BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ ĐẠI PHÚC
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI
VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN SCB – CHI NHÁNH
PHẠM NGỌC THẠCH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ ĐẠI PHÚC
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI
VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN SCB – CHI NHÁNH
PHẠM NGỌC THẠCH

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh (Hướng ứng dụng)
Mã số: 8340101
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. Đinh Công Tiến

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2019

4. Phương pháp nghiên cứu tiếp cận .......................................................................3
5. Ý nghĩa của đề tài ................................................................................................6
6. Kết cấu luận văn ..................................................................................................7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA ..........................................................................8
1.1. Tổng quan lý thuyết về tín dụng, chất lượng tín dụng và doanh nghiệp nhỏ và
vừa-SME .................................................................................................................8
1.1.1. Khái niệm tín dụng và chất lượng tín dụng...............................................8
1.1.2. Đặc trưng của tín dụng ............................................................................11
1.1.3. Các hình thức tín dụng ............................................................................11
1.1.4. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng ngân hàng .............................13
1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng ....................................17


1.1.6. Doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME ............................................................. 22
1.1.7. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME
.......................................................................................................................... 24
1.1.8. Vai trị của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME 25
1.1.9. Các loại hình tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME .......... 26
1.2. Tổng quan các nghiên cứu trước ................................................................... 27
1.2.1. Ngân hàng nhà nước quản lý chất lượng tín dụng ................................. 27
1.2.2. Các nghiên cứu trên thế giới .................................................................. 32
1.2.3. Các nghiên cứu trong nước .................................................................... 36
1.3. Xác định phương pháp nghiên cứu ............................................................... 38
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ..................................................................................... 38
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƯỢNG
TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN SCB-CHI
NHÁNH PHẠM NGỌC THẠCH ......................................................................... 40
2.1. Giới thiệu sơ lược về ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - Chi nhánh Phạm
Ngọc Thạch .......................................................................................................... 40

...........................................................................................................................62
2.5.4. Trình độ cán bộ nhân viên ngân hàng .....................................................63
2.5.5. Quy trình tín dụng ...................................................................................65
2.5.6. Thời gian xét duyệt hồ sơ vay vốn ..........................................................70
2.5.7. Các gói sản phẩm/dịch vụ đang triển khai tại SCB ................................73


2.5.8. Lãi suất vay vốn ..................................................................................... 75
2.6. Đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừaSME tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB – Chi nhánh Phạm Ngọc Thạch ........ 76
2.6.1. Những kết quả đạt được ......................................................................... 76
2.6.2. Những khó khăn và hạn chế ................................................................... 77
2.7. Xác định nguyên nhân vấn đề ....................................................................... 78
2.7.1. Nguyên nhân chủ quan ........................................................................... 79
2.7.2. Nguyên nhân khách quan ....................................................................... 80
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ..................................................................................... 81
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA-SME TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN
SCB – CHI NHÁNH PHẠM NGỌC THẠCH ..................................................... 82
3.1. Định hướng kinh doanh của Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh
Phạm Ngọc Thạch ................................................................................................ 82
3.1.1. Định hướng chung .................................................................................. 82
3.1.2. Định hướng hoạt động tín dụng của Ngân hàng SCB- Chi nhánh Phạm
Ngọc Thạch ...................................................................................................... 83
3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừaSME tại SCB, chi nhánh Phạm Ngọc Thạch........................................................ 85
3.2.1. Nâng cao công tác quản trị điều hành .................................................... 85
3.2.2. Một số kiến nghị ..................................................................................... 94
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ..................................................................................... 96
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 98
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DNNVV

doanh nghiệp nhỏ và vừa - SME

5

HĐCC

Hợp đồng công chứng

6

HĐQT

Hội Đồng quản trị

7

HĐTC

Hợp đồng thế chấp

8

KHDN

Khách hàng doanh nghiệp

9


NV

Nhân viên

15

TCKT

Tổ chức kinh tế

16

TCTD

Tổ chức tín dụng

17

TMCP

Thương mại cổ phần

18

TM & DV

Thương mại và dịch vụ

19


Bảng 2.14: Lãi suất vay vốn của ngân hàng SCB- Chi nhánh Phạm Ngọc Thạch .. 75


DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1: Quy trình tín dụng của ngân hàng. ............................................................16
Hình 2.1: Tốc độ tăng trưởng tín dụng tồn chi nhánh và tốc độ tăng trưởng tín
dụng đối với DNVVN ...............................................................................................49
Hình 2.2: Tỷ lệ nợ quá hạn chi nhánh và tỷ lệ quá hạn đối với DNVVN .................55


