm, sáng tạo hay tổ chức
các tiết học ngoài nhà trường
tại đơn vị.
Kết quả của nghiên cứu
này sẽ giúp cho toàn thể các
cán bộ, viên chức, học sinh
của đơn vị thấy rõ thực trạng
quản lý, thấy rõ vấn đề hiện
nay tại trường để từ đó tham
gia tích cực và có hiệu quả
hoạt động này đáp ứng yêu
cầu hoạt động giáo dục trải
nghiệm sáng tạo của chương
trình giáo dục mới tại Việt
Nam hiện nay và sắp tới. Đồng
thời kết quả nghiên cứu này
cũng là một mảng ghép cho
phép chúng ta hình dung ra
được một phần thực trạng
quản lý cũng như hoạt động
trải nghiệm, học tập của học
chủ nhiệm, hoạt động ngoại
khóa do Đoàn thể tổ chức
nhằm giáo dục truyền thống,
pháp luật, lịch sử. Nhà trường
đã chỉ đạo các tổ chuyên môn,
xây dựng kế hoạch hoạt động
trải nghiệm ngoại khóa mang
tính đặc thù bộ môn, tổ chức
các buổi học, các chuyên đề
tích hợp, các chuyến tham
quan dã ngoại tại các cơ sở sản
xuất, các địa danh di tích văn
hóa, lịch sử...
Trong năm học 20172018 và 2018- 2019 trường
THPT chuyên Hùng Vương đã
thực hiện công tác tổ chức và
triển khai hoạt động hướng
dẫn học sinh tham quan, trải
nghiệm theo cơ chế: Ban giám
hiệu quản lí chỉ đạo, Tổ chuyên
môn trực tiếp phụ trách điều
hành, phối hợp cùng công
đoàn, Đoàn thanh niên hỗ trợ
thực hiện. Tổng số lượt hoạt
động do các tổ chuyên môn
tổ chức cho 3 khối là 18 lượt,
trung bình mỗi chuyên đề
thực hiện ít nhất là từ 4 đến 8
tiết. Tổng thời gian thực hiện
mùa, Thiên nhiên phân hóa đa
dạng, Sử dụng và bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên, Vấn đề
phát triển lâm nghiệp nước ta,
Vấn đề khai thác thế mạnh ở
Tây Nguyên (Môn Địa lý 10, 11,
12). Chuyên đề: Hệ sinh thái
rừng, sinh trưởng phát triển
ở thực vật: Tìm hiểu mô hình
kinh tế vườn, sự sinh trưởng
phát triển cây cao su, cây cam
phù hợp với thổ nhưỡng đất
Gia Lai và hiệu quả kinh tế mô
hình làm vườn đem lại (Môn
Sinh học, Công nghệ); Củng cố
kiến thức hóa học qua thực tế
tham quan, trải nghiệm tại các
nhà máy như: Quy trình chế
biến đường, công nghệ sản
xuất khép kín của nhà máy tái
tạo năng lượng và một số sản
phẩm khác từ lốp xe phế thải.
Từ đó, giúp học sinh hiểu rõ có
thể tái tạo nguồn năng lượng
và các sản phẩm khác như Zn
từ các nguồn phế thải. Môn
văn có chuyên đề: Văn hóa Tây
Nguyên qua các tác phẩm văn
học: Trường ca Đam San, Rừng
dục và Đào tạo.
43
SỐ 02 NĂM 2019
KHOA HOÏC QUAÛN LYÙ
TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG
44
KHOA HOÏC QUAÛN LYÙ
3. Phân tích, đánh giá
công tác quản lý tổ chức hoạt
động trải nghiệm tại trường
THPT chuyên Hùng Vương
3.1. Điểm mạnh
Lãnh đạo nhà trường đã
quan tâm chú trọng đến hoạt
động trải nghiệm, xác định đây
là xu hướng tất yếu một khi
thực hiện chương trình giáo
dục mới. Việc đón đầu, thử
nghiệm, tìm tòi, khuyến khích
đổi mới phương pháp dạy học,
tăng cường trải nghiệm về
thực tế, cuộc sống, lịch sử, địa
lý, văn học tại địa phương và
rộng hơn là thế giới thực tiễn
viên của trường đã tích cực
tham gia hướng dẫn, theo sát
học sinh trong quá trình tham
gia ngoại khóa, trải nghiệm.
