MỤC LỤC

Trang
Trang phụ bìa................................................................................................................i
Lời cam đoan................................................................................................................ii
Lời cảm ơn...................................................................................................................iii
Mục lục.........................................................................................................................1
PHẦN MỞ ĐẦU..........................................................................................................4

Chương 1
TƯ TƯỞNG CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THANH NIÊN
1.1 Tầm quan trọng của đạo đức ...............................................................................10
1.1.1. Khái niệm đạo đức ................................................................................10
1.1.2. Vai trò của đạo đức................................................................................11
1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Thanh niên và giáo dục đạo đức
thanh niên....................................................................................................................14
1.2.1 Khái niệm thanh niên.............................................................................14
1.2.2 Vai trò và nhiệm vụ của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng
dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.....17
1.2.3. Hồ Chí Minh luôn đứng trên quan điểm toàn diện để đánh giá
về thanh niên..............................................................................................................21
1.2.4. Những nội dung giáo dục đạo đức thanh niên trong tư tưởng
Hồ Chí Minh..............................................................................................................22
1.2.5. Phương châm và phương pháp giáo dục đạo đức thanh niên................30
Chương 2
THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO THANH NIÊN THÀNH PHỐ CAO LÃNH TỈNH ĐỒNG THÁP
HIỆN NAY
2.1 Đặc điểm của Thành phố Cao Lãnh.....................................................................38
1

quốc tế.........................................................................................................................62
3.2 Một số hình thức giáo dục đạo đức cho thanh niên thành phố Cao Lãnh
2
tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay...................................................................64
3.2.1 Thông qua hình thức hoạt động xã hội...................................................64
3.2.2 Thông qua các Đoàn thể , khu phố.........................................................65
3.2.3 Thông qua hình thức nêu gương người tốt việc tốt, những tấm gương
điển hình trong học tập và lao động............................................................................66
3.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục đạo
đức cho thanh niên thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp
trong giai đoạn hiện nay.............................................................................................67
3.3.1 Làm công tác giáo dục tư tưởng chính trị...............................................67
3.3.2 Kết hợp giáo dục đạo đức truyền thống và những giá trị
đạo đức mới................................................................................................................70
3.3.3 Phát huy vai trò của tổ chức Đảng, Đoàn thanh niên, tổ dân phố..........71
3.3.4 Xây dựng môi trường lành mạnh............................................................75
3.3.5 Gắn giáo dục đạo đức với hoạt động kinh tế, mang lại hiệu quả cao.....76
PHẦN KẾT LUẬN....................................................................................................79
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................81
PHẦN PHỤ LỤC
3
PHẦN MỞ ĐẦU

I. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cách mạng kiệt xuất,
nhà văn hóa lớn của dân tộc và thời đại. Người đã để lại những di sản vô giá cho thế
hệ sau, trong đó có một kho tàng riêng về mặt giáo dục, bồi dưỡng thanh niên vì sự
nghiệp độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Người đặc biệt quan tâm nhiều
đến vấn đề đạo đức và có những cống hiến trong việc phát triển tư tưởng đạo đức
mới, Người coi đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống như gốc của

