Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Một số kiến nghị nhằm nâng cao việc áp dụng các kỹ thuật thu thập
bằng chứng kiểm toán tại các công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam
3.1. Đánh giá ưu, nhược điểm việc áp dụng các kỹ thuật thu thập bằng
chứng kiểm toán tại các công ty kiểm toán độc lập ở Việt Nam
3.1.1. Ưu điểm
3.1.1.1. Về thiết kế chương trình kiểm toán
Các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam đã biết cách vận dụng một
cách linh hoạt các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán trong từng cuộc
kiểm toán cụ thể, đối với từng đối tượng và mục tiêu kiểm toán xác định.
Đối với các khoản mục, bằng chứng kiểm toán cần thu thập được xác
định rõ ràng, định hướng cho KTV về những công việc cần làm.
Từ các bằng chứng cần thu thập đó, việc vận dụng các kỹ thuật thu thập
bằng chứng kiểm toán đã được chi tiết hóa thành các thủ tục áp dụng riêng
cho từng khoản mục, từng phần hành. Nhiều công ty đã xây dựng những thể
thức kiểm toán chi tiết, rõ ràng và hiệu quả. Điều đó đã giúp nâng cao năng
suất làm việc của KTV , đồng thời tăng tính khách quan cho cuộc kiểm toán.
Tiêu biểu là công ty Deloitte việt Nam với quy trình chọn mẫu cụ thể, chi tiết,
sử dụng phần mềm AS/2.
3.1.1.2. Về kết hợp các phương pháp thu thập
Trong quá trình kiểm toán, KTV đã biết cách kết hợp các kỹ thuật thu
thập bằng chứng, ví dụ kết hợp kiểm tra tài liệu với tính toán, phỏng vấn và
quan sát, phân tích và tính toán…
Việc kết hợp các bằng chứng sẽ làm tăng tính chính xác và đáng tin cậy
của các bằng chứng. Ngoài ra việc kết hợp này còn giúp KTV hiểu rõ hơn về
công ty khách hàng để đưa ra ý kiến kiểm toán phù hợp, đồng thời rút ngắn
thời gian kiểm toán, tăng hiệu quả kiểm toán.
1
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
3.1.1.3. Về kết hợp giữa các khoản mục trong việc thu thập bằng chứng

thống nhất trong các cuộc kiểm toán BCTC, KTV thường chỉ sử dụng bảng
câu hỏi để thu thập những thông tin về HTKSNB mà không sử dụng lưu đồ.
Hơn nữa bảng câu hỏi thường chỉ được KTV sử dụng đối với những khách
hàng lớn còn khách hàng nhỏ thì rất ít được sử dụng.
* Tại công ty kiểm toán Mỹ A.A
Mức độ áp dụng các kỹ thuật thu thập bằng chứng tại công ty
Kỹ thuật thu thập Khoản mục áp dụng Mức độ áp dụng
Quan sát Áp dụng đánh giá HTKSNB của
khách hàng, trong kiểm kê
Hạn chế sử dụng
Phỏng vấn Áp dụng với mọi khoản mục trên
BCKQKD, BCĐKT
Áp dụng trong mọi
cuộc kiểm toán
Lấy xác nhận Áp dụng với khoản công nợ,
TGNH, HTK, khoản đặt trước
Áp dụng trong mọi
cuộc kiểm toán
Kiểm kê Áp dụng với khoản mục tiền mặt,
HTK, TSCĐ, CCDC
Hạn chế sử dụng
Xác minh tài liệu Áp dụng với tất cả các khoản mục
trên BCKQKD, BCĐKT
Áp dụng trong mọi
cuộc kiểm toán
Tính toán Áp dụng trong mọi khoản mục, tài
liệu
Áp dụng trong mọi
cuộc kiểm toán
Phân tích Khoản mục trên BCKQKD và các