TÓM TẮT
a. Tiêu đề
Một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh
nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc
Thạch.
b. Tóm tắt
+ Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu:
Hoạt động tín dụng đối với khách hàng SME luôn tiềm ẩn những rủi ro gây
ra hậu quả nghiêm trọng cho ngân hàng. việc tiếp cận với nguồn vốn để tiến hành
các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa cịn gặp nhiều
khó khăn và hạn chế, làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân
hàng SCB- chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
+ Mục tiêu nghiên cứu:
Làm rõ các vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
tín dụng đối với khách hàng SME tại SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
+Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập, xử lý thông tin, số liệu, thống kê toán, tổng hợp,
phán đoán, xử lý logic, đánh giá, Phân tích, so sánh
+ Kết quả nghiên cứu

+ Conclusion and implications
The results of this study help SCB Bank - Pham Ngoc Thach Branch identify the
shortcomings in providing credit to SME customers. Also, it is the experience for
other banks and references for future research.
c. Keywords: Credit quality
1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lĩnh vực tài chính tiền tệ trong nền kinh tế ln là một lĩnh vực rộng lớn và
nhạy cảm. Ngân hàng – tài chính là ngành được các chuyên gia kinh tế đánh giá là
ngành có điều kiện phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là từ sau khi Việt Nam gia nhập tổ
chức thương mại thế giới (WTO).
Trong các lĩnh vực hoạt động của các ngân hàng thương mại, tín dụng là một
hoạt động mang lại nhiều lợi nhuận nhất cho các ngân hàng và quyết định đến sự
sống cịn của chính các ngân hàng. Hiện nay, các ngân hàng thương mại Việt Nam
chủ yếu vẫn chú trọng hỗ trợ tín dụng cho các doanh nghiệp Nhà nước, các doanh
nghiệp lớn, trong khi chưa thực sự chú trọng nhiều đến các thành phần kinh tế khác,
nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong quá trình phát triển kinh tế, doanh
nghiệp nhỏ và vừa-SME đóng vai trị vơ cùng quan trọng đối với nền kinh tế của bất
kỳ quốc gia nào, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Do đó,
chính phủ Việt Nam đã có rất nhiều chính sách ưu đãi đối với các doanh nghiệp nhỏ
và vừa-SME nhằm thúc đẩy thành phần kinh tế này phát triển, nâng cao hiệu quả
kinh doanh và cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế. Tuy nhiên,
việc tiếp cận với nguồn vốn để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của các
doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME cịn gặp nhiều khó khăn và hạn chế. Do đó, hoạt
động tín dụng đối với loại hình doanh nghiệp này của các ngân hàng thương mại

vừa-SME nói riêng một cách an tồn và hiệu quả hơn.
2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài: Dựa trên khung lý thuyết chất lượng tín
dụng, đề tài đánh giá thực trạng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và
vừa-SME tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch. Từ đó
luận văn chỉ ra các vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME tại Ngân hàng
TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
Để thực hiện được mục tiêu đó, luận văn tập trung trả lời các câu hỏi sau:


3

+ Thực trạng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME tại
Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch đang diễn ra như
thế nào?
+ Những vấn đề nào liên quan đến tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp
nhỏ và vừa-SME mà Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc
Thạch đang gặp phải?
+ Các giải pháp nào có thể đưa ra nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với
khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME từ đó cải thiện kết quả hoạt động kinh
doanh của Ngân hàng TMCP Sài Gòn SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch?
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Tín dụng, chất lượng tín dụng và các tiêu chí đánh giá
chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME tại SCB –
chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
Phạm vi nghiên cứu:
+ Không gian: tại ngân hàng SCB – Chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
+ Thời gian: thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 02/2019 – 04/2019 đối
với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang có quan hệ tín dụng tại SCB – Chi nhánh

y1: chỉ tiêu năm sau.
∆y: là phần chệnh lệch tăng, giảm của các chỉ tiêu kinh tế.
-

