MẤY VẤN ĐỀ LÝ LUẬN THỰC TẾ CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP KINH TẾ NÔNG THÔN
I. VAI TRÒ CỦA CÁC DỰ ÁN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ-XÃ HỘI .
I.1 Khái niệm về dự án đầu tư.
Trong phát triển kinh tế xã hội nói chung và trong phát triển nông thôn nói
riêng, các dự án có vai trò vô cùng quan trọng .
Các hoạt động đầu tư nói chung là có vai trò quan trọng với quá trình phát
triển kinh tế xã hội, do tính phức tạp của quá trình thực hiện về các mặt kinh tế –kỹ
thuật-tổ chức –xã hội.Do vậy cần có quá trình chuẩn bị kỹ càng và nghiêm túc,
phải được thực hiện theo một trình tự, một kế hoạch chi tiết chặt chẽ và hợp lý
.Những vấn đề trên chỉ được giải quyết khi hoạt động đầu tư được chuẩn bị và thực
hiện trên cơ sở soạn thảo và thực thi dự án đầu tư.
Hoạt động đầu tư phát triển hay chính là các dự án đầu tư có ý nghĩa vô
cùng to lớn trong phát triển kinh tế xã hội . Các lý thuyết phát triển kinh tế đều coi
đầu tư là yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế và là chìa khoá của tăng trưởng
kinh tế . Vai trò này được thể hiện cả trong nền kinh tế quốc dân cũng như trong
góc độ các doanh nghiệp .
Đặc biệt hơn với phát triển nông nghiệp -nông thôn thì đây là chìa khoá đề
xoá đói giảm nghèo, làm thay đổi bộ mặt nông thôn, là con đường hữu hiệu nhất để
phát triển kinh tế xã hội, càng có ý nghĩa hơn trong quá trình công nghiệp -hiện đại
hoá đất nước đang được cả nước dưới sự dẫn dắt của đảng đã và đang thực hiện.
Khái nịêm về dự án
Có thể hiểu các dự án đầu tư nói chung, dự án đầu tư trong phát triển nông
nghiệp và kinh tế nông thôn nói riêng, là một tổng thể các hoạt động dự kiến với
các nguồn lực và chi phí cần thiết, đựơc bố trí theo một trình tự chặt chẽ với lịch
thời gian và địa điểm xác định nhằm tạo ra những kết quả cụ thể để thực hiện
những mục tiêu kinh tế xã hội .
I.2.Vai trò của các dự án đầu tư với phát triển kinh tế -xã hội
a).Vai trò của dự án đầu tư trong nông nghiệp nông thôn ở tầm vĩ mô.
Từ góc nhìn này chúng ta có thể đánh giá đúng về các vai trò của dự án đầu
tư trong nông nghiệp và phát triển nông thôn ngày nay đang trên con đường công
Q
Q'
AD'
AD
AS
AS'
P
P'
Hình1: Đầu tư thúc đẩy tăng cung sản phẩm, đồng thời hạ giá thành.
AD'
AD
AS
AS'
P
Hình 2: Đầu tư làm tăng cầu các lọai sản phẩm có liên quan đến các dự án
đầu tư.
• Đầu tư thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế
Thực tế cho thấy rằng, trong mỗi giai đoạn phát triển cụ thể, mức tăng
trưởng GDP của một quốc gia hay một vùng phụ thuộc chủ yếu vào mức tăng của
đầu tư phát triển kinh tế, vì trong mỗi giai đoạn cụ thể chỉ tiêu ICOR của một quốc
gia thường ít biến đổi
Vốn đầu tư
ICOR =
Mức tăng trưởng GDP
Từ đó ta có:
Vốn đầu tư
Mức tăng GDP =
ICOR
Do vậy trong một thời gian nhất định, một giai đoạn nhất định nếu ICOR
triển chưa cao thu nhập đầu người còn thấp .Chính vì vậy từ khhi có các dự án sẽ
đem lại cho người dân thu nhập cao hơn, việc khai thác có hiệu quả hơn, tiết kiệm
hơn ...
Thứ hai, như ta đã trình bày đặc điểm của các vùng có dự án ở trên, nên có
thể dễ dàng thấy rằng là các vùng này sẽ giải quyết được vấn đề việc làm cũng như
sẽ giảm các vấn đề xã hội khác như các vấn đề về an ninh trật tự xã hội, các tệ nạn
xã hội như cờ bạc, rượu chè, hút sách .Nhờ có công ăn việc làm nên các thành phần
này sẽ không còn tham gia vào các tệ nạn xã hội, chính vì vậy xã hội đi lên ngày
càng văn minh hơn, phát triển ổn định cuộc sống của người dân được cải thiện một
cách đáng kể, giúp cho trình độ dân trí được nâng cao cũng như trình độ về làm
kinh tế và trình độ sản xuất ngày càng tiến bộ .
Thứ ba, nhờ có các dự án này mà tài nguyên thiên nhiên được sử dụng một
cách hợp lý hơn, do vậy môi trường được cải thiện rất đáng kể, vì nếu như không
sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thì dự án sẽ không đem lại các hiệu quả cao
về mặt kinh tế mà đây lại là vấn đề cốt loĩ sống còn của dự án .
Như vậy dự án trong nông nghiệp nông thôn nói chung và trong thuỷ sản
(được hiểu như là một phần của nông nghiệp hiện nay-nông nghiệp theo nghĩa
rộng ) có một vai trò hết sức quan trọng .Bởi vì dự án đầu tư là hình thức đầu tư
hiệu quả và thích hợp nhất với nông nghiệp nông thôn vì các đặc tính đặc điểm của
dự án mới phù hợp được với các đặc điểm của nông nghiệp – kinh tế nông thôn .Ví
dụ như, đầu tư trong nông nghiệp nông thôn cần có chu kỳ dài, thời gian thu hồi
vốn chậm, nó lại hoạt động trên phạm vi rộng lớn, tính rủi do và kém ổn định cao .
