LờI NóI ĐầU
Trong quỹ đạo phát triển của xã hội ngày nay, nhu cầu của con ngời
về vật chất và tinh thần cũng phát triển theo. Đó không đôn thuần chỉ là ăn
no mặc ấm mà trong xã hội hiện đại nhu cầu của con ngời đặt ra cao hơn
nhiều. Đảm bảo đáp ứng đầy đủ, kịp thời những nhu cầu xã hội ngày càng
cao nh vậy đang nổi lên cấp bách đòi hỏi một doanh nghiệp sản xuất phải
có caí nhìn nhạy bén với thời cuộc và thực sự quan tâm tới hoạt động sản
xuất của doanh nghiệp mình sao cho có hiệu quả nhất.
Để tìm ra chìa khoá cho sự tăng trởng, các doanh nghiệp sản xuất đã và
đang cố gắng tìm mọi biện pháp tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành,
nâng cao chất lợng sản phẩm. Một trong những biện pháp đợc các nhà
quản lý đặc biệt quan tâm là công tác kế toán nói chung cũng nh kế toán
tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói riêng.
Trong đó hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành đợc coi là khâu
trung tâm của công tác kế toán mở ra hớng đi hết sức đúng đắn cho các
doanh nghiệp. Thực chất chi phí sản xuất là đầu vào cho quá trình sản
xuất do vậy tiết kiệm chi phí sản xuất là hạ giá thành sản phẩm, đảm bảo
đầu ra của quá trình sản xuất đợc xã hội chấp nhận và làm tăng lợi nhuận
cho doanh nghiệp. Mục đích cuối cùng của quá trình sản xuất là tạo ra
sản phẩm và giá thành sản phẩm chính là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản
ánh chất lợng toàn bộ các mặt hoạt động của doanh nghiệp. Xuất phát từ
vấn đề đó mức tính giá thành sản phẩm phải đòi hỏi tính đúng, tính đủ chi
phí sản xuất bổ ra theo đúng chế độ của nhà nớc.
Hiện nay, với nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ
chế thị trờng có sự quản lí của nhà nớc lại đặt trớc xu thế mở cửa đang tạo
điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đẩy mạnh phát triển sản xuất
1
song nó cũng có không ít các khó khăn, thách thức với các doanh nghiệp
sản xuất. Vậy nên trong cơ chế kinh tế mới muốn đảm bảo u thế cạnh
tranh thu lợi nhuận cao thì bên cạnh việc sản phẩm sản xuất ra phải có
chất lợng tốt, mẫu mã đẹp hợp thị hiếu ngời tiêu dùng thì một điều quan

quản lý và hạch toán trong xây dựng cơ bản. để phát huy đầy đủ vai trò là
công cụ quản lí kinh tế, công tác kế toán trong các doanh nghiệp xây lắp
phải đợc tổ chức phù hợp với đặc điểm của sản xuất kinh doanh, qui trình
công nghệ sản xuất sản phẩm trong xây dựng cơ bản và thực hiện nghiêm
túc các chế độ, thể lệ của kế toán do nhà nớc ban hành.
Về tính chất sản xuất thì phơng thức thanh toán nhận thầu đã trở
thành phơng thức chủ yếu trong công tác xây lắp. Các tổ chức xây lắp
hạch toán nh : đội công trình, công trờng, công ty xây lắp, liên hiệp các xí
nghiệp xây lắp, tổng công ty xây dựng làm nhiệm vụ nhận thầu thi công
xây dựng và lắp đặt các công trình ngày càng tăng nhanh về số lợng và qui
mô.
Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc có qui mô lớn kết
cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài, nơi sản xuất
3
cũng là nơi tiêu thụ. Do vậy việc quản lí và hạch toán nhất thiết phải có
thiết kế dự toán thiết kế thi công. Quá trình tạo ra sản phẩm xây lắp từ khi
khởi công xây dựng đến khi công trình hoàn thành bàn giao đa vào sử
dụng thờng dài, phụ thuộc vào qui mô và tính phức tạp của từng công
trình. Quá trình thi công xây dựng này đợc chia thành nhiều giai đoạn,
mỗi giai đoạn lại bao gồm nhiều công việc khác nhau. Sản phẩm xây lắp
đợc tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu t từ trớc, do
đó tính chất sản phẩm hàng hoá thể hiện không rõ. Từ những đặc điểm
này làm cho việc tổ chức và quản lí và hạch toán trong xây dựng cơ bản
khác với các ngành sản xuất khác.Cụ thể là sản phẩm xây lắp phải lập dự
toán quá trình sản xuất phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thớc đo.
Sản phẩm xây lắp đợc cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản
xuất nh: xe máy, thiết bị, ngời lao động phải di chuyển theo địa đIúm và
sản phẩm. đặc điểm này làm công tác quản lí sử dụng và hạch toán tài sản
vật t rất phức tạp, chịu ảnh hởng kớn của thiên nhiên thời tiết, dễ mất mát
h hỏng.

