Trường THCS Phan Đình Phùng
Người viết: Nguyễn Thị Ngọc Thuý - Tổ Sử - Địa
CHUYÊN ĐỀ :
TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÂN HÓA HỌC SINH THEO NĂNG LỰC DỰA
TRÊN CHUẨN KIẾN THỨC ĐỐI VỚI MÔN SỬTRONG NHÀ TRƯỜNG
PHỔ THÔNG
A/Đặt vấn đề:
I / Lý do chọn đề tài
Ở các trường phổ thông còn nhiều giáo viên ít quan tâm đến chương trình giáo dục phổ thông,
mà chỉ chú ý đến sách giáo khoa, giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về một vấn đề hết sức quan
trọng, đó là chương trình mới là “pháp lệnh”, còn sách giáo khoa chỉ là cụ thể hóa của chương
trình và là tài liệu cơ bản cho học sinh học tập. Trong khi đó, giáo viên chỉ theo sách giáo khoa
và coi đó là “pháp lệnh”, cố dạy hết tất cả nội dung có trong sách giáo khoa dẫn đến tình trạng
quá tải trong từng giờ học.Trong thực tế giảng dạy hiện nay, nhiều giáo viên thường “cháy giáo
án” vì không xác định đâu là kiến thức cơ bản, đâu là kiến thức trọng tâm của bài học và hiện
tượng thầy nói trên bảng còn trò làm việc riêng dưới lớp vẫn còn và ngày càng phổ biến. Cho
nên một trong những yêu cầu quan trọng trong việc dạy học hiện nay là giáo viên phải bám sát
chuẩn kiến thức, kỹ năng thể hiện trong Chương trình giáo dục phổ thông, thông qua sách giáo
khoa để xác định và lựa chọn nội dung cơ bản nhất, trọng tâm của từng bài học,giúp học sinh
nắm vững nội dung với tinh thần“ít nhưng mà tinh, còn hơn nhiều mà thô”.Từ đó thông qua các
phương pháp dạy học tích cực, phù hợp để phân hoá học sinh, kích thích học sinh tìm hiểu, học
tập; khắc phục tình trạng “đọc – chép”và giúp tất cả các đối tượng học sinh có thể nắm bài và
hiểu bài.
II/Thực trạng dạy học
Ưu điểm:
- Đã thực hiện dạy học phân hoá học sinh theo năng lực dựa trên chuẩn Kiến Thức và
chuẩn Kĩ Năng (trong tài liệu năm 2006 của Bộ GD&ĐT)
- Đã phối hợp sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực, khắc phục tình trạng chỉ
dạy theo kiểu “đọc - chép”và kích thích sự tự tìm tòi, độc lập suy nghĩ của một bộ phận học
sinh.
- Đã ứng dụng và nâng cao hiệu quả CNTT trong dạy học.
địa lí có một số bài quá dài không thể truyền tải hết các nội dung trong 45 phút như trong
4. Dựa trên cơ sở yêu cầu về kiến thức, kĩ năng trong Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến
thức, kĩ năng, giáo viên vận dụng sáng tạo, linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học nhằm
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác học tập của học sinh.
- Cần chú trọng rèn luyện phương pháp tư duy, năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo niềm
vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho học sinh.
5. Trong tổ chức các hoạt động học tập trên lớp giáo viên cần linh hoạt hơn, tổ chức các
hoạt động học tập phù hợp với đối tượng học sinh của mình.
- Tùy theo trình độ nhận thức của học sinh, điều kiện dạy học khác nhau để dạy học linh
hoạt, hoặc bám sát chuẩn tối thiểu theo Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng hoặc dạy ở mức độ
cao hơn nhưng vẫn nằm trong chương trình Sách giáo khoa
- Tổ chức các hoạt động cá nhân, nhóm, làm việc cả lớp để nắm vững nội dung, sự kiện
lịch sử.
6. Với tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng, giáo viên hoàn toàn có thể
thoát ly Sách giáo khoa, thậm chí sử dụng những nguồn tài liệu khác phục vụ việc giảng dạy,
chỉ cần không đi chệch ra ngoài Chương trình giáo dục phổ thông.
- Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kỹ năng để đặt ra yêu cầu cụ thể đối với từng đối tượng
học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu, kém trong quá trình học tập.
7. Thiết kế và hướng dẫn học sinh trao đổi, trả lời các câu hỏi, bài tập nhằm nắm vững,
hiểu được những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng qua đó phát triển tư duy và rèn luyện các kĩ
năng thực hành của học sinh như lập bảng thống kê các sự kiện, nhân vật lịch sử, vẽ sơ đồ, biểu
đồ, sưu tầm tư liệu lịch sử, viết và trình bày báo cáo kết quả.
8. Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học nhằm tạo sự hứng thú cho HS đối với học
tập bộ môn như dạy học trên lớp, dạy học tại thực địa, tổ chức các hoạt động ngoại khoá,
chuyên đề…qua đó giúp HS nắm vững và hiểu sâu chuẩn kiến thức, kĩ năng của Chương trình
giáo dục phổ thông.
9. Dạy học theo Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng cần chú trọng rèn luyện các kĩ năng,
năng lực hành động, vận dụng các kiến thức địa lí, các qui luật vào thực tiễn cuộc sống đòi hỏi.
10. Trong việc dạy học theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần chú trọng việc sử dụng hiệu
quả các thiết bị dạy học, giáo viên, học sinh tích cực làm đồ dùng, thiết bị dạy học; đồng thời
3. Tổ chức dạy học phân hoá học sinh theo năng lực dựa trên chuẩn Kiến Thức và Chuẩn
Kĩ Năng của môn địa lí:
3.1. Nghiên cứu SGK và tài liệu tham khảo để tìm cách sử dụng các PPDH tích cực và có
lồng ghép giáo dục môi trường,giáo dục kĩ năng sống
3.2. Sử dụng phương tiện dạy học theo hướng dạy học tích cực
- Việc sử dụng bản đồ, mô hình, hình vẽ, sơ đồ, bản phụ…phải phù hợp tránh tình trạng
quá nhiều hoặc quá ít tranh ảnh trong 1 tiết dạy
- Sử dụng bản trong và máy chiếu,CNTT phù hợp với từng bài giảng.
3.3. Sử dụng hệ thống câu hỏi theo hướng tích cực
- Sử dụng hệ thống câu hỏi hợp lí kết hợp tranh ảnh để hình thành khái niệm địa lí và hình
thành tình yêu của HS đối với bộ môn
- Sử dụng bản đồ biểu đồ
- Sử dụng các tranh ảnh có tính minh hoạ nhằm tạo hứng thú cho học sinh
3.4.Sử dụng một số PPDH truyền thống theo hướng tích cực
a. Vấn đáp tìm tòi (đàm thoại Ơrixtic)
b. Dạy học nêu và giải quyết vấn đề
c. PP học tập hợp tác theo nhóm nhỏ
d. PP sử dụng bản đồ, biểu đồ
* Những điều cần lưu ý
1. Nhất thiết phải soạn giáo án (không nhất thiết phải theo một hình thức nào; phải ghi
chép việc phải làm, việc làm trước, việc làm sau; bài tập ở lớp, bài tập ở nhà…)
2. Không nhất thiết phải dạy hết các phần của SGK, bám sát chuẩn kiến thức và chuẩn kĩ
năng và tiến hành theo trọng tâm, phần còn lại hướng dẫn cho HS học và tự đọc (có thể có hệ
thống câu hỏi hướng dẫn) và có kiểm tra phần đọc và tự học của HS.
3. Trong quá trình lên lớp nhất thiết phải có các hoạt động gây hứng thú vào bài hoặc
chuyển phần và lắng nghe HS để điều chỉnh cách tiến hành.
Cần phải có hệ thống câu hỏi cho những nhóm đối tượng học sinh, tạo cho các em cơ hội
trả lời từ đó rèn kĩ năng giao tiếp, độc lập suy nghĩ,tiếp đến phát triển khả năng tư duy của học
sinh.
5. Phải phân biệt rõ mục đích tiết ôn tập và thực hành