Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn
huyện Thanh Trì thành phố Hà Nội
1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Thanh Trì ảnh hưởng đến quản
lý sử dụng đất nông nghiệp.
1.1 Điều kiện tự nhiên;
Huyện Thanh Trì là một huyện nằm cửa ngõ của thủ đô Hà Nội. Nằm ở vị trí
toạ độ từ 20
0
50’ đến 21
0
00’ vĩ độ bắc, 105
0
45’ đến 105
0
56’ kinh đông, về phía
nam của thủ đô Hà Nội.Trên địa bàn huyện có nhiều tuyến đường quan trọng
chạy qua như: quốc lộ 1A, 1B, tuyến đường sắt bắc – nam…,,huyện Thanh Trì
giáp với quận Hoàng Mai về phía bắc, phiá nam giáp huyện Thường Tín và
huyện Thanh Oai tỉnh Hà Tây, phía tây là sông Hồng, giáp quận Thanh Xuân,
thị xã Hà Đông - tỉnh Hà Tây. Với vị trí địa lý này huyện Thanh Trì có nhiều
điều kiện thuận lợi để giao lưu văn hoá, kinh tế, thông thương với các huyện
khác lân cận và với cả nước, Một lợi thế lớn của huyện là ở trên địa bàn thành
phố Hà Nội trái tim của cả nước nơi được xem như vùng kinh tế trọng điểm của
phía Bắc của cả nước.
► Nếu tính theo hướng bắc nam thì huyện Thanh Trì có chiều dài là 8
Km gồm 15 xã và một thị trấn (thị trấn Văn Điển) với diện tích đất tự nhiện
vào khoảng 6292,71 ha.
► Địa hình của huyện Thanh Trì là một vùng đất trũng nằm ven đê sông
Hồng, độ cao trung bình của huyện đạt từ 4,5 – 5,5 m, độ dốc nghiêng theo
chiều từ bắc xuống nam và từ tây sang đông, Phía tây của huyện là dòng sông
Hồng giàu phù sa màu mỡ bồi đắp, nên chủ yếu đất đai của huyện là đất phù
động làm việc trong ngành nông nghiệp chỉ một phần nhỏ làm việc trong ngành
công nghiệp (26,7 % ) lao động trong ngành dịch vụ là 12,5 % (chiếm tỷ lệ ít
nhất). Mặc dù đang trong bước đường chuyển mình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
sang thương mại, dịch vụ - công nghiệp – nông nghiệp nhưng tỷ trọng người lao
động tham gia vào ngành thương mại- dịch vụ và công nghiệp còn thấp, chủ
yếu nền kinh tế của huyện phần lớn vẫn dựa vào sản xuất nông nghiệp là chính.
Nền nông nghiệp của huyện thời gian qua có nhiều bước phát triển nhưng chưa
thoát khỏi được chế độ canh tác thô sơ, việc áp dụng công nghệ khoa học còn
rất chậm chạp, mô hình nông nghiệp sinh thái, chuyên canh cây trồng, rau sạch
mới hình thành chưa có cơ cấu rõ ràng.
Trong giai đoạn 2001 – 2005 nguồn lao động của huyện Thanh Trì tăng bình
quân khoảng 2,9 %/năm chủ yếu là do luồng di dân từ những nơi khác đến, do
luồng nhập cư từ các tỉnh đến Hà Nội học tập, lao động, tìm kiếm cơ hội việc
làm…
Toàn huyện có 44,6% số lao động dưới 35 tuổi do vậy nguồn nhân lực lao
động của huyện còn khá trẻ đòi hỏi một sự cải cách lớn trong công tác quản lý
để giải quyết việc làm cho lao động. Một mặt biết phát huy sức trẻ của đội ngũ
lao động một mặt tăng cường sự đào tạo tạo nên những con người trẻ có tay
nghề, phục vụ cho đời sống sản xuất.
1.2.2 Văn hoá:
Là một huyện nằm trên địa bàn thành phố Hà Nội – trung tâm văn hoá của
cả nước huyện Thanh Trì có nhiều lợi thế để giao lưu học hỏi, tiếp thu những
nét đẹp truyền thống cũng như những nét tốt đẹp của đời sống văn minh.
Người dân của huyên là những người chịu thương chịu khó, không ngại khổ,
ngại khó, không lùi bước trước khó khăn. Giàu truyền thống yêu nước, giàu tinh
thần dân tộc, tinh thần học hỏi, chịu thương, chịu khó, đây chính là những điểm
mạnh để huyện phát huy tinh thần tập thể cộng đồng, làng xã đoàn kết cùng
nhau xây dựng quê hương.
1.2.3 Điều kiện cơ sở hạ tầng.
