Câu hỏi kiểm tra điều kiện môn kinh tế vi mô.
Câu 1: Nêu khái niệm cầu, lượng cầu là gì? Các yếu tố xác định cầu, vẽ đồ thị.
Câu 2: Nêu và phân tích các nguyên nhân dẫn đến độc quyền, chính phủ phải
làm gì để hạn chế những tiêu cực từ độc quyền, lấy ví dụ minh họa.
• C ầu là gì?
o Là số lượng mà người mua sẵn sàng và có thể mua
(thanh toán) với các mức giá khác nhau
• C ầu bị ảnh hưởng bởi:
o Giá
o Thu nhập
o Sở thích của người tiêu dùng
o Các sản phẩm cạnh tranh hay thay thế
o Chất lượng
Các yếu tố xác định cầu
• P ( giá cả) của DN
• I (thu nhập của người tiêu dùng)
• T ( thời vụ thời điểm)
• P* Giá cả của hàng hoá liên quan
• Các sản phẩm thay thế hay bổ sung
• N (dân số) E (thị hiếu) Tập quán người tiêu dùng
Cực đối lập với thị trường cạnh tranh hoàn hảo là thị trường độc quyền. Một thị
trường được xem như là độc quyền khi chỉ có một nhà cung ứng trên thị trường
đó. Như thế, đường cung của nhà sản xuất cũng chính là ngành; đường cầu của
thị trường chính là đường cầu đối với nhà độc quyền. Như ta biết, đường cầu có
xu hướng dốc xuống về phía phải, nghĩa là để bán được nhiều hàng hóa hơn nhà
độc quyền phải giảm giá bán. Không giống như trên thị trường cạnh tranh hoàn
toàn, mọi quyết định của nhà cung ứng về mặt số lượng có ảnh hưởng đến giá cả
trên thị trường. Ở nước ta có thể kể đến một số ngành còn mang tính chất độc
quyền như bưu chính viễn thông, điện, nước, hàng không, v.v. Một ngành được
xem là độc quyền hoàn toàn khi nó thỏa mãn hai điều kiện sau:
1. Những đối thủ cạnh tranh không thể gia nhập ngành. Doanh nghiệp độc

mức ACA để loại trừ những doanh nghiệp nhỏ hơn ra khỏi thị trường. Chẳng
hạn, một doanh nghiệp có quy mô nhỏ sản xuất mức sản lượng QB, sẽ có chi phí
trung bình ACB, tương đối cao. Doanh nghiệp này sẽ bị thua lỗ khi giá xuống
dưới mức ACB và sẽ rời bỏ ngành trong dài hạn. Khi doanh nghiệp lớn đã thành
công trong việc loại trừ tất cả các doanh nghiệp khác ra khỏi thị trường, họ sẽ
thiết lập vị thế độc quyền của mình trên thị trường.
Một khi vị thế độc quyền được thiết lập, sự gia nhập ngành của các doanh
nghiệp khác sẽ rất khó khăn, bởi vì những doanh nghiệp mới thường sản xuất ở
mức sản lượng thấp và như vậy phải chịu chi phí (trung bình) cao. Những doanh
nghiệp này sẽ dễ dàng bị nhà độc quyền loại khỏi thị trường bằng cách giảm giá.
Sự độc quyền hình thành từ con đường cạnh tranh bằng chi phí như vậy được
gọi là độc quyền tự nhiên.
I.2. PHÁP LÝ
TOP
Nhiều nhà độc quyền được tạo ra từ nguyên nhân pháp lý chứ không phải từ nguyên nhân
kinh tế như trên. Chúng ta có thể thấy pháp luật tạo ra sự độc quyền dưới dạng hai hình thức
sau:
1. Pháp luật bảo hộ bằng phát minh, sáng chế. Bằng phát minh, sáng chế
được pháp luật bảo vệ là một trong những nguyên nhân tạo ra độc quyền
vì luật bảo hộ bằng sáng chế chỉ cho phép một nhà sản xuất sản xuất mặt
hàng vừa được phát minh và do vậy họ trở thành nhà độc quyền. Một thí
dụ điển hình về việc chính phủ ban cho thế độc quyền là hệ điều hành
Windows của Microsoft. Trước đây, Microsoft được chính phủ Mỹ cho
phép độc quyền sản xuất và kinh doanh hệ điều hành Windows trong một
khoảng thời gian nhất định. Trên cơ sở này, Microsoft tiếp tục phát triển
thêm sản phẩm mới và, vì vậy, duy trì thế độc quyền của mình. Cơ sở của
việc bảo hộ bản quyền là việc bảo hộ sẽ làm cho các phát minh mới dễ
sinh lợi, từ đó kích thích mọi người nghiên cứu, tìm tòi ra nhiều phát minh
mới và tạo điều kiện cho sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật.
2. Pháp luật bảo hộ những ngành có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Các

sáp nhập lớn nhất từ trước đến nay xảy ra khi Hãng Telecom (Ý) đồng ý sáp
nhập với hãng Deustche Telekom (Đức). Vụ sáp nhập này trị giá 82 tỷ USD và
tạo ra một tập đoàn viễn thông lớn thứ hai thế giới có giá trị vốn trên thị trường
là 200 tỷ USD (Thời báo Kinh tế Sài gòn 29-04-1999, trang 9). Exxon mua lại
Mobil với giá 73 tỷ USD, 555 mua lại Dunhill, Ngân hàng Mitsubishi hợp nhất
với ngân hàng Tokyo thành ngân hàng lớn nhất thế giới cũng là những vụ sáp
nhập lớn. Hyundai mua lại LG Semicon: tập đoàn Hàn Quốc Hyundai đã đồng ý
trả 2,56 ngàn tỷ won, tương đương 2,15 tỷ USD để mua lại công ty chuyên sản
xuất vi mạch điện tử LG Semicon của tập đoàn LG. Thỏa thuận này sẽ tạo ra
nhà sản sản xuất vi xử lý lớn hàng thứ hai trên thế giới (Thời báo Kinh tế Sài
gòn 29-04-1999, trang 9)
I.4. TÌNH TRẠNG KÉM PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG
TOP
Sự kém phát triển của thị trường sẽ dẫn đến hàng hóa không được lưu thông
một cách thông suốt. Do hàng hóa không lưu thông tốt trên thị trường cho nên
nhà cung ứng nào có điều kiện cung ứng hàng hóa cho một thị trường nào đó mà
các nhà cung ứng khác không thể với tới thì sẽ trở thành độc quyền trên thị
trường đó. Đây là hình thức độc quyền có tính cục bộ và xảy ra ở quy mô nhỏ.
Sự độc quyền như vậy thường xuất hiện ở những vùng sâu, vùng xa, vùng biên
biên giới hay hải đảo, v.v. Thí dụ, việc cung ứng nước đá ở vùng nông thôn rất
khó khăn, đòi hỏi phải có phương tiện đi lại linh hoạt. Từ đó xuất hiện các cá
nhân chuyên đi phân phối nước đá cho mỗi vùng riêng biệt. Đây cũng là một
hình thức độc quyền
. CHÍNH SÍCH HẠN CHẾ ĐỘC
QUYỀN
TOP
Hạn chế độc quyền l vià ệc l m cà ần thiết vì độc quyền gây ra thiệt hại đối
với nền kinh tế. Hạn chế độc quyền l mà ột trong những vấn đề quan trọng
trong kinh tế học ứng dụng. Các ng nh công nghià ệp phục vụ tiện ích như điện
lực, viễn thông, v.v. thường bị khống chế bằng luật pháp để nhằm buộc các

1
nên không bị ảnh hưởng bởi điều tiết giá.