CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH
SẢN XUẤT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
I. ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC SẢN XUẤT CỦA NGÀNH SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP
Hoạt động sản xuất xã hội được tiến hành trong nhiều ngành kinh tế. Mỗi
ngành kinh tế đều có đặc điểm kinh tế đặc trưng, do đó ảnh hưởng quan trọng
đến công tác tổ chức và hoạt động của kế toán.
Trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, việc tổ chức công tác kế toán,
vận dụng các phương pháp kỹ thuật hạch toán, đặc biệt là vận dụng phương
pháp kế toán tập hợp, phân bổ chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành
sản phẩm trong phạm vi ngành sản xuất công nghiệp bắt nguồn từ những đặc
điểm của quy trình công nghệ kỹ thuật và tổ chức sản xuất, từ tính đa dạng và
khối lượng sản phẩm được sản xuất ra, nói cách khác là bắt nguồn từ loại hình
sản xuất của doanh nghiệp. Vậy, nghiên cứu loại hình sản xuất của doanh
nghiệp sẽ giúp cho việc tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp được hợp
lý, đúng đắn và do đó phát huy được chức năng, vai trò và vị trí của kế toán
trong công tác kế toán, quản lý kinh tế, quản lý doanh nghiệp nói chung và quản
lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm nói riêng.
II. KHÁI NIỆM CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ CÁC CÁCH PHÂN LOẠI CHI PHÍ SẢN
XUẤT CHỦ YẾU.
1. Khái niệm chi phí sản xuất
Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí
về lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra để
tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng,
quý, năm). Thực chất chi phí là sự dịch chuyển vốn - chuyển dịch giá trị của các
yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá (sản phẩm, lao vụ…).
2. Các cách phân loại chi phí sản xuất chủ yếu
Chi phí sản xuất có rất nhiều loại, nhiều khoản khác nhau về cả nội dung,
tính chất, công dụng, vai trò, vị trí… trong quá trình kinh doanh. Để thuận lợi
cho công tác quản lý và hạch toán, cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản
xuất. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất kinh doanh vào
từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng nhất định.

quảng cáo…
Tác dụng của cách phân loại chi phí sản xuất theo tính chất kinh tế như
sau:
• Trong phạm vi quản lý vi mô: Phục vụ quản lý CPSX, làm căn cứ để
lập báo cáo CPSX theo yếu tố lập kế hoạch dự trữ vật tư, kế hoạch tiền mặt, kế
hoạch sử dụng lao động… kỳ kế hoạch.
• Trong phạm vi quản lý vĩ mô: Cung cấp tài liệu để tính toán thu nhập
quốc dân.
- Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế (khoản mục chi phí)
Cách phân loại dựa vào công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí
theo từng đối tượng cũng như cách phân loại theo yếu tố, số lượng khoản mục
chi phí trong giá thành sản phẩm tùy thuộc vào trình độ nhận thức, trình độ quản
lý và hạch toán của mỗi nước, mỗi thời kỳ khác nhau. Theo quy định hiện hành,
giá thành sản phẩm của nước ta bao gồm 3 khoản mục chi phí:
+ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên
vật liệu chính, vật liệu sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất, chế tạo sản
phẩm.
+ Chi phí nhân công trực tiếp: gồm các khoản phải trả cho công nhân trực
tiếp sản xuất ra sản phẩm, dịch vụ như: lương, các khoản phụ cấp lương, tiền ăn
giữa ca và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ).
+ Chi phí sản xuất chung: gồm những chi phí phát sinh tại bộ phận sản
xuất (phân xưởng, đội, trại sản xuất…).
• Theo mối quan hệ với sản lượng sản xuất, khoản mục chi phí sản xuất
chung bao gồm CPSXC cố định và CPSXC biến đổi:
+ CPSXC cố định là những chi phí sản xuất thường không thay đổi theo
số lượng sản phẩm sản xuất.
+ CPSXC biến đổi là những chi phí sản xuất thường thay đổi trực tiếp
hoặc gần như trực tiếp theo số lượng sản phẩm sản xuất.
• Theo nội dung kinh tế, khoản mục chi phí sản xuất chung bao gồm các
nội dung sau:

Cách phân loại này có tác dụng lớn trong công tác quản trị kinh doanh,
phân tích điểm hòa vốn và phục vụ cho việc ra quyết định quản lý cần thiết để
hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả kinh doanh.
III. Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG QUÁ
TRÌNH HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH
Quản lý chi phí sản xuất có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động sản
xuất kinh doanh, là sự cần thiết khách quan, là điều kiện quyết định cho sự tồn
tại và phát triển của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp muốn đứng vững được
trên thị trường thế giới nói chung và trong nước nói riêng thì trong sản xuất kinh
doanh doanh nghiệp đó ngoài việc trang trải toàn bộ chi phí bằng thu nhập thì
còn phải sinh lời - nghĩa là phải có lãi. Yêu cầu đó chỉ đạt được trên cơ sở sử
dụng hợp lý và tiết kiệm các loại tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn và đặc biệt là
phải quản lý sản xuất. Muốn thực hiện tốt điều này thì biện pháp quan trọng mà
mỗi doanh nghiệp phải quan tâm là không ngừng tiết kiệm chi phí sản xuất và
hạ giá thành sản phẩm, hạch toán đúng, đủ chi phí thực tế bỏ ra, giá thành sản
phẩm phải phản ánh chính xác, quản lý chi phí sản xuất thật tốt. Có như vậy
mới đảm bảo bù đắp chi phí: hao phí lao động sống, lao động vật hóa trong quá
trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, xác định chính xác hiệu quả sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.
IV. GIÁ THÀNH SẢN PHẨM, PHÂN LOẠI GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
1. Khái niệm giá thành sản phẩm
Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền tính cho một khối lượng hoặc
một đơn vị sản phẩm, công việc, lao vụ do doanh nghiệp sản xuất đã hoàn thành
trong điều kiện công suất bình thường.
Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh chất lượng
hoạt động sản xuất và quản lý sản xuất, là căn cứ quan trọng để xác định giá bán
và xác định hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất
2. Phân loại giá thành sản phẩm
• Phân loại giá thành sản phẩm theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá
thành

= + +
• Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
Giữa chi phí và giá thành sản phẩm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
trong quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm. Chi phí biểu hiện bằng mặt hao phí
còn giá thành biểu hiện bằng mặt kết quả của quá trình sản xuất. Đây là hai mặt
cùng một quá trình, vì vậy chúng giống nhau về bản chất.
Giá thành và chi phí sản xuất đều bao gồm hao phí về lao động sống và
lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình tạo ra sản phẩm. Tuy
nhiên, do bộ phận chi phí sản xuất giữa các kỳ không đều nhau nên giá thành và
chi phí sản xuất sẽ khác nhau về lượng.
Như vậy về bản chất chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai khái
niệm giống nhau: chúng đều là các hao phí về lao động và các chi phí khác của
doanh nghiệp. Tuy vậy giữa chi phí và giá thành sản phẩm cũng có sự khác
nhau. Nói đến chi phí sản xuất là xét các hao phí trong một thời kỳ, còn nói đến
giá thành sản phẩm là xem xét đề cập đến mối quan hệ của chi phí đối với quá
trình công nghệ sản xuất tạo ra sản phẩm, đó là hai mặt của một quá trình sản
xuất của doanh nghiệp.
V. ĐỐI TƯỢNG TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ ĐỐI TƯỢNG TÍNH GIÁ THÀNH
SẢN PHẨM
1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
- Khái niệm đối tượng tập hợp CPSX: Đối tượng tập hợp CPSX là phạm
vi giới hạn mà CPSX cần phải tập hợp nhằm để kiểm tra, giám sát CPSX và
phục vụ công tác tính giá thành sản phẩm thực chất của việc xác định đối tượng
tập hợp CPSX là xác định nơi phát sinh chi phí và đối tượng chịu chi phí.
- Căn cứ để xác định đối tượng kế toán tập hợp CPSX:
+ Đặc điểm và công dụng của chi phí trong quá trình sản xuất
+ Đặc điểm cơ cấu tổ chức sản xuất của doanh nghiệp
+ Quy trình công nghệ sản xuất, chế tạo sản phẩm
+ Đặc điểm của sản phẩm (đặc tính kỹ thuật, đặc điểm sử dụng, đặc điểm
thương phẩm…)