Do nằm trên địa bàn thành phố Hà Nội như đã nói ở trên huyện Thanh Trì có
quan, trường học, bệnh viện,, đều trang bị thiết bị liên lạc đây là một điểm
mạnh của huyện. Tỷ lệ phủ máy điện thoại trên đầu người của huyện được xếp
vào hàng khá cao. Mong rằng trong thời gian tới huyện sẽ tận dụng triệt để
được những lợi thế này.
► Hạ tầng xã hội: trên địa bàn huyện có hệ thống bệnh viện, trường học
như: Viện 103, Bệnh viện Y học cổ truyền,…cùng các cơ sở điều trị, khám chữa
bệnh ở các xã phường… Tạo điều kiện cho công tác chăm sóc sức khoẻ người
dân ngay từ những tuyến cơ sở.
1.2.4 Điều kiện kinh tế:
Huyện Thanh Trì đang trong giai đoạn chuyển mình, chuẩn bị cho sự phát
triển, Nền kinh tế huyện có tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm giai đoan
2001 – 2005 là 5,26 % cao nhất là ngành dịch vụ 6,84%, ngành xây dựng đạt
5,39% nông nghiệp 2,56% đạt tỷ lệ thấp nhất.
Bảng 1: Giá trị sản xuất trên địa bàn huyện (2001- 2005)
Đơn vị: Tỷ đồng
STT Ngành 2001 2002 2003 2004 2005 tốc độ tăng trưởng
bq/năm
Tổng giá trị sản xuất 1371 1422 1441 1362 1683 5,26
1 CN &XD 1176 1225 1236 1,140 1,451 5,39
2 Dịch vụ 82 81 87 100 107 6,84
3 Nông nghiệp 113 116 118 122 125 2,56
(Nguồn: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thanh Trì)
Bảng: giá trị sản xuất trên địa bàn huyện Thanh Trì ( 2001- 2005) cho
ta thấy tăng trưởng kinh tế của huyện còn thấp, nông nghiệp sau 5 năm chỉ tăng
lên 12 tỷ đồng. Hầu hết các lĩnh vực khác như xây dựng, dịch vụ có tăng nhưng
còn rất chậm mỗi năm tăng với tỷ lệ rất nhỏ. Như năm 2000 – 2004 chỉ tăng lên
18 tỷ đồng… Cần có sự chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong các sản xuất, khai
thác để nâng cao hơn giá trị của các ngành sản xuất chuẩn bị chuyển dịch cơ
cấu kinh tế Công nghiệp - dịch vụ - Nông nghiệp
Bảng 2: Cơ cấu các ngành kinh tế do huyện quản lý
thống lâu đời vốn rất nổi tiếng của huyện như: mây tre đan, làm bánh cuốn
Thanh Trì, vải lụa tơ tằm…Dựa vào những nền tảng có sẵn và định hướng phát
triển mới, Tỷ trọng đóng góp của các ngành công nghiệp và dịch vụ ngày càng
tăng chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện một cách căn bản theo hướng công
nghiệp - dịch vụ.
Với đà phát triển nhanh chóng của các ngành khác, ngành nông nghiệp cũng
có sự thay đổi lớn. Diện tích đất nông nghiệp của huyện đã giảm đi 251 ha so
với năm 2001 để chuyển đối sang mục đích sử dụng khác. Để đảm bảo được
nền anh ninh lương thực của huyện, huyện đã đẩy mạnh nhiều chính sách đầu
tư phát triển nông nghiệp, tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích sử dụng như
tiến hành thực hiện dự án cánh đồng 50 triệu, giá trị tăng dần theo các năm từ
40,7 triệu đồng/ha/năm (2000) lên 55 triệu đồng/ha/năm (2005), dự án xây dựng
nền nông nghiệp sạch, trồng rau sạch phục vụ cho nội thành thành phố Hà Nội.
Bên cạnh những thành tựu của công tác sử dụng và quản lý sử dụng đất
huyện còn có một số tồn tại như:
- Chưa khai thác hết tiềm năng đất đai của huyện.
- Chưa có được mức đầu tư thoả đáng, kịp thời để khắc phục hệ thống tưới
tiêu, thoát nước.
- Một số vùng chuyên canh rau sạch, xây dựng mô hình du lịch sinh thái
nhưng không có được sự đầu tư thoả đáng làm cho dự án bị chậm trễ và
không hiệu quả.
1.3 Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện tới
công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp.
Như đã nghiên cứu ở trên các yếu tố điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội…
đều có tác động đến sông tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp, Tác động có
thể theo hai hướng khác nhau.
► Thứ nhất theo hướng tích cực.
- Điều kiện tự nhiên có phù sa của các dòng sông như sông Hồng, sông Nhuệ,
…đất phù sa rất giàu màu mỡ, chất dinh dưỡng.Với chế độ khí hậu nhiệt đới
gió mùa thuận lợi cho công tác trồng trọt cây trồng nhiệt đới.
hiện nhanh chóng, kịp thời để người dân an tâm sản xuất.
