LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP
HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
I. SỰ CẦN THIẾT CỦA TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN
XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT.
Trong nền kinh tế thị trường, việc cạnh tranh giữa các ngày càng trở nên gay
gắt. Vì vậy, để có thể tồn tại và phát triển thì các ngành đặc biệt là các doanh
nghiệp sản xuất luôn phải tìm ra mọi biện phát để làm sao giảm chi phí, hạ giá
thành sản phẩm nhằm tiêu thụ ngày càng nhiều sản phẩm hơn và mang lại lợi
nhuận cho doanh nghiệp, Muốn làm được điều này, bên cạnh việc cải tiến kĩ thuật,
nâng cao năng suất lao động và xúc tiến bán hàng, các doanh nghiệp cũng phải
tăng cường quản lý kinh tế mà trọng tâm quản lý sản xuất. Việc quản lý chi phí
đóng vai trò vô cùng thường xuyên, liên tục biến động vật tư, tài sản, tiền vốn,...kế
toán dùng thước đo giá ttị và thước đo hiện vật quản lý chi phí. Do đó, kế toán đã
cung cấp kịp thời những tài liệu liên quan đến chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã
bỏ ra, đáp ứng kịp thời nhu cầu quản lý chi phí đối với tổng hoạt động, tổng loại
sản phẩm, lao vụ, dịch vụ giúp lãnh đạo doanh nghiệp nắm bắt được tình hình sử
dụng các yếu tố, chi phí là tiết kiệm hay lăng phí so với định mức. Trên cơ sở này
lănh đạo doanh nghiệp có những biện pháp thích hợp nhằm tiết kiệm chi phí sản
xuất, hạ giá thành sản phẩm,có những quyết định đúng đắn trong sản xuất. Hiện
nay trong cơ chế thị trường, nều tiết kiện được chi phí, hạ giá thành sản phẩm trong
khi chất lượng sản phẩm luôn được bảo đảm, khối luợng tiêu thụ ngày càng tăng
thì lợi nhuận doanh nghiệp đạt được ngày càng tăng lên. Điều đó khẳng định rằng
kế toán tổng hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm trong hệ thống kế toán là vô
cùng cần thiết.
1)Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản
xuất.
1.1) Chi phí sản xuất
Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hoa
phí trong lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà thực tế
doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một

- Chi phí nguyên vật liệu
- Chi phí nhân công
- Chi phí khấu hao tài sản cố định
- Chi phí dịch vụ mua hàng
- Chi phí bằng tiền khác
Việc phân loại chi phí theo nội dung tính chất kinh tế của chúng có tác dụng
cho biết kết cấu, tỉ trọng từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong hoạch
động sản xuất để lập bản thuyết minh báo cáo tài chính (Phần chi phí sản xuất theo
yếu tố) để phục vụ cho yêu cầu thông tin và quản trị tại doanh nghiêp, để phân tích
tình hình dự toán chi phí, lập dự toán chi phí sản xuất kinh doanh cho kỳ sau.
1.2.2) Phân tích chi phí sản xuất theo mục đích công dụng kinh tế của chi phí
Căn cứ vào mục đích công dụng của chi phí sản xuất để chia ra các khoản
mục của chi phí khác nhau, mỗi khoản mục chi phí bao gồm những chi phí có cùng
mục đích, công dụng. Toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ được chia thành các mục
sau:
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
- Chi phí nhân công trực tiếp
- Chi phí sản xuất chung, bao gồm: chi phí nhân viên phân xưởng,
chi phí vật liệu, chi phí công cụ sản xuất, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí
dịch vụ ngoài, chi phí bằng tiền khác.
Việc phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng kinh tế có áp dụng
phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí theo định mức, cung cấp số liệu cho công tác
tính giá thành sản phẩm. Phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành là tài liệu
tham khảo để lập định mức chi phí sản xuất và lập kế hoạch giá thành sản phẩm
cho kỳ sau.
1.2.3) Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản xuất,
công việc, lao vụ dịch vụ trong kỳ.
Căn cứ mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với khối lượng sản phẩm, công
việc, lao vụ sản xuất trong kỳ, chi phí sản xuất được chia thành 2 loai:
- Chi phí khả biến (biến phí)

