Sử dụng mô hình lập kế hoạch tài chính doanh nghiệp
Sử dụng mô hình lập kế hoạch tài chính cho doanh nghiệp ngày càng trở nên phổ
biến và phát triển mạnh mẽ. Các mô hình được áp dụng nhanh chóng nhờ tiến bộ
công nghệ máy tính và nhận thức của đội ngũ quản lý về vai trò của các
hệ thống
hỗ trợ ra quyết định (Decision Support Systems- D.S.S) và các hệ thống thông tin
quản trị (Management Information Systems- M.I.S). So với các công cụ quản trị
và phân tích kinh doanh, các mô hình kế hoạch ra đời tương đối muộn. Kế từ
những năm 1990, các mô hình lập kế hoạch tiến bộ nhanh chóng từ một khái niệm
phức tạp chỉ dành cho các tập đoàn lớn thành công cụ lập kế hoạch tin cậy được áp
dụng với nhiều doanh nghiệp ở các qui mô khá nhau.
Khái niệm về mô hình lập kế hoạch chịu sự điều chỉnh của phạm vi ứng dụng. Mô
hình lập kế hoạch có thể chỉ nằm trong một phạm vi rất ngắn hạn các trình tự công
việc giống như một tập hợp các công thức kế toán để làm ra các báo cáo tài chính
mang tính qui ước. Mô hình kế hoạch doanh nghiệp thường được xem như một
loại mô hình riêng biệt mô phỏng các quan hệ tương hỗ lô-gíc và định lượng giữa
các hoạt động tài chính, marketing, và sản xuất. Theo định nghĩa này, mô hình có
khả năng ứng dụng lớn hơn bởi chỉ cần tách biệt mỗi hoạt động ra khỏi mô hình là
có thể thu được một ứng dụng ở qui mô hẹp. Do vậy, mô hình lập kế hoạch được
đề cập đến ngày nay có thể là bất kỳ loại mô hình nào (tài chính, kế toán, sản
xuất…).
Các mô hình lập kế hoạch có thể được phân loại theo hai cách tiếp cận: mô phỏng
và tối ưu. Các mô hình mô phỏng cố gắng trình bày hoạt động của doanh nghiệp
hoặc các điều kiện môi trường kinh doanh bằng
ngôn ngữ toán học. Thông qua
việc điều chỉnh giá trị của các biến kiểm soát và giả định về môi trường kinh
doanh, các mô hình này cho kết quả dự báo của các quyết định kinh doanh hiện
tại. Mô hình mô phỏng xác suất kết hợp các ước lượng xác suất vào kết quả dự
báo. Các mô hình kế hoạch tất định không quan tâm tới yếu tố xác suất. Mô hình
tối ưu có xu hướng xác định quyết định tốt nhất với các giới hạn đã được xác định.
Nền móng đầu tiên của các mô hình kế hoạch được xây dựng vào đầu những năm

người sử dụng cuối cùng các mô hình cần tham gia vào giai đoạn phát triển. Một
số nhà quản lý vẫn còn ấn tượng xấu về các mô hình kế hoạch cho tới tận bây giờ.
Tuy nhiên, phần đông vẫn có thái độ tích cực với khả năng của các mô hình và
luôn tận dụng các kỹ thuật mới để xây dựng các mô hình kế hoạch tốt hơn.
Khảo sát của Gershefski (1969) cho thấy 20% (63 trên tổng số 323 doanh nghiệp)
làm việc với các mô hình kế hoạch. Naylor và Schauland (1976) nhận thấy 253
trong tổng số 346 doanh nghiệp (73%) sử dụng hoặc phát triển mô hình kế hoạch.
Kết quả khảo sát do McLean và Neale (1980) và Klein (1982) đều ghi nhận
khoảng 85% doanh nghiệp trong mẫu điều tra sử dụng các mô hình kế hoạch tài
chính.
Theo các công ty được điều tra, lý do chính để sử dụng mô hình kế hoạch là:
o Tính bất ổn kinh tế;
o Thiếu nguồn lực;
o Năng lực sản xuất giảm dần;
o Cạnh tranh quốc tế;
o Chính sách tiền tệ thắt chặt và lạm phát;
o Các vấn đề môi trường;
o Cơ hội kinh doanh mới.
Điểm thống nhất chung của các nhà quản lý là mô hình kế hoạch cho phép họ
phân tích các lựa chọn quyết định khác nhau tiện lợi và nhanh chóng hơn rất
nhiều. Bên cạnh các ứng dụng phổ biết là bản kế hoạch/ dự báo tài chính và các
báo cáo bảng cân đối tài chính chuẩn mực, các mô hình kế hoạch còn có nhiều ứng
dụng khác như: kế hoạch vốn, quyết định thị trường, phân tích sát nhập và thâu
tóm, quyết định thuê và mua tài sản, lịch trình sản xuất, kế hoạch lợi nhuận, dự
báo doanh thu, phân tích đầu tư, lịch trình xây dựng, kế hoạch đóng thuế, yêu cầu
năng lượng, đàm phán hợp đồng lao động, phân tích tác động tỷ giá v.v… Các mô
hình đã chứng tỏ là công cụ hữu hiệu phân tích các tình huống giả định “nếu-thì”,
phân tích độ nhạy cảm với các biến đôi môi trường, mô phỏng, các kịch bản tốt-
xấu, tối ưu, và chuẩn bị báo cáo.
Một kết quả đồng nhất khác trong các cuộc khảo sát là tại các doanh nghiệp ứng

cho rằng các mô hình kế hoạch là công cụ phù hợp với đội ngũ quản lý trung gian.
Qui trình phát triển mô hình tối ưu vẫn đang là mối quan tâm và chủ đề tranh cãi
nóng bỏng. Tuy nhiên,
quá trình phát triển mô hình có thể chia thành các bước
s
au:
o Xác định quá trình nào của hoạt động sản xuất, kinh doanh có thể mô hình hoá
hiệu quả.
o Quyết định có sử dụng mô hình hay không.
o Xây dựng thông số của mô hình (đầu vào, đầu ra, cấu trúc v.v…).
o Chuẩn bị đề xuất phát triển mô hình.
o Phát triển mô hình và thu thập các số liệu liên quan cần thiết.
o Kiểm tra và sửa lỗi mô hình.
o Hướng dẫn sử dụng mô hình.
o Người sử dụng đánh giá hiệu quả mô hình.
o Đưa mô hình vào sử dụng.
o Cập nhật, điều chỉnh, phát triển tiếp mô hình.