► Thứ hai theo hướng tiêu cực:
- Huyện nằm gần trung tâm thành phố chịu nhiều nước thải của nội thành,
nguồn nước bị ô nhiễm. Nền sản xuất nông nghiệp của huyện bị ảnh hưởng
khá nhiều. Công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp vì thế mà vất vả
hơn. Vừa chống sâu bệnh, vừa chống ô nhiễm. Huyện đã phải thanh tra, giải
quyết nhiều trường hợp làm ô nhiễm đất đai sản xuất nông nghiệp. Những
vụ việc này rất vất vả và kéo dài thời gian, công việc quản lý vì thể cũng vất
vả hơn.
- Nằm ở độ cao thấp hơn các vùng lân cận khác nên bị ứ đọng nước, công tác
thoát nước gặp nhiều khó khăn, nhiều vùng bị ứ đọng lâu, Hiện tại huyện
đang có nhiều chinh sách đầu tư kinh phí thoát nước cho huyện. Vào mùa
mưa công tác quản lý vấp phải nhiều trở ngại lớn.
Đánh giá những khó khăn, phức tạp cũng như thuận lợi, tích cực của các yếu
tố trên tới công tác quản lý Nhà nước để thấy được thời cơ và thách thức của
huyện biết tận dụng những điểm mạnh và hạn chế, triệt tiêu những hạn chế
vững vàng phát triển đi lên.
2 Hiện trạng công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của huyện Thanh
Trì thành phố Hà Nội.
Đánh giá công tác quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp dựa trên các nội
dung của công tác quản lý nhà nước theo luật định ta có
2.1 Về ban hành các văn bản hướng dẫn quản lý sử dụng đất nông nghiệp.
Đây là một công tác mà chính quyền huyện luôn quan tâm chú ý, Dựa
trên luật đất đai 1993, 2003 và nghị định hướng dẫn của UBND thành phố Hà
Nội, UBND huyện Thanh Trì, phòng Tài nguyên và Môi trường đã ban hành
nhiều văn bản thực hiện một cách chủ động, sáng tạo, tích cực về mọi mặt.
Thực thi Nghị định 64/ CP(1993) của thủ tướng chính phủ huyện ban hành các
văn bản hướng dẫn việc giao đất nông nghiệp ổn định, lâu dài cho các hộ gia
đình, cá nhân, tổ chức, Quyết định 3550/QĐ – UB và chỉ thị 33/CT – UB của
UBND thành phố Hà Nội huyện Thanh Trì đã tổ chức làm thành hai đợt theo
thủ tục hành chính. Bộ máy chính quyền từ huyện đến cơ sở từng bước được
hoàn thiện, củng cố nâng cao chất lượng hiệu quả. Thực hiện nghị định
172/2004/NĐ – CP ngày 29/04/2004 của chính phủ về việc tổ chức các cơ quan
chuyên môn thuộc UBND huyện, quận, thị xã và quy định của UBND thành
phố, huyện đã thành lập Phòng Tư pháp, Phòng Tài nguyên và Môi trường và
phòng xây dựng đô thị những phòng này sẽ chịu trách nhiệm trong công tác
quản lý được phân công đáp ứng cho nhu cầu quản lý của huyện, có nhiệm vụ
báo cáo lên cấp trên những nội dung của công tác quản lý để nắm được tình
hình sử dụng, quản lý đất đai nói chung.
+ Báo cáo số 128/BC – UB của UBND huyện báo cáo kết quả thực thi chính
sách pháp luật, thủ tục hành chính.
(Trích Bản lưu Công văn đến và Công văn đi của huyện Thanh Trì)
Đây là một số văn bản pháp luật mà phòng Tài nguyên và Môi trường đã ban
hành và thực thi. Nhờ hệ thống văn bản này mà công tác quản lý Nhà nước về
đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng đã thu được rất nhiều kết quả.
Công tác ban hành văn bản phải được tiến hành tích cực bổ sung đầy đủ các văn
bản còn thiếu, hướng dẫn cụ thể cho các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình, cũng như
cơ quan nhà nước có trách nhiệm.
2.2 . Hiện trạng đo đạc, khảo sát, đánh giá, phân hạng đất nông nghiệp, lập bản
đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp.
Đây là một nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai. Có làm tốt
công tác này thì các cơ quan nhà nước mới có được thông tin thực tế của đất
nông nghiệp và có được hệ thống bản đồ, dữ liệu quản lý cho người sử dụng
đất.
Công tác mang tính khó khăn phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian. Tại huyện
Thanh Trì công tác này đã được thực hiện từ rất sớm. Trước năm 1993 huyện
tập trung chủ yếu vào đất nông nghiệp với các nội dung: đo đạc, thống kê, phân
hạng đất. Công tác này đã được thực hiện khá tốt, mang lại một loạt dữ liệu và