Thực trạng phát triển nông nghiệp ở xã Đông Mỹ Thanh Trì theo hướng
kết hợp nông nghiệp với du lịch.
2.1. Khái quát về các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát
triển nông nghiệp theo hướng kết hợp
2.1.1.Điều kiện tự nhiên.
* Vị trí địa lí:
Đông Mỹ là một xã thuộc khu vực ngoại thành Hà Nội, cách trung tâm thành
phố 15 km về phía Nam. Phía Bắc giáp với xã Duyên Hà, phía Đông giáp với xã
Vạn Phúc, phía Tây giáp với xã Ngũ Hiệp và xã Liên Ninh, phía Nam giáp với xã
Ninh Sở và xã Duyên Thái của tỉnh Hà Tây. Đông Mỹ nằm trọn vẹn trong đê, cách
sông Hồng nơi gần nhất khoảng 800 m. Đông Mỹ là một xã rất có bề dày lịch sử,
truyền thống cách mạng, Đông Mỹ đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các
nhà nghiên cứu lịch sử cũng như các khách du lịch tham quan. Đông Mỹ đã từng là
trung tâm của huỵện Thanh Trì, cho nên cơ sở hạ tầng ở đây đã được quan tâm xây
dựng.
* Khí hậu, thời tiết:
Đông Mỹ thuộc vùng khí hậu của thành phố Hà Nội, chịu ảnh hưởng của khí
hậu thời tiết nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt, mùa nóng ẩm (mùa mưa)
từ tháng 4 đến tháng 9 và mùa khô lạnh từ tháng 10 đến tháng3 năm sau. Nhiệt độ
bình quân là 23,40C, độ ẩm trung bình là 84%, lượng mưa bình quân 1700 – 1900
mm được tập trung chủ yếu vào mùa mưa nóng chiếm trên 80%.
Về chế độ thuỷ văn, Đông Mỹ nằm cạnh sông Hồng, chịu chế độ thuỷ văn của
sông Hồng rất rõ rệt, mực nước ngầm khá cao vào mùa mưa dao động trên dưới
800 cm và thấp vào mùa khô hanh, thường dao động trong khoảng 300 cm.
Biểu 1: Khí hậu, thời tiết và chế độ thuỷ văn của thành phố Hà Nội.
Chỉ tiêu ĐVT 1995 1997 1999 2000 2001
Nhiệt độ bình quân
0
C 23,6 24,3 24,3 24,2 24,1
Lượng mưa cả năm Mm 1245 1871,6 15576 1278 2411
Số giờ nắng cả năm Giờ 1408 1277,6 1429,3 1400,3 2247
- Đất vườn tạp 1,30 1,30 1,31 -
- Đất mặt nước nuôi trồng thuỷ sản 17,15 17,15 20,32 +3,18
2. Đất chuyên dùng 62,55 62,55 59,37 - 3,18
- Đất xây dựng 8,62 8,62 7,09 - 1,53
- Đấtgiao thông 14,30 14,30 14,36 + 0,06
- Đất thuỷ lợi 23,83 23,83 23,83 -
- Đất di tích văn hoá 0,96 0,96 1,00 + 0,04
- Đất an ninh, quốc phòng 5,40 5,40 5,40 -
- Đất nghĩa địa 6,26 6,26 7,69 + 1,43
- Đất chuyên dùng khác 3,18 3,18 - - 3,18
3. Đất ở 45,25 45,25 46,75 + 1,50
4. Đất chưa sử dụng 8,76 8,76 8,76 -
- Đất bằng chưa sủ dụng 2,90 2,90 2,90 -
- Đất mặt nước ao hồ 2,96 2,96 2,96 -
- Sông hồ 2,90 2,90 2,90 -
II. Chia theo quản lí sửb dụng
- Hộ gia đình 175,66 175,66 175,66 -
- Các tổ chức kinh tế 2,35 2,35 2,35 -
- UBND xã 72,15 72,15 73,63 + 1,48
- Các tổ chức khác 13,25 13,25 13,27 + 0,02
- Chưa giao 8,76 8,76 8,76 -
Nguồn thống kê của xã
2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
* Dân số và lao động:
Theo tài liệu thống kê năm 2001, tổng số nhân khẩu của Đông Mỹ là 5.763
người với 1.508 hộ, trong đó nữ là 2.982 người chiếm hơn 50%. Tỷ lệ sinh trung
bình 3 năm là 1,54%, tỷ lệ chết là 0,49%, tỷ lệ tăng tự nhiên trung bình là 1,05%.