3.2. Điểm yếu
Nhận thức của một bộ
phận giáo viên, học sinh về
mục đích, ý nghĩa của hoạt
động của học sinh đối với
việc đổi mới giáo dục theo
hướng phát triển năng lực
phẩm chất học sinh còn chưa
sâu sắc; việc triển khai hoạt
động trải nghiệm hay tổ chức
tiết học ngoài nhà trường đối
với học sinh là rất mới với các
trường phổ thông. Hơn thế
nữa, chương trình học trên
trường cùng các lớp học ngoài
giờ đã chiếm gần như toàn
bộ thời gian của các bạn học
sinh, khiến cho việc tổ chức
các hoạt động trải nghiệm
chưa nhiều .Bên cạnh đó, nhà
trường còn thiếu nguồn kinh
phí, thiếu kinh nghiệm tổ chức
khi đưa học sinh đi xa ngoài
phòng học tại trường. Nhiều
tổ bộ môn chưa chủ động để
nối kết được với các nhà máy,
chuyên Hùng Vương triển khai
hoạt động này.
Tại tỉnh Gia Lai, có nhiều
công ty chè, cà phê và các trang
trại chăn nuôi, có một số nhà
máy, khu công nghiệp, khu di
tích lịch sử, di sản văn hóa...
cũng là môi trường tốt để học
sinh trải nghiệm phong phú
nếu biết nối kết và khai thác.
3.4. Thách thức
Chưa hoàn toàn phong
phú các cơ sở sản xuất như nhà
máy, xí nghiệp chưa có cơ chế,
điều kiện để giới thiệu, hướng
dẫn một lúc số lượng lớn học
sinh đến tham quan, tìm hiểu,
học tập; có đơn vị còn lo ngại
đến tính an toàn nên để tìm
và phối hợp một địa chỉ cho
học sinh trải nghiệm tại địa
phương ở một số môn như:
Hóa, Tin còn khó khăn.
Điều kiện cơ sở vật chất
để tổ chức một tiết học ngoài
nhà trường, hay tổ chức một
cuộc trải nghiệm cần có nguồn
kinh phí phù hợp chi phí cho
chương trình môn học cần xác
định những chuyên đề, những
bài giảng có thể gắn với hoạt
động thực tế, trải nghiệm, xác
định thời lượng và khoảng
thời gian thực hiện.
Trên cơ sở kế hoạch đề
xuất của các tổ nhà trường
tổng hợp thành kế hoạch hoạt
động ngoại khóa tổng thể cả
năm gồm của đoàn thể, nhà
trường và tổ chuyên môn để
có sự điều chỉnh về thời gian,
đối tượng học sinh và nguồn
kinh phí sao cho phù hợp và
khả thi nhất. Ngay từ đầu năm
học, Hiệu trưởng duyệt kế
hoạch tổng thể về hoạt động
giáo dục ngoại khóa, hoạt
động trải nghiệm sáng tạo của
học sinh và gửi cho tất cả các
tổ chuyên môn các thành viên
của nhà trường.
Đối với các tổ chuyên
môn, các lớp có chuyên đề,
hoạt động cần thực hiện, tiếp
tục xây dựng kế hoạch chi tiết
(như một giáo án chuyên đề)
đảm bảo mục tiêu, nội dung
viên nhà trường nắm rõ mục
đích, yêu cầu và nhiệm vụ của
từng bộ phận, cá nhân trong
việc thực hiện hoạt động trải
nghiệm. Giúp giáo viên nhận
thức đúng hơn về nhiệm vụ
ngoài những giờ học chính
khóa tại lớp học theochương
trình cần có tổ chức những giờ
học ngoài nhà trường, những
buổi trải nghiệm gắn với việc
củng cố kiến thức hoặc khám
phá kiến thức đồng thời hình
thành kĩ năng, năng lực cho
học sinh.
Thực hiện tốt hoạt động
trải nghiệm cũng chính là thực
hiện tốt Nghị quyết 29-NQ/
TW về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục đào tạo góp
phần thực hiện tốt mục tiêu:
“Phát triển trí tuệ, thể chất,
hình thành phẩm chất, năng
lực công dân, phát hiện và
bồi dưỡng năng khiếu, định
hướng nghề nghiệp cho học
sinh. Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện, chú trọng giáo
dục lý tưởng, truyền thống,
đạo đức, lối sống, ngoại ngữ,
gắn với những vấn đề cần
giải quyết ở địa phương nơi
tập thể sinh sống và học tập,
hoặc những điểm nổi bật. Chủ
đề trải nghiệm không không
ngoài “tầm với” kiến thức của
học sinh. Nội dung kiến thức
phải trong khuôn khổ kiến
thức học sinh đã được học,
những kiến thức liên quan có
thể tham khảo và kiến thức
trong chương trình sách giáo
khoa. Trong các hoạt động trải
nghiệm sáng tạo, giáo viên chỉ
là người hỗ trợ, hướng dẫn,
nâng đỡ học sinh còn sự tham
gia hoạt động, giải quyết vấn
đề và nâng cao kĩ năng sống là
đòi hỏi ở người học. Giáo viên
khi này đóng vai trò là một
cố vấn, dàn xếp nhắc nhở và
giúp học sinh phát triển, đánh
giá một cách hiểu biết về việc
học của mình. Cả giáo viên và
học sinh không chỉ xem kiến
thức là một thứ để nhớ mà
con xem việc khám phá kiến
thức là một niềm vui trong quá
trình học tập. Đặc biệt với học
sinh thì việc khám phá kiến
mục tiêu của hoạt động trải
nghiệm của THPT, hoàn thành
nội dung đề ra, có một phương
thức tổ chức phù hợp. Sau một
hoạt động trải nghiệm cả thầy
và trò đều đánh giá được mức
độ kết quả đạt được, rút ra
những bài học kinh nghiệm
cho mình. Bên cạnh đó kĩ năng
được rèn luyện, yếu tố lan tỏa,
cảm xúc thái độ hứng thú học
tập và tham gia cho học sinh
cũng được coi trọng. Mỗi học
sinh có bản báo cáo thu hoạch,
nội dung liên quan đến những
kĩ năng được rèn luyện, những
kiến thức đã được tiếp nhận,
những tình cảm, thái độ, quan
niệm hình thành sau giờ học,
sau chuyến đi thực tế. Giáo
viên phải có đánh giá được
tình hình học sinh và hiệu
quả của phương pháp dạy và
học nhằm tiếp tục củng cố và
điều chỉnh trong các tiết học
tiếp theo.