viên của tổ chức Thương mại thế giới, nền kinh tế nước ta ngày càng hội nhập sâu
rộng với nền kinh tế thế giới. Cơ cấu xã hội cũng đang trong quá trình biến đổi, phân
hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội diễn ra phức tạp. Tình hình trên đã và đang tác động
đến thanh niên về ý thức chính trị, tâm trạng đạo đức lối sống,… Trong quá trình
công nghiệp hóa đất nước, mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế đang làm cho những tác
động đó càng mạnh mẽ và sâu rộng hơn. Một số thanh niên chạy theo lối sống thực
dụng, sa ngã, hư hỏng, xa rời các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, xuất hiện một bộ
phận thanh niên tôn thờ chủ nghĩa cá nhân, sống ích kỷ, chạy theo lợi ích vật chất, coi
đồng tiền là trên hết. Xuất hiện tình trạng thanh niên phạm vào các tệ nạn xã hội, vi
phạm pháp luật, suy đồi về đạo đức, nhạt phai lí tưởng, sống giả dối, khoe khoang,
lười biếng, xa xỉ, kiêu căng. Những biểu hiện đó là do thiếu sự quan tâm giáo dục đạo
đức, lối sống cho thanh niên trước những biến đổi to lớn của đất nước. Vì vậy tư
tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và giáo dục đạo đức thanh niên ngày càng trở nên có
ý nghĩa hơn bao giờ hết, từ đó đòi hỏi cần phải nâng cao việc giáo dục đạo đức, lối
sống cho thanh niên hiện nay và đây chính là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị,
của các đoàn thể, nhà trường của cả gia đình và của toàn xã hội. Nhận thức được tầm
quan trọng của việc giáo dục đạo đức thanh niên nói chung và giáo dục đạo đức thanh
niên thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp nói riêng nên chúng tôi chọn đề tài “Vận
dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức thanh niên- học sinh, sinh
viên trên địa bàn thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay”
để nghiên cứu.
II. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho thanh niên đã được một số tác giả đi
sâu tìm hiểu, nghiên cứu. Nhưng việc tìm hiểu và đánh giá thực trạng đạo đức, từ đó
đề ra các biện pháp, hình thức giáo dục cho thanh niên - học sinh, sinh viên Thành
5
Phố Cao Lãnh là một vấn đề hoàn toàn mới. Để làm rõ vấn đề đó, chủ đề tài đã kế
thừa và phát triển một số nội dung phù hợp với thực tế của Thành Phố Cao Lãnh
trong một số tài liệu và công trình nghiên cứu sau:
Văn Tùng (1999), Tìm hiểu Tư Tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên,

sản Việt Nam vận dụng tư tưởng của Người về vai trò thanh niên trong lãnh đạo sự
nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và xây dựng đất nước theo con đường xã
hội chủ nghĩa.
Những tài liệu và công trình nghiên cứu trên đây là cơ sở để chủ đề tài tham
khảo, kế thừa và phát triển những nội dung phù hợp với mục đích của công trình
nghiên cứu.
III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
1. Mục đích nghiên cứu của đề tài:
Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức thanh niên và việc
vận dụng những tư tưởng ấy để giáo dục đạo đức thanh niên – học sinh, sinh viên
thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức thanh niên trong tư tưởng
Hồ Chí Minh
- Tìm hiểu thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức cho thanh niên – học sinh,
sinh viên thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường giáo dục đạo đức cho thanh niên
– học sinh, sinh viên thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp.
IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu
- Vấn đề đạo đức của thanh niên – học sinh, sinh viên Thành phố Cao Lãnh
2. Phạm vi nghiên cứu
- Thanh niên- học sinh, sinh viên Thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp hiện
nay
V. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
1. Cơ sở lí luận của đề tài
- Là chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về việc giáo dục đạo đức
cho thanh niên
- Quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục đạo đức thanh niên
- Nội dung giáo dục đạo đức của Trung Ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ

Chương 1: Tư tưởng cơ bản của Hồ Chí Minh về đạo đức và tầm quan trọng
của giáo dục đạo đức thanh niên
Chương 2: Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức cho thanh niên
thành phố Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp hiện nay
8
Chương 3: Một số giải pháp nhằm giáo dục đạo đức cho thanh niên thành phố
Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp hiện nay
PHẦN NỘI DUNG

