Những vấn đề lí luận cơ bản về các dịch vụ logistics.
I. Bản chất, vai trò và tác dụng của các dịch vụ logistics.
1. Bản chất của các dịch vụ logistics.
1.1 Các quan niệm về logistics và các dịch vụ logistics.
Thuật ngữ logistics đã có từ khá lâu trong lịch sử.Lần đầu tiên logistics
được phát minh và ứng dụng không phải trong hoạt động thương mại mà là
trong lĩnh vực quân sự.Logistics được các quốc gia ứng dụng rất rộng rãi trong
hai cuộc Đại chiến thế giới để di chuyển lực lượng quân đội cùng các vũ khí có
khối lượng lớn và đảm bảo hậu cần cho lực lượng tham chiến.Sau khi chiến
tranh thế giới kết thúc, các chuyên gia logistics trong quân đội đã áp dụng các
kỹ năng logistics của họ trong hoạt động tái thiết kinh tế thời hậu chiến. Trải
qua dòng chảy lịch sử, logistics ngày càng được nghiên cứu và áp dụng sâu vào
lĩnh vực kinh doanh.Có rất nhiều khái niệm khác nhau về logistics cũng như
dịch vụ logistics được đưa ra bởi các tổ chức, cá nhân nghiên cứu về lĩnh vực
này.
Theo Hội đồng quản trị Logistics của Mỹ (CLM) thì "Quản trị logistics là
quá trình hoạch định, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả chi phí lưu
thông, dự trữ nguyên vật liệu, hàng tồn kho trong quá trình sản xuất sản phẩm
cùng dòng thông tin tương ứng từ điểm xuất phát đầu tiên đến điểm tiêu dùng
cuối cùng nhằm mục đích đáp ứng yêu cầu của khách hàng".
Dưới góc độ quản trị chuỗi cung ứng, thì logistics là quá trình tối ưu hoá
về vị trí, lưu trữ và chu chuyển các tài nguyên/yếu tố đầu vào từ điểm xuất phát
đầu tiên là nhà cung cấp, qua nhà sản xuất, người bán buôn, bán lẻ, đến tay
người tiêu dùng cuối cùng, thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế (xem
logistics and supply chain management, tác giả Ma Shuo, tài liệu giảng dạy của
World Maritime University, 1999).
Theo ông Nguyễn Hùng, Phó Tổng Giám Đốc Công ty Kho vận miền
Nam (Sotrans): Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện, kiểm soát một
cách hiệu quả những luồng lưu thông và khối lượng tồn kho của hàng hóa, dịch
vụ và những thông tin liên quan đến chúng.
Theo quan điểm "5 đúng" thì :"Logistics là quá trình cung cấp đúng sản

Phân phối
Logistics
Dòng chu chuyển vận tải
Dòng thông tin lưu thông
Hình 1: Các hoạt động cơ bản của chuỗi dịch vụ logistics

Qua sơ đồ trên có thể thấy dịch vụ logistics là một chuỗi các dịch vụ
xuyến suốt từ quá trình sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm của các doanh nghiệp.
Qua các quan niệm ở trên có thể chia khái niệm dịch vụ logistics thành
hai nhóm như sau:
Thứ nhất, nhóm định nghĩa hẹp mà tiêu biểu là định nghĩa của Luật
Thương mại 2005, coi logistics gần tương tự với giao nhận hàng hoá. Tuy nhiên
trong đó có tính mở, thể hiện trong đoạn "hoặc các dịch vụ khác có liên quan
đến hàng hoá". Theo nhóm này, bản chất của dịch vụ logistics là việc tập hợp
các yếu tố hỗ trợ cho quá trình vận chuyển sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi
tiêu thụ. Theo đó, dịch vụ logistics mang nhiều yếu tố vận tải, người cung cấp
dịch vụ logistics không có nhiều khác biệt so với người cung cấp dịch vụ vận tải
đa phương thức(MTO).
Thứ hai, nhóm định nghĩa dịch vụ logistics theo phạm vi rộng, có tác
động từ giai đoạn tiền sản xuất cho tới khi hàng hoá tới tay người tiêu dùng cuối
cùng. Theo nhóm định nghĩa này, dịch vụ logistics gắn liền cả quá trình nhập
nguyên, nhiên vật liệu làm đầu vào cho quá trình sản xuất, sản xuất ra hàng hoá
và đưa vào các kênh lưu thông, phân phối để tới tay người tiêu dùng cuối cùng.
Nhóm định nghĩa này về dịch vụ logistics góp phần phân định rõ ràng giữa các
nhà cung cấp từng dịch vụ đơn lẻ như dịch vụ vận tải, giao nhận, khai thuê hải
quan, phân phối, dịch vụ hỗ trợ sản xuất, tư vấn quản lý...với một nhà cung cấp
dịch vụ logistics chuyên nghiệp, người sẽ đảm nhận toàn bộ các khâu trong quá
trình hình thành và đưa hàng hoá tới tay người tiêu dùng cuối cùng.Như vậy,
nhà cung cấp dịch vụ logistics chuyên nghiệp đòi hỏi phải có chuyên môn,
nghiệp vụ vững vàng để cung cấp dịch vụ "trọn gói" cho các nhà sản xuất. Đây

cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp.
Như vậy, trong cả quá trình từ tiền sản xuất, sản xuất, phân phối lưu
thông đều có sự góp mặt của các dịch vụ logistics, hỗ trợ cho các hoạt động của
các doanh nghiệp sao cho với những chi phí thấp nhất, hiệu quả kinh doanh lớn.
- Thông qua các hoạt động cung ứng các yếu tố đầu vào, đầu ra, các dịch vụ tư
vấn... các dịch vụ logistics thực hiện chức năng gắn sản xuất với thị trường, gắn
nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới, thực hiện chính sách mở cửa
nền kinh tế.
Để có thể cung cấp cho các doanh nghiệp các yếu tố đầu vào, đầu ra, các
dịch vụ tư vấn...thì các nhà cung ứng dịch vụ logistics phải nghiên cứu và nắm
nhu cầu thị trường, huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực nhằm cung ứng
cho các doanh nghiệp các dịch vụ logistics có chất lượng tốt nhất,đảm bảo cho
các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh các sản phẩm phù hợp, đáp ứng nhu cầu
thị trường. Các dịch vụ logistics cũng thiết lập hợp lý các mối quan hệ kinh tế
trong nền kinh tế quốc dân, các quan hệ kinh tê thế giới thông qua việc tìm kiếm
các yếu tố đầu vào cho quá trình sản xuất ở nước ngoài rẻ hơn ở trong nước,vận
chuyển hàng hoá qua các nước trên thế giới...từ đó gắn nền kinh tế trong nước
với nền kinh tế thế giới, thực hiện chính sách mở cửa nền kinh tế.
1.2.2.Nhiệm vụ của các dịch vụ logistics
- Nâng cao hiệu quả kinh doanh cho các doanh nghiệp bằng cách thoả mãn đầy
đủ, kịp thời và thuận lợi các yếu tố đầu vào, đầu ra cũng như trong quá trình
sản xuất của doanh nghiệp.
Khi có nhu cầu từ phía các doanh nghiệp, các nhà cung ứng dịch vụ
logistics phải đảm bảo sao cho cung cấp đầy đủ, kịp thời,có chất lượng đáp ứng
các yêu cầu để thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp trong sản xuất cũng như
hoạt động phân phối sản phẩm đến với người tiêu dùng, đồng thời giúp doanh
nghiệp cắt, giảm các chi phí không cần thiết.
- Phát triển dịch vụ logistics,đảm bảo quá trình sản xuất, phân phối lưu thông
hàng hoá trên thị trường được thông suốt, dễ dàng.
- Góp phần giải quyết những vấn đề kinh tế xã hội quan trọng của đất nước: Vốn,

sản xuất kinh doanh, lưu thông, phân phối của toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt
trong sản xuất kinh doanh nhập khẩu.
Logistics giữ vai trò cầu nối,là động lực thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa từ
nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu.Cùng với sự phát triển
mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới theo hướng toàn cầu hóa, quốc tế hóa, dịch vụ logistics
ngày càng đóng vai trò hết sức quan trọng thể hiện ở những điểm sau:
- Logistics có vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa chu trình lưu chuyển của sản xuất
kinh doanh từ khâu đầu vào nguyên vật liệu, phụ kiện,... tới sản phẩm cuối đến tay người tiêu
dùng.Từ thập niên 70 của thế kỷ XX, liên tiếp các cuộc khủng hoảng năng lượng buộc các
doanh nghiệp phải quan tâm tới chi phí, đặc biệt là chi phí vận chuyển. Trong nhiều giai đoạn,
lãi suất ngân hàng cũng cao khiến cho các doanh nghiệp có nhận thức sâu sắc hơn về vốn, vì
vốn bị đọng lại do việc duy trì quá nhiều hàng tồn kho.Chính trong giai đoạn này, cách thức tối
ưu hóa quá trình sản xuất, lưu kho, vận chuyển hàng hóa được đặt lên hàng đầu.Và với sự trợ
giúp đắc lực của công nghệ thông tin, logistics chính là công cụ đắc lực để thực hiện điều này.
- Dịch vụ logistics hỗ trợ cho các nhà quản lý ra quyết định chính xác trong hoạt động
sản xuất kinh doanh.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhà quản lý phải giải quyết nhiều bài toán hóc búa
về nguồn nguyên liệu cung ứng (số lượng bao nhiêu, chất lượng thế nào, chủng loại ra sao,
nguồn từ đâu...), dự trữ bao nhiêu nguyên vật liệu và thành phẩm, vận chuyển tới người tiêu
dùng như thế nào...sao cho chi phí thấp nhất nhằm thu được lợi nhuận cao nhất. Để giải quyết
vấn đề này một cách hiệu quả không thể thiếu vai trò của dịch vụ logistics.Vì dịch vụ logistics
cung ứng nguyên vật liệu cho doanh nghiệp,tư vấn cho doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh
để sản xuất sản phẩm cũng như tiêu thụ sản phẩm đầu ra cho doanh nghiệp.Từ đó, nhà quản lý
kiểm soát và ra quyết định chính xác về các vấn đề trên để giảm tối đa chi phí phát sinh , đảm
bảo hiệu quả trong sản xuất kinh doanh.
- Dịch vụ logistics đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo yếu tố đúng thời gian và địa điểm
( just in time).
Ở đây không chỉ là giao hàng đến với người tiêu dùng đúng thời gian và địa điểm mà
còn cung cấp các yếu tố đầu vào cho doanh nghiệp đúng lúc, kịp thời,đảm bảo khống chế hàng
tồn kho ở mức tối thiểu.Việc đảm bảo đúng thời gian và địa điểm giúp doanh nghiệp giảm