Tỷ lệ số người chuyển đến là 0,67%, tỷ lệ người chuyển đi là 0,48%, tỷ lệ tăng cơ
học trung bình của 3 năm là 0,19%. Tốc độ tăng dân số trung bình là 2,4%/năm.
Với 1.508 hộ thì trong đó số hộ sản xuất phi nông nghiệp chiếm gần 37,3%, chủ
đáng kể, như xã hiện nay có 3 cau lạc bộ sinh hoạt văn hoá (câu lạc bộ thơ ca, câu
lạc bộ dưỡng sinh, câu lạc bộ kế hoạch hoá gia đình); 1 sân vận động; 1 bể bơI và
một thư viện với hơn 300 đầu sách.
+ Đời sông nhân dân: Từ xa xưa, thu nhập của nhân dân Đông Mỹ không đơn
thuần chỉ có từ các sản phẩm nông nghiệp mà còn từ nhiều nguồn thu khác trong
đó có từ sản phẩm của nghề thủ công và các hoạt đông dịch vụ thương mại. Ngày
nay, thu nhập của người dân Đông Mỹ cũng có từ nhiều nguồn thu như: thương
mạI dịch vụ; nông nghiệp; công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Nhất là từ 10 năm
trở lại đây thu nhập của nhân dân Đông Mỹ đã tăng đáng kể làm cho tình hình đói
nghèo của các hộ trong xã giảm đáng kể. Như năm 1990 số hộ đói nghèo chiếm
13% tổng số hộ thì đến năm 2000 chỉ còn 2% (theo tiêu chuẩn mới).
* Cơ sở hạ tầng:
Đông Mỹ trước kia từng là trung tâm của huyện Thanh Trì nên cở sở hạ tầng
cũng đã được chú ý và quan tâm xây dựng, nên hiện nay cũng có hệ thống cơ sỏ hạ
tầng tương đối hoàn chỉnh, cụ thể:
+ Hệ thống thuỷ lợi:
Hệ thống tưới: Nguồn nước tưới phục vụ sản xuất của Đông Mỹ được cung cấp bởi
trạm bơm Ma Vang, có công suất 2.000 m3/h, lấy nước từ kênh tiêu sông Tô Lịch.
Nguồn nước này bị ô nhiễm, không đảm bảo cho sản xuất nông sản phẩm an toàn.
Hệ thống kênh tưới: hiện nay Đông Mỹ đã và đang dần dần cứng hoá hệ thống
kênh tưới, như năm 2001 đã cứmg hoá được 4 km kênh tưới.
Hệ thống tiêu nước đều đổ về kênh tiêu sông Tô Lịch, trạm bơm Đông Mỹ bơm
nước vượt qua đê đổ ra sônh Hồng khi bị ngập úng. Toàn bộ 124 ha đất canh tác đã
được tưới chủ động. Diện tích đất canh tác được tiêu chủ động chỉ có 84 ha, do
toàn xã có hơn 5 km kênh tiêu nước chưa được kiên cố hoá, bờ kênh sạt lở nhiều,
làng kênh bồi lắng chưa được nạo vét.
+ Hệ thống giao thông: Đông Mỹ có hệ thống giao thông khá hoàn thiện, tổ
chức mạng giao thông khá hợp lý. Hệ thống đường giao thông của xã Đông Mỹ
gồm có:
- 17,5 km đường ngõ xóm, trong đó có 0,5 km mặt đường đổ bê tông; 16 km
Mỹ ở các ao hồ chủ yếu là nguồn nước thải sinh hoạt và chăn nuôi gia đình ở khu
vực dân cư thải ra.
Về cây xanh của Đông Mỹ hiện nay có rất nhiều loại cây ăn quả năm xen kẽ
trong khu dân cư. Diện tích cây xanh phân tán trồng dọc theo các trục đường giao
thông, kênh mương khoảng 5,5 ha, tổng diện tích cây xanh toàn xã đạt 25,8 ha,
binh quân đầu người đạt xấp xỉ 45 m
2
.