Chương 1
9
TƯ TƯỞNG CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THANH NIÊN
1.1 Tầm quan trọng của đạo đức trong đời sống của con người và xã hội
1.1.1. Khái niệm đạo đức
Trong lịch sử đã có rất nhiều quan niệm khác nhau về đạo đức, nhưng với
khuynh hướng tư tưởng chủ đạo thì đạo đức luôn được xem xét trong mối quan hệ
chặt chẽ với đời sống xã hội, là những quy tắc, chuẩn mực chung được dùng để điều
chỉnh các mối quan hệ. Cùng với sự phát triển của xã hội, đạo đức cũng không ngừng
vận động và phát triển. Ban đầu, nó chỉ là những chuẩn mực có tác dụng tối thiểu
dùng để ngăn cấm mỗi thành viên không được vi phạm, tiếp đến giai đoạn phát triển
cao hơn, những chuẩn mực đạo đức mới được bổ sung có thêm tác dụng khuyến
khích con người tích cực phấn đấu, tự giác hành động vì cái thiện để mang lại lợi ích
cho cộng đồng, nhân đạo hóa đời sống xã hội.
Đạo là đường đi, hướng đi, lẽ phải trong lối sống, làm việc hay ăn ở của con
người. Còn đức là những biểu hiện tốt đẹp trong tính cách, hành xử của con người với
nhau. Đạo đức: Là những tiêu chuẩn, nguyên tắc xử lý các mối quan hệ trong gia
đình, cộng đồng hay xã hội, được thừa nhận rộng rãi. Đạo đức quy định hành vi, quan
hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội nói chung, là những nguyên lý
(nguyên tắc) phải tuân theo trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã

đạo đức nhân loại chứa đựng trong các học thuyết của Nho giáo, Phật giáo,Thiên
chúa giáo. Đó là điều nhân,và đạo tu nhân của Nho giáo, là tư tưởng từ bi, cứu khổ,
cứu nạn của Phật giáo, là tư tưởng bác ái của đức chúa Giêsu. Những giá trị truyền
thống của dân tộc như nhân đức, thủy chung, sống có tình có nghĩa… Cũng được Hồ
Chí Minh tiếp thu một cách xuất sắc. Chính hoạt động thực tiễn càng củng cố và làm
vững chắc hơn cơ sở lý luận ấy. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng xây
dựng nền đạo đức mới – đạo đức cách mạng Việt Nam. Người đã dành cả cuộc đời
mình cho dân tộc, cho nhân dân và cho toàn nhân loại. Người đã trở thành một tấm
gương đạo đức mẫu mực, trọn vẹn và trong sáng tuyệt vời. Người đã reo lên sung
sướng khi bắt gặp luận cương của Lênin và lệ người đã rơi trên chữ của Lênin Người
hạnh phúc khi đã tìm ra con đường giải phóng cho dân tộc đưa dân tộc thoát khỏi
kiếp nô lệ. Sinh thời, Người chỉ có một mơ ước: “tôi chỉ có một sự ham muốn, ham
muốn tột bậc là làm sao cho đất nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được tự do, đồng
bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Hồ Chí Minh luôn đưa nội
dung giáo dục đạo đức lên hàng đầu và coi đạo đức là gốc, là nền tảng của người cách
mạng “cũng như sông phải có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn, cây
11
phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng,
không có đạo đức cách mạng thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo nhân dân”.
Bởi vì theo Hồ Chí Minh cuộc cách mạng của nhân dân ta tiến hành “là công việc to
tát nặng nề, là cuộc chiến đấu khổng lồ”. Cho nên không có đạo đức cách mạng thì
không thể hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng to lớn. Người nói: “Có đức mà
không có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức thì bỏ đi”.
Đạo đức có vai trò rất lớn trong đời sống xã hội, trong đời sống của con người,
đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảo cho cá nhân
và cộng đồng tồn tại phát triển. Sống trong xã hội, người ta ai cũng phải suy nghĩ về
những vấn đề đạo đức để tìm ra những con đường, cách thức và phương tiện hoạt
động nhằm kết hợp lợi ích của mình và cộng đồng, từ đó bảo đảm cho sự tồn tại, phát
triển của chính mình và cộng đồng.
Trong sự vận động phát triển của xã hội loài người suy cho cùng nhân tố kinh