thầu, nhận thầu thi công một công trình thì doanh nghiệp phải xây dựng đ-
ợc giá đấu thầu hợp lí cho công trình đó dựa trên cơ sở đã định mức đơn
giá xây dựng cơ bản do nhà nớc ban hành, trên cơ sở giá thị trờng và khả
năng bản thân của doanh nghiệp. Mặt khác, lại phải đảm bảo kinh doanh
có lãi. Để thực hiện các yêu cầu trên đòi hỏi phải tăng cờng công tác quản
lí nói chung, quản lí chi phí giá thành nói riêng, trong đó trọng tâm là kế
toán chi phí sản xuất và tính giá thành đảm bảo phát huy tối đa tác dụng
của công cụ kế toán đối với quản lí sản xuất.
Nhiệm vụ chủ yếu đặt ra cho công tác kế toán chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm xây lắp là: xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất
và đối tợng tính giá thành phù hợp với điều kiện hiện tại của doanh nghiệp
và thoả mãn yêu cầu quản lí đặt ra, vận dụng các phơng pháp tính giá
thành và phơng pháp theo một trình tự logíc, tính toán chính xác, đầy đủ
kiểm tra các khâu hạch toán nh: tiền lơng, vật liệu, tài sản cố định xác
5
định số liệu cần thiết cho kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá
thành.
Cụ thể phải thực hiện tốt các yêu cầu sau:
-Phản ánh đầy đủ, chính xác kịp thời toàn bộ chi phí sản xuất thực tế phát
sinh.
- Kiểm tra tình hình thực hiện các định mức chi phí vật t lao động sủ
dụng máy thi công và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các
khoản chênh lệch so với định mức, các khoản chi phí khác ngoài kế
hoạch, các khoản thiệt hại, mất mát, h hỏng trong sản xuất để đề xuất
những biện pháp ngăn chặn kịp thời.
- Tính toán chính xác và kịp thời giá thành công tác xây lắp, các sản
phẩm lao vụ hoàn thành của doanh nghiệp.
- Kiểm tra việc thực hiện hạ giá thành của doanh nghiệp theo từng công
trình, hạng mục công trình từng loại sản phẩm lao vụ, vạch ra khả năng
và các biện pháp hạ giá thành một cách hợp lí, có hiệu quả.

chính là chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng. Vậy chi phí sản
xuất trong doanh nghiệp xây dựng là toàn bộ chi phí về lao động sống và
lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất của doanh
nghiệp( với khối lợng xây dựng đã hoàn thành) bao gồm chi phí xây
dựng và những chi phí sản xuất ngoài xây dựng.
Chi phí xây dựng là những chi phí phát sinh trong lĩnh vực sản xuất
xây dựng và lắp đặt thiết bị, nó chiếm một bộ phận chủ yếu và cấu tạo
nên sản phẩm xây dựng.
Chi phí ngoài xây dựng là những chi phí sản xuất phát sinh trong lĩnh
vực ngoài sản xuất xây dựng nh kinh doanh dịch vụ, sản phẩm công
nghiệp, nông nghiệp trong doanh nghiệp xây dựng.
Tóm lại, chi phí sản xuất xây lắp trong các doanh nghiệp xây dựng
là toàn bộ hao phí lao động sống và lao dộng vật hoá và các khoản chi
7
phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra để tiến hành hoạt động
sản xuất xây dựng trong một thời kì nhất định đợc biểu hiện bằng tiền.
1.2/ Phân loại chi phí sản xuất