Qua phân tích các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Đông Mỹ – Thanh Trì
- Hà Nội tác động đến phát triển nông nghiệp theo hướng kết hợp nông nghiệp với
du lịch có thể rút ra những thuận lợi và khó khăn sau:
+ Thuận lợi: Đông Mỹ là xã thuộc vùng ven ngoại thành Hà Nội, nên có điều
kiện tự nhiên rất phong phú, các điều kiện về kinh tế- xã hội khá thuận lợi để phát
triển nông nghiệp kết hợp với du lịch, cụ thể như:
- Đông Mỹ có điều kiện địa hình trũng (khoảng 60 ha), với đất đai có tính chất
là đất thịt và thịt nặng phù hợp với việc chuyển đổi từ đất nông nghiệp vùng trũng
sang nuôi trồng thuỷ sản. Ngoài ra, Đông Mỹ còn với điều kiện tự nhiên của mình
khá thuận lợi cho việc chuyển sang trồng cây ăn quả chất lượng cao, tạo ra vùng
vườn cây phục vụ du lịch, cộng với Đông Mỹ có nhiều di tích lịch sử văn hoá như
chùa, đình và khu dân cư kiểu làng phố khá thuận lợi trong việc hấp dẫn khách cho
du lịch trong tương lai. Đồng thời, Đông Mỹ năm gần sát với sông Hồng, có tiềm
năng trở thành một điểm trong tua du lịch Hà Nội – Bát Tràng – Đông Mỹ – Phố
Hiến…
- Đông Mỹ là một xã mà người dân và cán bộ địa phương có trình độ nhận thức,
trình độ dân trí khá cao có thể đáp ứng các yêu cầu về phát triển nông nghiệp kết
hợp với du lịch ở trình độ cao.
- Có cơ sở hạ tầng tương đối hoàn chỉnh tương đối hoàn chỉnh, hệ thống giao
thông thuận tiện.
- Điều kiện về đất đai, về hệ thống sông và kênh, hồ đầm còn cho phép xây
dựng các mô hình sinh thái- đô thị – du lịch của huyện ven đô, vừa đáp ứng nhu
- Chưa có sự chú ý quan tâm đúng mức đến bảo vệ môi trường sinh thái ở các
cơ sở sản xuất trong thôn, ngõ xóm,…
- Dưới tác động của cơ chế thị trường, một bộ phận nông dân chạy theo lợi
nhuận đã sử dụng nhiều hoá chất độc hại vào sản xuất nông nghiệp vừa gây ô
nhiễm môi trường vừa không tạo các sản phẩm đáp ứng yêu cầu của nông nghiệp
sinh thái bền vững (nông nghiệp sạch).
- Hệ thống tổ chức phân phối hiện nay còn nhiều bất cập nên các sản phẩm gắn
với nền nông nghiệp sinh thái bền vững (nông nghiệp sạch) chưa có sự phân định
rõ với nông nghiệp thông thường, vì vậy chưa gắn được lợi ích của người sản xuất
với chất lượng sản phẩm. Các hoạt động triển khai trong mô hình nông nghiệp kết
hợp với du lịch sẽ gặp rất nhiều những khó khăn.
Tóm lại có thể thấy Đông Mỹ có rất nhiều thuận lợi để có thể phát triển nông
nghiệp theo hướng kết hợp nông nghiệp với du lịch ở mức độ cao nếu như trong
tương lai Đông Mỹ có thể khắc phục được các hạn chế của mình, đồng thời có
được sự quan tâm đầu tư, hỗ trợ đầy đủ kịp thời của Thành phố, Huyện. Khi đó,
Đông Mỹ hoàn toàn có thể xứng đáng với vị trí là nền nông nghiệp thủ đô của cả
nước.
2.2. Thực trạng phát triển nông nghiệp theo hướng kết hợp nông nghiệp với
du lịch tại Đông Mỹ – Thanh Trì.
2.2.1.Tình hình phát triển sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn 1997 - 2002
Đông Mỹ là một xã nằm phía Đông Nam của huyện Thanh Trì, với số dân hơn
5.500 người và diện tích hơn 274 ha. Đây là vùng đất đã được phát triển cách đây
hàng ngàn năm, còn để lại nhiều dấu ấn và di tích lịch sử. Trong những năm qua,
Đông Mỹ đã phát triển kinh tế – xã hội theo hướng tiến bộ. Tuy nhiên, bên cạnh đó
còn tồn tại rất nhiều khó khăn, hạn chế: trong sản xuất nông nghiệp đất đai thì nằm
trong khu vực trũng, bị ngập úng vào mùa mưa, hiệu quả kinh tế thấp, sản phẩm
hàng hoá nông sản ít, giá trị thấp…Tích luỹ chưa cao, cho nên các cơ sở hạ tầng kỹ
thuật, kinh tế xã hội – văn hoá chưa được cải thiện. Mặt khác, Đông Mỹ lại là một
xã có tiềm năng trở thành một điểm phát triển kinh tế- xã hội gắn với môi trường
sinh thái, tạo cảnh quan du lịch, có điều kiện phát triển kinh tế, có truyền thống văn