4.4. Giải quyết vấn đề
kinh phí và cơ sở vật chất
Công tác quản lý hoạt
đầu tư trang, thiết bị, tạo điều
kiện về cơ sở vật chất, thiết bị
cho học sinh sử dụng khi tham
gia học tập, trải nghiệm tham
quan như: âm thanh, máy chụp
ảnh, quay phim, trang thiết bị
chuyên dụng...
4.5. Tăng cường công tác
phối hợp
Hàng năm, nhà trường
phối hợp với các đơn vị đóng
chân trên địa bàn của thành
phố, tỉnh. Họ là những địa chỉ
phù hợp để đưa học sinh đến
tiếp cận học tập. Nhà trường
gửi các văn bản tờ trình, đề
xuất có tính pháp lý với các
đơn vị cơ sở nhằm tạo sự đồng
thuận ủng hộ và phối hợp của
họ trong việc đưa học sinh đến
tham quan, trải nghiệm. Qua
2 năm tổ chức, các tổ chuyên
môn đã xác định được những
địa chỉ phù hợp để phối hợp tổ
chức cho học sinh trải nghiệm
hiệu quả nhất, đồng thời tích
cực tìm kiếm, khảo sát, nối kết
để có thêm những cơ quan
hình thức và phương pháp tổ
chức các hoạt động đó phải
đa dạng, linh hoạt, mang tính
mở, công tác quản lý hoạt
động giáo dục học sinh tham
gia hoạt động trải nghiệm
sáng tạo và giờ học ngoài
nhà trường của trường THPT
chuyên Hùng Vương đã được
thực hiện trong những năm
qua. Đây là một điểm mới
trong công tác quản lý các
hoạt động giáo dục học sinh
do đó dù có nhiều thành công
nhưng cũng không tránh khỏi
những lúng túng. Về thành
công, nhà trường đã có kế
hoạch và tiêu chí rõ ràng về
việc tổ chức hoạt động giáo
dục trải nghiệm sáng tạo cho
học sinh, chủ động xây dựng
chương trình và kế hoạch
ngay từ đầu năm học và điều
chỉnh năm sau cho phù hợp
hơn năm trước. Các tổ, đoàn
thể, giáo viên chủ nhiệm đã
tổ chức và triển khai có nề
nếp các hoạt động giáo dục
học sinh. Hiệu quả và sức lan
[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo,
2014. Văn bản hợp nhất số 20/VBHNBGDĐT ngày 30 /5 / 2014 ban hành
quy chế tổ chức và hoạt động của
trường trung học phổ thông chuyên.
[4] Bộ Giáo dục và Đào tạo,
2018. Số 32/2018/TT-BGDĐT, ngày
26 tháng 12 năm 2018, Thông tư
ban hành Chương trình giáo dục phổ
thông- chương trình tổng thể.
[5] Bộ Giáo dục và Đào tạo,
2018. Số 14/2018/TT-BGDĐT, ngày 20
tháng 7 năm 2018, Thông tư ban hành
Quy định chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo
dục phổ thông.
[6] Bộ Giáo dục và Đào tạo,
2014. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo
của HS phổ thông, Kỷ yếu hội thảo
Trường ĐHSP Hà Nội, tháng 8.
[7] Nghị quyết số 29- NQ/TW
ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị
trung ương 8 Khóa XI về Đổi mới căn
bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp
ứng yêu cầu công nghiệphóa hiện đại
hóa trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa và hội
nhập quốc tế.
[8] Quyết định phê duyệt Đề
án Phát triển hệ thống trường trung
học phổ thông chuyên giai đoạn
2010 - 2020 của Thủ tướng chính
KHOA HOÏC QUAÛN LYÙ