hành kiểm toán khoản mục HTK với các quá trình xuất hàng, quy trình luân
chuyển chứng từ, bảo quản HTK và hệ thống sổ sách, chứng từ kế toán. Mà
thực tế cần tiến hành quan sát thực tế một hoạt động kiểm toán xuyên suốt
mọi hoạt động của đơn vị là phải kiểm toán từ nghiệp vụ mua hàng với lập kế
hoạch, phê duyệt của Giám đốc, thực hiện thủ tục kiểm tra chất lượng hàng
nhập kho, bảo quản và xuất dùng. Từ đó thấy được năng lực hoạt động của
công ty cần kiểm toán.
4
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
3.1.2.3. Việc áp dụng kỹ thuật kiểm tra tài liệu
Việc thu thập bằng chứng từ kỹ thuật này tương đối thuận tiện do tài
liệu thường có sẵn nhưng cũng có những hạn chế nhất định. Độ tin cậy của tài
liệu phụ thuộc vào nguồn gốc của bằng chứng, sự độc lập của tài liệu với đơn
vị được kiểm toán, các tài liệu cung cấp có thể đã bị sửa chữa, giả mạo làm
mất tính khách quan của bằng chứng. KTV cũng không thể tiến hành kiểm tra
đối chiếu tất cả các sổ sách chứng từ trong đơn vị được kiểm toán vì số lượng
chứng từ sổ sách là rất lớn.
* Tại công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Apec
KTV thường chỉ tiến hành kiểm tra tài liệu một cách chung chung mà
không căn cứ vào tình hình, lĩnh vực hoạt động của khách hàng mà tiến hành
lựa chọn các tài liệu cần thiết để tiến hành xác minh, như vậy sẽ rất mất thời
gian mà không đem lại hiệu quả
KTV cũng nên căn cứ vào mục đích kiểm toán của khách hàng để khoanh
vùng các tài liệu kiểm tra nhằm mang lại hiệu quả cho cuộc kiểm toán.
* Tại công ty kiểm toán Mỹ A.A
Công ty kiểm toán Mỹ A.A không thể tiến hành kiểm tra 100% tài liệu
cho tất cả các tài khoản vì mất thời gian và hiệu quả không cao mà thường
chọn mẫu đại diện để kiểm tra. Các nghiệp vụ có số phát sinh lớn hoặc có tính
bất thường là phần tử của chọn mẫu kiểm toán. Tuy nhiên việc chọn mẫu

mặt số học mà không quan tâm đến tính đúng đắn của phương pháp tính.
* Tại công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Apec
Kỹ thuật thu này cung cấp bằng chứng có độ tin cậy cao, xét về mặt số
học tuy nhiên các phép tính và phân bổ đôi khi khá phức tạp, tốn kém thời gian
đặc biệt là khi đơn vị kiểm toán có quy mô lớn, loại hình kinh doanh đa dạng,
6
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
luồng tiền ra vào rất lớn… KTV thường chỉ quan tâm đến tính chính xác về mặt
số học mà không quan tâm đến tính đúng đắn của phương pháp tính.
* Tại công ty kiểm toán Mỹ A.A
Tại công ty kiểm toán Mỹ A.A chủ yếu tính toán trên các số liệu được
công ty khách hàng cung cấp, vì vậy mà các sai phạm sẽ được cộng dồn nếu
như không có sự phát hiện kịp thời. Vì vậy KTV cần thay đổi hướng thu thập
tài liệu cho phù hợp.
3.1.2.6. Việc áp dụng kỹ thuật lấy xác nhận
Kỹ thuật này được áp dụng hầu như trong tất cả các cuộc kiểm toán
tuy nhiên nó có hạn chế là chi phí để thực hiện kỹ thuật này khá lớn, thư trả
lời có thể không thu được nhiều do nhiều nguyên nhân khách quan cũng như
chủ quan: sự thiếu hiểu biết của bên thứ ba, thư xác nhận bị thất lạc…, việc
xác nhận một số khoản công nợ chỉ chứng minh được khả năng thu hay trả
nợ, nhưng không tính đến trường hợp có sự thỏa thuận của ban giám đốc với
bên thứ ba.
* Tại công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Apec
Khi sử dụng kỹ thuật này KTV thường chọn những khoản mục có số
dư lớn để gửi thư xác nhận, đối với khoản mục TGNH thì KTV chỉ gửi thư
xác nhận cho số dư cuối kỳ vì vậy dễ xảy ra sai sót. Việc gửi thư xác nhận
không phải lúc nào KTV cũng sử dụng với mọi đối tượng khách hàng mà chỉ
sử dụng đối với những khách hàng mới còn những khách hàng thường niên
thì không sử dụng.

* Tại công ty kiểm toán Mỹ A.A
Với việc đánh giá sự vận dụng kỹ thuật phân tích trong kiểm toán
BCTC của công ty TNHH Kiểm toán Mỹ ta thấy kỹ thuật phân tích với độ
phức tạp của nó cũng hạn chế được vận dụng trong các cuộc kiểm toán của
8
8