II.PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG
CÁC DỰ ÁN.
II.1. Phát triển bền vững là gì ?
Lần đầu tiên vào năm 1980 loài người đã lần đầu tiên đề cập đến vấn đề phát
triển bền vững, đó là trong "Chiến lược bảo tồn thế giới " (The world consevation
strategy) , trong đó nhận định rằng tình hình sử dụng các tài nguyên thiên nhiên tái
tạo là không bền vững và đã đề xuất việc sử dụng lâu bền các loài và các hệ sinh
thái, tức là sử dụng ở mức thấp hơn khả năng mà các quần thể động thực vật có thể
quản lý và xây dựng dự án .
Và chúng ta cũng phải đưa ra các giải pháp khả thi cho việc thiết lập mối
quan hệ chặt chẽ giữa ba giác độ này .
Trước hết chúng ta phải tìm hiểu một số điều cơ bản về phát triển bền vững
và tác động của dự án đến xã hội môi trường như thế nào cùng với hiệu quả kinh tế.
a). Phát triển bền vững là gì?
Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm đáp ứng những nhu cầu và khát
vọng của ngày nay mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu và khát
vọng của tương lai .
Như vậy ta có thể hiểu là, phát triển bền vững là một loại hình phát triển hoàn
toàn mới, nó lồng ghép một quá trình sản xuất với bảo toàn tài nguyên và nâng cao
chất lượng của môi trường .Phát triển bền vững cần phải đáp ứng các nhu cầu hiện
tại mà không làm tổn hại đến tương lai mà còn có thể làm cho khả năng đáp ứng
nhu cầu này lớn hơn .
Tức là bản thân phát triển bền vững không chỉ bao hàm ý tăng trưởng kinh tế
mà còn phải giải quyết vấn đề công bằng xã hội, phân phối lại thu nhập để đảm bảo
công bằng xã hội cũng như về lợi ích và hiệu quả kinh tế, môi sinh .
mục tiêu kinh tế
mục tiêu xã hội
mục tiêu môi trường
Hình1: Quan hệ giữa kinh tế, môi trường, xã hội trong phát triển bền vững.
b).Đặc điểm của phát triển bền vững .
Phát triển bền vững nó thể hiện trên ba mặt :
• Bền vững về mặt kinh tế .
Thể hiện ở sự tăng trưởng kinh tế và hiệu quả kinh tế đạt được trong quá
trình sử dụng nguồn lợi tự nhiên, đảm bảo nền kinh tế phát triển lành mạnh đáp
ứng được nhu cầu của nhân dân, tránh được suy thoái kinh tế, nhất là tránh được
tình trạng nợ nần trồng chất .Tức là đảm bảo được nhu cầu và tránh được nguy cơ
cho thế hệ mai sau phải gánh chịu các khoản nợ của người đi trước mà không có
khả năng trả nợ .
.trong quá trình nuôi trồng sinh ra.Chính vì vậy mà trong những năm gần đây
nước ở các cửa sông các hồ chứa đã bị ô nhiễm nặng nề, ảnh hưởng ngiêm trọng
đến sản xuất cũng như chất lượng sản phẩm, môi trường.Từ đó tác động lớn đến
kinh tế xã hội của vùng trong hiện tại cũng như trong mai sau.
Để giải quyết vấn đề đó ta phải làm tốt công tác xây dựng các dự án phát
triển bền vững, toàn dân phải tham gia .Chính vì vậy chúng ta phải hiểu rõ về phát
triển bền vững, để từ đó chúng ta có được các giải pháp một cách tương đối toàn
diện.
Và có thể nói rằng phát triển bền vững là con đường tất yếu của Việt
Nam nói chung và ngành thuỷ sản nói riêng cũng như trong nuôi trồng thuỷ sản .
Ta có thể nhìn thấy trong những năm gần đây người dân đã không ở ít nơi,
phá rừng ngập mặn để nuôi tôm và cũng từ đó có một người mới đây được thủ
tướng chính phủ khen tặng cũng chỉ vì người này đã không phá rừng để nuôi tôm,
bởi vì chính những hành động của người dân này trong cùng thời gian đó ông đã
không phá rừng để nuôi tôm mà ngược lại ông đã trồng thêm rừng để nuôi tôm Đó
cũng bởi vì con người đã khai thác tài nguyên và đã sử dụng không hợp lý, theo
tình tóan của các chuyên gia WB chỉ riêng lợi ích kinh tế về việc phá rừng ngập
mặn ở Việt Nam để nuôi tôm đã gây thiệt hại khoảng 140 triệu USD mà chưa kể
tới những thiệt hại về môi trường và sinh thái .
Ngoài việc mâu thuẫn trong việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên thì thực
chất của vấn đề lại nằm trong sự quản lý kém cỏi của các cấp quản lý cũng như
các nhà quản lý dự án và sự phối hợp trong các cấp chính quyền của các địa
phương.
Định hướng trong hoạt động để đưa Việt Nam phát triển bền vững
trong thời gian tới đó chính là phải phát triển và xây dựng các vùng phát triển bền
vững mà hạt nhân của các vùng đó chính là các dự án .Trong đó ở các vùng có
diện tích mặt nước thì các dự án nuôi tôm là một phần trong đó, hơn nữa nguồn
nước là một phần thiết yếu của cuộc sống con người cả trong sinh hoạt cũng như
trong hoạt động sản xuất và kinh doanh
Điều quan trọng hơn cả là các vùng có các dự án nuôi tôm thì đa phần là