thương gia tài giỏi, nhưng không có đạo đức thì không thể trở nên một con người
hoàn hảo và không thể phát triển tất cả những gì cao quý tốt đẹp của bản thân chúng
ta ”[4, tr.19].
Có thời kỳ lịch sử vai trò của đạo đức rất mạnh, nó có thể vượt lên trên cả
pháp luật, tiền bạc. Thậm chí con người có thể chết nhưng không để mất danh dự,
mất phẩm chất. Trước đây, thời thủ công con người lao động chủ yếu bằng chân tay
với công cụ thô sơ, đơn giản. Cộng đồng người quây quần theo thôn xóm, làng xã.
Cuộc sống như vậy đã tạo ra một môi trường giao tiếp rất thuận lợi: gần gũi và trực
tiếp. Câu nói: tối lửa tắt đèn có nhau cũng thể hiện rất rõ quan hệ gần gũi, thân thiết
đó. Người ta lo giúp nhau trong cưới xin, ma chay, xây nhà dựng cửa. Như vậy thử
hỏi có câu chuyện vui buồn nào của một thành viên mà làng quê không biết, để mà
chia sẻ, để mà khen chê. Bấy giờ nhu cầu vui chơi giải trí công cộng chưa cao, những
cuộc cúng lễ hội hè nơi làng quê thì cũng là giữa những người quen biết. Môi trường
cuộc sống như vậy đạo đức có thể phát huy cao giá trị và tác dụng của mình. Mỗi
thành viên phải luôn tự điều chỉnh hành vi của mình mới mong tồn tại, mới mong hoà
nhập được với cộng đồng vững chắc đó.
Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc nhiều chiến sĩ cách mạng cho dù
không còn liên lạc được với tổ chức, với cấp trên, cho dù bị tra tấn, tù đày nhưng họ
vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu, bảo vệ sự trong sáng của mình. Đó là đạo đức. Có
tình cảm nào gắn bó tha thiết hơn tình mẫu tử, nhưng người mẹ vẫn tiễn con ra chiến
trường, vào chỗ sinh tử. Đó là đạo đức. Trong chiến tranh nhiều người phụ nữ còn ra
chiến trường để bảo vệ đất nước. Đó là đạo đức. Như vậy có thể thấy được rằng đạo
13
đức có vai trò rất quan trọng trong đời sống con người và xã hội, những tư tưởng cơ
bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng Sản Việt Nam
hợp lại thành cơ sở lí luận khoa học vững chắc để hướng dẫn hoạt động nhận thức và
thực hành đạo đức mới cho mỗi người. Những quan điểm đó cũng chính là những
định hướng cho việc thực hiện công tác giáo dục đạo đức cho mỗi người đặc biệt là
thanh niên.
1.2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về Thanh niên và giáo dục đạo đức