Phương pháp này sử dụng để so sánh số liệu năm đang nghiên cứu với số

liệu năm trước của các chỉ tiêu xem có biến động khơng và tìm ra ngun nhân biến
động, từ đó đề ra biện pháp khắc phục.
-

Phương pháp so sánh bằng số tương đối: là kết quả của phép chia giữa trị số

của kỳ phân tích so với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế. Phương pháp này dùng để so
sánh tốc độ tăng trưởng của chỉ tiêu giữa các năm và so sánh tốc độ tăng trưởng
giữa các chỉ tiêu.

Trong đó:
y0: chỉ tiêu năm trước
y1: chỉ tiêu năm sau
∆y: biểu hiện tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu kinh tế.
-

Phương pháp xử lý số liệu: phương pháp thống kê mô tả thông qua bảng biểu

thống kê, xử lý số liệu trên Excel; kết hợp phân tích, so sánh và đưa ra nhận xét,


5

đánh giá kết quả để làm rõ vấn đề nghiên cứu. Sử dụng hệ thống các chỉ tiêu tài


6

dung trao đổi tập trung vào các nhân tố tác động đến chất lượng tín dụng và đề
xuất giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng tín dụng tại đơn vị.
Các câu hỏi phỏng vấn và kết quả phỏng vấn với chuyên gia: được thể hiện tại
phụ lục 1, phụ lục 2 và phụ lục 3.
Cuối cùng, luận văn tổng hợp báo cáo theo nội dung nghiên cứu: mô tả hiện
trạng tổ chức, bố trí nhân lực, quy trình tín dụng, thủ tục, nội dung và kết quả đo
lường cơng tác tín dụng tại ngân hàng. Từ việc mơ tả này sẽ tiến hành so sánh, đối
chiếu với cơ sở lý thuyết, kỳ vọng của chi nhánh. Sau đó, đưa ra một số đánh giá
những điểm mạnh, điểm yếu mà chi nhánh chưa thực hiện được và đưa ra những đề
xuất giải pháp để giải quyết.
5. Ý nghĩa của đề tài
Luận văn làm sáng tỏ vai trị của tín dụng đối với các hoạt động của ngân hàng
thương mại; chất lượng tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa-SME; đặc
biệt đi sâu vào phân tích chất lượng tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừaSME tại ngân hàng TMCP Sài Gòn – chi nhánh Phạm Ngọc Thạch. Căn cứ vào các
cơ sở lý luận đã xây dựng và thực tiễn nghiên cứu, đề ra giải pháp nhằm nâng cao
chất lượng tín dụng đối với khách hàng DNNVV tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn
SCB - chi nhánh Phạm Ngọc Thạch.
Thứ nhất, hệ thống được những vấn đề lý luận cơ bản về tín dụng đối với các
hoạt động của ngân hàng thương mại; chất lượng tín dụng đối với các doanh nghiệp
nhỏ và vừa-SME của ngân hàng thương mại.
Thứ hai, đánh giá được thực trạng chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP
Sài Gịn SCB – chi nhánh Phạm Ngọc Thạch, chỉ ra các nhân tố tác động đến chất
lượng tín dụng cũng như những thành tựu đạt được và những khó khăn, hạn chế của
thực trạng chất lượng tín dụng đối với ngân hàng TMCP Sài Gịn SCB – chi nhánh
Phạm Ngọc Thạch, từ đó tìm ra những nguyên nhân để có đề xuất giải pháp phù
hợp.