và sản lượng kế hoạch do bộ phận kế hoạch doanh nghiệp thực hiên trước khi bắt
đầu quá trình chế tạo sản xuất sản phẩm. Đây là mục tiêu phấn đấu của doanh
nghiệp, là căn cứ so sánh, phân tích do đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hai
giá thành của doanh nghiệp.
Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở xác định
mức chi phí hiện hành và chi phí tính cho đơn vị sản phẩm, được tính toán trước
khi sản xuất. Đây là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp và là thước đo
chính xác để xác định kết quả sử dụng vật tư, tài sản, lao động, sản xuất, giúp cho
việc đánh giá giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh nghiệp đã thực thi trong quá
trình sản xuất kinh doanh.
Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu chi phí
sản xuất thực hiện phát sinh trong kỳ và sản lượng sản phẩm thực tế sản xuất được
trong kỳ, chỉ được tính toán sau khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm. Đây là
chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ
chức và sử dụng các biện pháp kinh tế, tổ chức kỹ thuật để thực thi sản xuất sản
phẩm. Đồng thời là cơ sơ xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh của doanh nghiệp.
2.2.2) Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán
Trong phạm vi tính toán giá thành, giá thành sản phẩm được chia làm 2 loai:
Giá thành sản xuất thưc tế: Là toàn bộ chi phí để tạo ra sản phẩm dã hoàn
thành nhập kho bao gồm toàn bộ chi phí có liên quan đến một khối lương sản phẩm
xác định thuộc 3 khoản mục: chi phí nguyên vật liệu thực tế, chi phí nhân công
thực tế, chi phí xuất chính.
Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ là toàn bộ cho phí thực tế có liên
quan đến quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nhất định bao gồm giá thành sản
xuất, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phân bổ cho sản phẩm đã tiêu
thụ, cách xác định:

Giá thành toàn Giá thành sản Chi phí bán hàng,chi phí
bộ của sản phẩm = xuất của sản + quản lý doanh nghiệp phân bổ

- Xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm cho
phù hợp với đặc điểm và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp.
- Tổ chức vận dụng các tài khoản kế toán để hạch toán chi phí sản xuất và tính
giá thành sản phẩm cho phù hợp với phương pháp kế toán hàng tồn kho (KKTX
hoặc KKĐK) mà doanh nghiệp đã lựa chọn.
- Tổ chức tập hợp, kết chuyển hoặc phân bổ chi phí sản xuất theo đúng đối
tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất đã xác định yêu cầu của các yếu tố chi phí
và khoản mục giá thành.
- Lập báo cáo chi phí sản xuất theo yếu tố (trên thuyết minh báo cáo tài
chính), định kỳ tổ chức phân tích chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm ở doanh
nghiệp.
- Tổ chức kiểm tra và đánh giá khối lượng sản phẩm dở dang khoa học, hợp
lý, xác định giá thành và hạch toán giá thành sản phẩm hoàn thành sản xuất trong
kỳ một cách đầy đủ chính xác.
II) TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT
1) Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất.
Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi giới hạn mà chi phí
sản xuất cần tập hợp theo phạm vi giới hạn đó nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý chi
phí và tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp.
Để xác định đúng đắn đối tượng tập hợp chi phí, kế toán phải căn cứ vào đó
tính loại hình sản xuất, đặc biệt là quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm của
doanh nghiệp.
Xác định đúng đắn đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên của kế
toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, quyết định đến công tác
vận dụng hệ thống tài khoản chi tiêu phục vụ yêu cầu cung cấp thông tin trong nội
bộ doanh nghiệp.
Xác định đúng đắn đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là sự kiểm tra,
kiểm soát chi phí sản xuất, tăng cường trách nhiệm vật chất cho các bộ phận, đồng
thời cung cấp số liệu chi tiết về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo
yêu cầu quản lý của doanh nghiệp.

hợp lý cho các đối tượng, cần lựa chọ tiêu thức phân bổ phù hợp.Đó là tiêu thức
đảm bảo mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa tổng chi phí cần phân bổ với tiêu thức phân
bổ của các đối tượng.
- Công thức xác định hệ thống phân bổ (H):

∑
∑
=
=
n
i
i
T
C
H
1
Trong đó:

∑
C
: Tổng chi phí sản xuất thực tế cần phân bổ

T
i
: Tiêu thức phân bổ thuộc đối tượng i
N : Số đối tượng phân bổ

C
i
: Chi phí thực tế phân bổ cho đối tượng i