đồng tình ủng hộ và hăng hái tham gia sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc
xã hội chủ nghĩa, đã và đang xuất hiện nhiều tài năng trẻ, nhiều tấm gương trong sản
xuất kinh doanh, bảo vệ chủ quyền và an ninh đất nước, trong học tập và hoạt động
khoa học kỹ thuật, văn hóa nghệ thuật và thể thao, trong công tác xã hội”.
Những nét đặc trưng của thanh niên hoàn toàn không giống với các nhóm xã
hội khác. Thanh niên được phân chia theo độ tuổi, gắn với giai cấp, các tầng lớp xã
hội. Tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể mà ở mỗi nước cách tính độ tuổi thanh
niên có khác nhau. Ở nước ta tuổi thanh niên hiện nay là 16 – 30 tuổi.
Tùy theo môi trường hoạt động, đặc điểm nghề nghiệp, người ta chia thanh
niên thành các nhóm đối tượng khác nhau: thanh niên công nhân, thanh niên nông
thôn, thanh niên học sinh - sinh viên, thanh niên tri thức, thanh niên các lực lượng vũ
trang….
Thanh niên là lớp người có sự phát triển cao về thể chất, được coi là lứa tuổi
phát triển hoàn thiện về thể chất. Sự hoàn thiện về thể chất của lứa tuổi thanh niên thể
hiện trên tất cả các mặt: chiều cao, cân nặng, sự hoàn thiện về hệ xương, hệ cơ, hệ
thần kinh cũng như các chức năng sinh lý khác. Sau tuổi thanh niên, giai đoạn kế tiếp
là trung niên. Trong thực tế giai đoạn trung niên không còn sự phát triển nào đáng kể
mà con người có những mặt đã dần đi vào thời kỳ lão hóa (về sinh học). Khoa học đã
kết luận là sự phát triển của các nơ - ron thần kinh ở lứa tuổi thanh niên đạt tới đỉnh
cao nhất.
Trong cuộc đời của mỗi người, không có thời kỳ nào đạt được sức sống mạnh
mẽ và cơ thể đẹp như thanh niên. Sự phát triển về thể chất là điều rất có ý nghĩa để từ
đó thấy được sức mạnh, vai trò của họ trước yêu cầu của đời sống tự thân cũng như
gia đình và xã hội, nhất là những khả năng và nhiệm vụ mà họ phải đảm đương.
Thanh niên là lớp người có sự phát triển mạnh về trí tuệ và nhân cách.
Tuy nhiên, bên cạnh những khả năng to lớn, sự mạnh dạn, lòng dũng cảm, tinh thần
15
dám nghĩ, dám làm, trong cả thế hệ thanh niên cũng như trong từng cá thể, sự hạn chế
và các nhược điểm về mặt thiếu kinh nghiệm, thiếu từng trải, tính bồng bột, thậm chí
có lúc còn phiêu lưu, liều lĩnh… luôn phải được cảnh giác, phải được khắc phục bằng

1.2.2.1 Vai trò và nhiệm vụ của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân
tộc xây dựng bảo vệ Tổ Quốc
Ở bất kì quốc gia nào cũng vậy để phát triển đất nước thì bên cạnh nguồn lực
về tự nhiên thì các quốc gia cần phải chú trọng nguồn lực về xã hội. Trong nguồn lực
xã hội thì yếu tố con người là yếu tố quan trọng nhất, đóng vai trò quyết định cho sự
tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Trong đó thanh niên là lực lượng có vị trí,
vai trò quan trọng nhất đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển không ngừng của xã hội.
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin đã đề cập nhiều đến thanh niên. Các
ông cho rằng mỗi thế hệ tuổi trẻ có sứ mệnh lịch sử và vai trò, vị trí của họ đối với
dân tộc mình và thời đại mình.
Mác nói: “ Bộ phận giác ngộ nhất của giai cấp công nhân ý thức rõ rằng
tương lai của giai cấp họ và do đó tương lai của cả loài người hoàn toàn phụ thuộc
vào việc giáo dục công nhân đang lớn lên”[4, tr. 8].
Lênin thì kêu gọi Đảng hãy cộng tác, hãy lôi kéo mạnh mẽ hơn nữa thanh niên
về phía mình, vì họ là một lực lượng to lớn luôn tìm đến với những tư tưởng tiến bộ,
Lênin nói: “ Nhiệm vụ thực sự sáng tạo ra xã hội cộng sản chủ nghĩa chính là của
thanh niên…”[4, tr.8]. Đánh giá đúng bản chất và khả năng cách mạng của thanh
niên, Đảng ta và Hồ Chủ tịch đã thấy rõ vai trò vị trí của thanh niên Việt Nam trong
tiến trình cách mạng của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, "tuổi trẻ là mùa
xuân của cuộc đời", tuổi trẻ là lực lượng quyết định vận mệnh của dân tộc, sự phát
triển của đất nước. Người sớm phát hiện được và tin tưởng ở tiềm năng, sức mạnh to
lớn của thế hệ trẻ trong cuộc đấu tranh cách mạng và sự phát triển xã hội. Người nhận
thấy tuổi trẻ Việt Nam là lực lượng đông đảo, hùng hậu, dũng cảm; có những ưu thế
nổi trội: trẻ, khoẻ, chiếm số đông trong xã hội, hăng hái nhiệt tình, nhanh nhạy trong
tiếp thu cái mới. Thế hệ trẻ tiêu biểu cho sức sống, sức phát triển của dân tộc, nếu
được chăm sóc, rèn luyện có thể đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp giải phóng
dân tộc. Nhưng, Người cũng nhận thấy, trong quá trình thống trị Đông Dương và Việt
Nam, thực dân Pháp đã thực hiện chính sách ngu dân, áp đặt nền văn hoá nô dịch đã
làm tàn tạ, mê muội thế hệ trẻ Việt Nam. Đó là điều hết sức nguy hiểm. Vì thế, trong
tác phẩm nổi tiếng Bản án chế độ thực dân Pháp, xuất bản năm 1925, Người đã viết:

quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các
cháu…”.
Kháng chiến chống Mỹ cứu nước là cuộc đụng đầu lịch sử của dân tộc, chúng
ta phải chống lại kẻ thù có tiềm lực kinh tế, quân sự hơn gấp nhiều lần. Vừa kháng
chiến chống Mỹ cứu nước, thực hiện thống nhất nước nhà, vừa tiến hành xây dựng
18
chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc- một công việc hết sức mới mẻ và phức tạp đòi hỏi cần
có sự nổ lực phi thường của cả dân tộc, phát huy đến mức cao nhất sức mạnh toàn
Đảng, toàn dân. Thanh niên là lớp người có tinh thần quả cảm, đứng mũi chịu sào,
dám nghĩ dám làm kể cả những việc khó khăn gian khổ nhất “đâu cần thanh niên có,
việc gì khó có thanh niên”, và đây chính là lực lượng đóng vai trò xung kích trên hai
mặt trận chiến lược đó. Trong những thời điểm khốc liệt, đen tối, Hồ Chí Minh vẫn
tin tưởng vào sự vươn lên mãnh liệt của lớp trẻ miền Nam trong cuộc đối đầu trực
tiếp này. Người nói: “Các cháu thanh niên miền Nam sinh ra và lớn lên trong hai cuộc
đấu tranh yêu nước, đã rèn luyện thành một thế hệ thanh niên vô cùng gan dạ, thông
minh không sợ gian khổ, hy sinh, quyết chiến, quyết thắng”[26, tr.78].
Việc nhìn nhận đúng vai trò quyết định của thanh niên trên mỗi chặng đường
phát triển của dân tộc qua những gì mà lực lượng thanh niên đã làm, Hồ Chí Minh
hoàn toàn lạc quan vào tiền đồ tươi sáng của đất nước: “Bác rất tự hào, sung sướng,
và thấy mình như trẻ lại, thấy tương lai của dân tộc ta vô cùng vững chắc và vẻ
vang”. Niềm tin đó được dựa trên cơ sở khoa học “với một thế hệ thanh niên hăng hái
kiên cường, chúng ta nhất định thành công trong sự nghiệp bảo vệ miền Bắc, thống
nhất nước nhà”.
1.2.2.2 Vai trò của thanh niên trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước
Như đã nói dù ở bất kì lúc nào con người vẫn luôn là lực lượng quan trọng
nhất trong đó thanh niên là một phận không thể thiếu. Trong hai cuộc trường kì kháng
chiến để bảo vệ quốc gia, dân tộc thanh niên ta đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà
Đảng, Tổ quốc và nhân dân giao phó. Hiện nay khi đất nước đã bước vào thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa thì thanh niên vẫn là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc

thanh niên hiện nay.
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất nước là nhiệm vụ lịch sử hết
sức to lớn và mới mẻ. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào sự thành công
không xa của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì chúng ta có một lực lượng
thanh niên hùng hậu, nhanh nhạy trước thời cuộc, trước những biến đổi của xã hội, có
khả năng tiếp thu cái mới, những kiến thức của khoa học – kỹ thuật và công nghệ tiên
tiến, hiện đại, vận dụng những kiến thức, hiểu biết ấy vào trong quá trình sản suất để
cải tạo và phát triển đất nước. Sức mạnh của một quốc gia, một dân tộc thể hiện ở lực
lượng thanh niên, là rường cột của nước nhà, là mùa xuân của nhân loại. Xác định
được vị trí, vai trò của thanh niên đối với tương lai của đất nước, Chủ tịch Hồ Chí
20
Minh đã chỉ rõ: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà
thịnh hay suy, yếu hay mạnh, phần lớn là do các thanh niên” [19, tr.185].
1.2.3 Hồ Chí Minh luôn đứng trên quan điểm toàn diện để đánh giá về
thanh niên
Theo Hồ Chí Minh, nhìn nhận thanh niên phải toàn diện, bao gồm cả ưu
điểm, nhược điểm. Một mặt Hồ Chí Minh đánh giá rất cao thanh niên coi họ là “bộ
phận quan trọng của dân tộc”, là “lực lượng nồng cốt xây dựng xã hội mới”, nhưng
đồng thời, Người cũng chỉ ra những mặt yếu kém, nhược điểm của thanh niên. Đó là
sự thiếu từng trải trong cuộc sống, một số chưa chịu khó học tập, mắc bệnh thành tích
cá nhân, tự cao tự đại. Bác đã yêu cầu thanh niên chống tự tư, tự lợi chỉ lo cho lợi ích
riêng và sinh hoạt riêng của mình, chống tâm lí ham sung sướng và tránh khó nhọc,
chống thói coi khinh lao động, nhất là lao động chân tay, chống lười biếng xa xỉ,
chống kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang…..
Phát huy mặt tích cực, khắc phục mặt yếu kém là con đường đi đến sự hoàn
thiện của con người trong đó có thanh niên. Theo Hồ Chí Minh nhìn nhận thanh niên
phải theo quan điểm phát triển, theo từng hoàn cảnh và điều kiện kinh tế, xã hội của
từng giai đoạn. Là bộ phận quan trọng của dân tộc, do đó lợi ích của thanh niên
không thể tách rời lợi ích của dân tộc, mà là gắn liền với lợi ích của dân tộc. Đất nước
bị nô dịch hay giành được độc lập tự do hạnh phúc có quan hệ mật thiết đến những

cái bản chất nhất, cốt lõi nhất trong đạo đức cách mạng là gì?. Đó là… “Quyết tâm
suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng. Đó là điều chủ chốt nhất…[27, tr.62].
Từ điều “chủ chốt nhất”, Người nêu lên những nội dung cụ thể của quá trình tu
dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên là :
Người nói rằng: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó đấu
tranh bền bỉ hằng ngày mà phát triển củng cố”. Đạo đức cách mạng là ra sức phấn
đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng… Tuyệt đối không thể lưng chừng, cách mạng là
sự nghiệp lâu dài đầy khó khăn, thử thách của nhiều thế hệ. Trong mỗi chặng đường
của cách mạng, Đảng và nhà nước ta luôn xác định những mục tiêu cụ thể để từ đó
phấn đấu đạt tới mục tiêu chung.
Người căn dặn mỗi đoàn viên thanh niên dù ở bất cứ cương vị nào cũng cần ra
sức góp phần đắc lực vào việc thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước giao phó,
phải coi đó là trách nhiệm của bản thân. Mục tiêu của Đảng không gì khác hơn là đem
lại hạnh phúc trong cuộc sống cho nhân dân ta. Ngày nay mục tiêu đó là dân giàu
nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh. Bác dạy rằng: “tuyệt đối không thể lưng
22
chừng” dù khó khăn đến mấy, khi đã xác định rõ mục tiêu thì phải thực hiện đến nơi
đến chốn. Đó chính là bản chất của đạo đức cách mạng, là điều mà mọi người cách
mạng phải ra sức phấn đấu để đạt được.
Đạo đức cách mạng còn thể hiện ở chổ dù khó khăn đến mức nào đi nữa cũng
kiên quyết làm đúng chính sách và Nghị quyết của Đảng. Chính sách, nghị quyết,
nghị định của Đảng và Nhà nước là sự thể hiện mục tiêu phấn đấu của toàn Đảng,
toàn dân ta qua hệ thống thể chế, cơ chế mà mọi người buộc phải tuân thủ để làm việc
có hiệu quả, bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích chung và lợi ích của từng cá nhân.
Người thường căn dặn cán bộ Đảng viên, đoàn viên phải gương mẫu trong việc thực
hiện chính sách và Nghị quyết của Đảng, Nhà nước. Đảng ta phấn đấu vì lợi ích chính
đáng của giai cấp và dân tộc. Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân cho
nên các chính sách của Đảng và Nhà nước bao giờ cũng xuất phát từ mục tiêu phục
vụ lợi ích của nhân dân, của đất nước. Đạo đức cách mạng được đánh giá qua suy
nghĩ và hành động của các cán bộ Đảng viên, đoàn viên, thanh niên trong quá trình