mang lại lợi nhuận cho ngân hàng.
Nói cách khác, tín dụng là quan hệ kinh tế giữa bên đi vay, bao gồm các cá
nhân, tổ chức, doanh nghiệp cũng như các chủ thể khác, và bên cho vay, có thể là
ngân hàng thương mại hoặc các định chế tài chính khác. Thơng qua thỏa thuận hai
bên đã đồng ý, bên cho vay chuyển tiền hoặc tài sản cho bên đi vay. Bên vay có
quyền sử dụng số tiền, tài sản đó theo thời gian hai bên đã thỏa thuận, và phải có
trách nhiệm thanh tốn cả số tiền gốc và lãi vay tiền khi đến thời hạn thanh tốn.
Đặc trưng cơ bản nhất của tín dụng đó là tính chất tạm thời và tính hồn trả
của mối quan hệ chuyển nhượng. Ngồi ra, tín dụng còn dựa trên niềm tin giữa
người cho vay và người đi vay.
b) Chất lượng tín dụng
Chất lượng tín dụng là tiêu chí được đa số các ngân hàng thương mại lấy làm
tiêu thức quan tâm hàng đầu trong hoạt động kinh doanh. Chất lượng tín dụng là
việc ngân hàng đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu vay vốn của khách hàng. Các
khoản tín dụng này sẽ được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư đổi mới
trang thiết bị nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm tăng sức cạnh tranh
của doanh nghiệp trên thị trường. Kết quả là doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, mở


9

rộng quy mô sản xuất, tăng doanh thu và lợi nhuận, đồng thời trả được gốc và lãi
tiền vay cho ngân hàng (Lê Thị Thanh Mỹ, 2016)
Chất lượng tín dụng được nhìn nhận từ các giác độ:
Xét dưới giác độ doanh nghiệp: Chất lượng tín dụng là việc làm thỏa mãn
nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp và khiến cho đồng vốn sử dụng có hiệu quả. Bởi
vì nhu cầu vốn vay được đáp ứng để doanh nghiệp thực hiện các hoạt động sản xuất
kinh doanh bù đắp được chi phí sản xuất, trả nợ ngân hàng và mang lại lợi nhận cao.
Xét dưới giác độ ngân hàng: Chất lượng tín dụng được biểu hiện thơng qua
phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp với khả năng, thực lực theo hướng

vụ nhằm thỏa mãn những nhu cầu của người sử dụng, hay nó là sự phù hợp với mục
đích và sự sử dụng.
Theo Nguyễn Thị Thu Đơng (2012), chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu
cầu của khách hàng, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng và phù hợp với
sự phát triển kinh tế xã hội, nó thể hiện rõ qua các khía cạnh sau:
Đối với ngân hàng thương mại thì chất lượng tín dụng được thể hiện ở phạm
vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp với bản thân ngân hàng. Để thỏa mãn
một cách tốt nhất khách hàng của mình thì các ngân hàng nhỏ nên cấp tín dụng với
mức độ và phạm vi nhất định. Ngoài ra ngân hàng phải đảm bảo được tính cạnh
tranh trên thị trường với ngun tắc hồn trả đúng hạn và có lãi.
Đối với khách hàng, số tiền mà ngân hàng cho vay phải có lãi suất và kỳ hạn
hợp lý, thủ tục đơn giản, thuận lợi, thu hút được nhiều khách hàng nhưng vẫn đảm
bảo nguyên tắc tín dụng.
Đối với sự phát triển kinh tế xã hội thì chất lượng tín dụng được thể hiện ở
việc tín dụng phục vụ sản xuất và lưu thơng hàng hóa, góp phần giải quyết cơng ăn
việc làm, khai thác khả năng tiềm tàng trong nền kinh tế. Đồng thời thúc đẩy q
trình tích tụ và tập trung sản xuất, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng tín
dụng với tăng trưởng kinh tế.
Có thể nói, chất lượng tín dụng được hiểu theo nhiều cách khác nhau theo
từng góc độ khác nhau. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác
giả chỉ xét đến góc độ chất lượng tín dụng đối với ngân hàng


11

1.1.2. Đặc trưng của tín dụng
Theo Hà Thị Mai Anh (2015), tín dụng là hệ thống quan hệ kinh tế phát sinh
giữa người đi vay và người cho vay; tín dụng là một số vốn, cụ thể nó mang những
đặc trưng như lịng tin, tính hồn trả, tính thời hạn và ẩn chứa nhiều khả năng rủi ro.
Thứ nhất, quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở hồn trả. Đối với quan hệ tín dụng