Trong doanh nghiệp xây dựng, chi phí sản xuất bao gồm nhiều
loại, có nội dung kinh tế và công dụng khác nhau, yêu cầu quản lí đối
với từng loại chi phí cũng khác nhau. Việc quản lí sản xuất, tài chính,
quản lí chi phí sản xuất không chỉ dựa vào một số liệu phản ánh tổng
hợp chi phí sản xuất mà còn phải dựa vào số liệu cụ thể của từng loại chi
phí riêng biệt để phục vụ cho yêu cầu kiểm tra và phân tích toàn bộ các
chi phí sản xuất hoặc từng yếu tố chi phí ban đầu của chúng, theo từng
chi phí, từng công trình, từng hạng mục công trình, theo từng nơi phát
sinh chi phí và nơi chịu chi phí. Do đó, phân loại chi phí là một yêu cầu
tất yếu để hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp.
Phân loại chi phí sản xuất một cách khoa học và thống nhất không
những manh ý nghĩa quan trọng đối với công tác kế toán tập hợp chi phí

sản xuất kinh doanh theo yếu tố) phục vụ cho yêu cầu thông tin và quản
trị doanh nghiệp để phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí, lập dự
toán chi phí sản xuất, kinh doanh cho kì sau. Nó là tài liệu quan trọng
dùng làm căn cứ xác định mức tiêu hao vật chất và thu nhập quốc dân.
b./Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo khoản mục giá thành.
Theo cách này toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
đợc chia thành
-Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là giá trị thực tế của nguyên vật liệu
đã sử dụng phục vụ cho thi công.
9
-Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lơng phải trả cho công nhân
trực tiếp thi công ngoài công trờng và tiền thuê nhân công bên ngoàI sử
dụng phục vụu trực tiếp cho thi công.
-Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm tiền lơng phải trả cho nhân viên
điều khiển máy thi công, nguyên vật liệu sử dụng phục vụ cho máy thi
công, khấu hao máy móc thiết bị thi công và các chi phí khác phục vụ
cho hoạt động của máy thi công.
-Chi phí sản xuất chung: Là các khoản chi phí trực tiếp khác trong sản
xuất xây lắp ngoài các khoản chi phí trên.
Bao gồm:
./Tiền lơng phải trả cho nhân viên quản lí tổ đội thi công.
./các khoản trích theo lơng phải trả(KPCĐ, BHXH, BHYT)
./Tiền trả cho công nhân trực tiếp thi công, công nhân điều khiển máy
thi công.
./Nhân viên quản lí tổ đội thi công.
./Khấu hao tài sản cố định sử dụng cho thi công.
./công cụ, dụng cụ sử dụng cho thi công.
./Chi phí dịch vụ mua ngoài sử dụng phục vụ cho thi công .
./các chi phí khác bằng tiền phục vụ cho thi công( tát nớc, vét bùn khi
có ma hoặc mạch ngầm, chi phí đền bù hoa màu, chi phí chuẩn bị mặt

từng công trình, hạng mục công trình hay khối lợng xây lắp hoàn thành
đến giai đoạn quy ớc đã hoàn thành, nghiệm thu bàn giao và đợc chấp
nhận thanh toán.
Khác với doanh nghiệp công nghiệp, ở doanh nghiệp xây dựng giá
thành sản phẩm xây lắp mang tính chất cá biệt: mỗi công trình, hạng mục
công trình hay khối lợng xây lắp sau khi đã hoàn thành đều có một giá
thành riêng.Đồng thời, do đặc điểm của sản xuất xây lắp là đối tợng tập
hợp chi phí phù hợp với đối tợng tính giá thành.Đó là các công trình, hạng
11
mục công trình, giai đoạn công việc có điểm dừng kỹ thuật dẫ hoàn thành
bàn giao cho bên A nên phơng pháp tính gía thành sản phẩm xây lắp đợc
áp dụng là phơng pháp tính trực tiếp.Phơng pháp này cho phép cung cấp
kịp thời số liệu giá thành trong mỗi kì báo cáo và cách tính toán lại dễ
dàng
Theo phơng pháp này tập hợp tất cả các chi phí sản xuất trực tiếp cho
một công trình, hạng mục công trình là giá thành của công trình, hạng
mục công trình ấy.
Giá thành sản phẩm Chi phí khối lợng Chi phí xây lắp
xây lắp = xây đắp dở dang + phát sinh trong kỳ
đầu kỳ
- Chi phí khối lợng xây lắp dở dang cuối kỳ

IV. Kế toán chi phí sản xuất xây lắp .
1./ Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong các doanh nghiệp xây lắp đợc
phản ánh trên TK 621 Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
- Xuất nguyên vật liệu sử dụng phục vụ cho thi công:
Nợ 621
Có 152 Trị giá nguyên vật liệu xuất dùng.
12