tư. Thanh niên phải cần cù say mê, sáng tạo trong học tập, lao động và bảo vệ Tổ
quốc, thanh niên phải tiết kiệm, sống và sinh hoạt lành mạnh, không xa hoa lãng phí,
đua đòi mà quên đi nhiệm vụ, phai nhạt lý tưởng của mình. Thanh niên sống ngay
thẳng, trong sáng sẵn sàng đấu tranh chống cái sai, cái ác, bảo vệ cái đúng, cái thiện.
Thanh niên luôn đặt cho mình phải cống hiến gì cho Tổ quốc chứ không phải đòi hỏi
Tổ quốc đãi ngộ những gì cho mình. Thanh niên ngày nay phải vươn lên rất nhiều,
bộc lộ chính kiến, thể hiện bản lĩnh và phẩm chất của mình trong công việc với trí tuệ
cao. Thanh niên có tinh thần đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu diễn biến hoà bình
của các thế lực thù địch, đấu tranh để chiến thắng mọi sự cám dỗ thấp hèn của tiêu
cực và tệ nạn xã hội.
Trước xu thế hội nhập, cùng với mặt trái của cơ chế thị trường đem lại, nhiều
lối sống lệch lạc, xa rời đạo lí của dân tộc và những tệ nạn xã hội đang xâm nhập,
tiêm nhiễm vào lớp trẻ (như thực dụng, tôn thờ đồng tiền, quay lưng lại với truyền
thống tốt đẹp của dân tộc, nghiện hút, cờ bạc,…). Đứng trước tình hình đó, việc xây
dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh đối với thế hệ thanh niên là việc cần thiết,
với mục đích tạo ra sân chơi lành mạnh, góp phần nâng cao đạo đức lối sống, môi
trường sinh hoạt, rèn luyện tốt để thanh niên, sinh viên phát triển hài hòa và toàn diện,
cường tráng về thể lực, phong phú về tâm hồn.
24
Với thực trạng hiện nay, chúng ta cần đẩy mạnh hơn nữa việc bài trừ các tệ
nạn xã hội, làm trong sạch môi trường sống, đặc biệt là môi trường học đường. Cần tổ
chức rộng rãi, thường xuyên các hình thức nói chuyện, báo cáo chuyên đề, hội thảo,
tọa đàm về các nội dung như: tệ nạn xã hội, đặc biệt là ma túy trong thanh niên, coi
đó là sự thách thức lớn với thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước. Tuyên
truyền sâu rộng hơn nữa dưới hình thức quảng cáo, đặc biệt là ở những vùng nông
thôn, vùng sâu, vùng xa để thanh niên có nhận thực nhất quán là: đẩy lùi không cho
ma túy, cờ bạc xâm nhập vào thôn bản và đặc biệt là không để cho nó xâm nhập vào
học đường. Tổ chức cho thanh niên, sinh viên ký cam kết không mua bán, tàng trữ, sử
dụng các chất ma túy và không sa vào các tệ nạn xã hội.
Tích cực đấu tranh chống các hủ tục lạc hậu như: mê tín dị đoan, văn hóa