TIỂU SỬ
•
Tô Ngọc Vân (1906-1954) là một họa sĩ Việt Nam nổi
tiếng, tác giả bức Thiếu nữ bên hoa huệ. Ông còn có
những bút danh Tô Tử, Ái Mỹ.
•
Tô Ngọc Vân sinh ngày 15 tháng 12 1908 tại làng Xuân
Cầu, huyện Văn Giang, Hưng Yên, nhưng lớn lên tại Hà
Nội. Một vài tài liệu viết ông sinh năm 1906.
•
Hà Nội là chiếc nôi của cuộc đời và nghệ thuật Tô Ngọc
Vân. Đi nhiều nơi trong nước và sang cả Cam-pu-chia
dạy học, nhưng Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội vẫn là
nơi ông chứng kiến nhiều nhất nỗi đau, niềm vui trong đời
sống. Nơi ấy đã nuôi ông lớn lên để gắn mình với những
sự kiện nghệ thuật của đất nước đến trọn đời.

SỰ NGHIỆP
•
Thuở còn là một cậu bé con nhà nghèo. Tô Ngọc Vân
phải đến sống nhờ nhà bà cô, quá tuổi mới được đến
trường học chữ. Tuổi thơ khắc nghiệt đã sớm tạo cho
ông ý chí tự lập, sống một mình trong ý nghĩ, tình cảm.
Đôi lúc rảnh rang, ông đến rạp cải lương xem hát và rất
mê các bậc anh hùng, nghĩa hiệp được tái hiện trên sân
khấu. Về đến nhà là cậu bé ấy cầm gạch non vẽ đến mê
mãi hình các nhân vật sân khấu đã in đậm vào tâm trí.
•


•
Họa sĩ Tô Ngọc Vân tốt nghiệp Trường cao đẳng mỹ
thuật năm 1931. Dù nhiều người biết tiếng, ông vẫn
không tìm được chỗ làm, phải sống thiếu thốn bằng nghề
dạy học, vẽ tranh thuê, trình bày và minh họa cho một số
tòa báo ở Hà Nội. Năm 1935 ông mới được Pháp bổ
nhiệm đi dạy vẽ ở trường Xi-xô-vát (Phnôm Pênh).
•
Năm 1938, Tô Ngọc Vân trở về Hà Nội dạy ở Trường
trung học Bưởi. Đến năm 1939, ông là giảng viên Trường
cao đẳng mỹ thuật Đông Dương. Đề tài chủ yếu trong
những sáng tác trước cách mạng của Tô Ngọc Vân là
người đàn bà thành thị. Từ tác phẩm Dưới bóng nắng vẽ
người thiếu nữ mơ màng, với cái nhìn lơ đãng dưới hoa,
nắng bên bờ ao, đến người thiếu nữ bâng khuâng - tranh
Tô Ngọc Vân không gợi lên một chân dung nhân vật cụ
thể, chỉ như biểu tượng về sự trong trắng, cao quý của
người phụ nữ. Người phụ nữ được ông thể hiện với lòng
trân trọng trước đối tượng, không sa vào khoái cảm nhục
thể, hay cũng không quá mơ hồ, ẻo lả, kiêu sa như người
phụ nữ trong tranh của các họa sĩ đương thời.

•
Cách mạng tháng Tám bùng nổ và thắng lợi, rồi cuộc
kháng chiến chống xâm lược Pháp đã lay động Tô Ngọc
Vân đoạn tuyệt với đề tài cũ, bắt đầu giai đoạn sáng tác
mới, mở đầu là bức tranh thể hiện hình tượng Chủ tịch
Hồ Chí Minh, lãnh tụ dân tộc. Sự trăn trở trong quá trình
sáng tác đã bộc lộ khi ông viết những dòng xúc động:

Ngọc Vân là mẫu tem thứ 23 của Bưu điện Đông Dương
kể từ khi Pháp phát hành tem thư ở Việt Nam. Và cũng là
tem duy nhất ông góp vào nền nghệ thuật tem thư ở Việt
Nam.

•
Sáng tác của ông sẽ còn phong phú biết bao nếu ông
không bị bom địch giết hại vào buổi trưa ngày 17 tháng 6
năm 1954 ở chân đèo Lũng Lô. Toàn bộ tác phẩm của
ông được tặng giải nhất tại Triển lãm mỹ thuật toàn quốc
năm 1954.
•
Cái mốc cuối cùng của Tô Ngọc Vân thật rực rỡ trong
sáng và kiêu hãnh, tự hào. Một họa sĩ bậc thầy, một trí
thức Việt Nam đi theo cách mạng đã hy sinh cho Tổ quốc,
cho nghệ thuật, một cách vinh quang, trọn vẹn..

TÁC PHẨM TIÊU BIỂU
TRƯỚC 1945
•
Thiếu nữ bên hoa sen (1944)
•
Thiếu nữ bên hoa huệ (1943)
•
Hai thiếu nữ và em bé (1944)
•
Thiếu phụ ngồi bên tranh tam đa (1942)
•
Buổi trưa (1936)
•

huệ (1943)

•
Hai thiếu nữ
và em bé
(1944)

•
Thiếu phụ ngồi
bên tranh tam
đa (1942)