Họ và tên: Phan Duy Nghĩa
P. Hiệu Trởng, Trờng Tiểu học
Sơn Long, Hơng Sơn, Hà Tĩnh.
Giúp học sinh
Khắc phục một số sai lầm thờng
gặp
Khi thực hiện phép tính
Bài viết này giới thiệu với các bạn một số sai lầm thờng gặp của học sinh khi thực hiện
phép tính. Tìm ra nguyên nhân của các sai lầm đó và đa ra biện pháp khắc phục.
Ví dụ 1. Khi thực hiện phép nhân: 456 x 203 = ?
Một số học sinh đã làm nh sau:
Rõ ràng các học sinh đã thực hiện sai phép tính.
* Nguyên nhân: Khi thực hiện phép tính trên, các em đã"bỏ sót" chữ số 0 ở giữa số 203. Vì
các em cha hiểu bản chất của cách ghi số theo hệ thập phân và vị trí của từng chữ số, nên các
em thờng đặt tính một cách máy móc mà không hiểu vì sao phải làm nh vậy.
* Biện pháp khắc phục: Khi gặp "tình huống" trên chúng ta cần giải thích cho học sinh
hiểu bản chất của cách ghi số. Cần giúp cho học sinh nắm vững quy tắc thực hiện phép tính,
thực hiện từ phải sang trái (từ hàng đơn vị, đến hàng chục, rồi đến hàng trăm, ).
ở phép tính trên, khi nhân 3 với 456 (tích riêng thứ nhất) đợc 1368 đơn vị; còn khi nhân 2
với 456 (thực chất là tích riêng thứ ba) đợc 912, ở đây không phải 912 đơn vị mà là 912 trăm
(vì 2 ở hàng trăm).
Vì vậy, khi cộng các tích riêng ta phải đặt đúng theo quy tắc: hàng thẳng hàng.
Viết đầy đủ Viết gọn lại
* Bài tập áp dụng: Đúng ghi Đ, sai ghi S
1
Họ và tên: Phan Duy Nghĩa
Phó Hiệu Trởng, Trờng Tiểu học
Sơn Long, Hơng Sơn, Hà Tĩnh.
Giúp học sinh
Khắc phục một số sai lầm thờng
gặp

Vậy: 13400 : 1900 = 7 (d 10)
Học sinh C:
Vậy: 13400 : 1900 = 7 (d 100)
Phải chăng cùng phép tính chia 13400 : 1900 có tới 3 số d? Sai lầm ở đâu?
* Nguyên nhân: Do các em cha hiểu đợc bản chất của phép chia có d; các em còn nhầm
lẫn giữa tính chất của tỉ số hay phân số với phép chia có d, giữa tính chất của phép chia hết
và phép chia có d.
* Biện pháp khắc phục: Cần giải thích rõ cho học sinh hiểu bản chất của phép chia có d.
Nếu tăng (hoặc giảm) số bị chia và số chia cùng một số lần thì số d tăng (hoặc giảm) bấy
nhiêu lần, còn thơng không đổi. Tuy nhiên tỉ số giữa số d và số chia không đổi.
- Học sinh A: Đã giảm cả số bị chia và số chia 100 lần, nên số d giảm 100 lần (100 : 100 =
1). Số d đúng phải là: 1 x 100 = 100.
- Học sinh B: Đã giảm cả số bị chia và số chia 10 lần, nên số d giảm 10 lần (100 : 10 = 10).
Số d đúng phải là: 10 x 10 = 100.
* Bài tập áp dụng: Khoanh vào chữ đặt trớc câu trả lời đúng:
Phép chia này có thơng là 4, số d là:
A. 1 B. 10 C. 100 D. 1000

Ví dụ 4. Sau khi học xong bài " Chia một số thập phân cho một số tự nhiên". Các em
tiến hành làm Bài tập 2b (SGK- Toán 5, trang
Bài tập: Tìm số d của phép chia sau:

3
- Học sinh A: Số d của phép chia là 14.
- Học sinh B: Số d của phép chia là 1,4.
- Học sinh C: Số d của phép chia là 0,14.
Phải chăng phép chia trên có 3 số d? Sai lầm ở đâu?
* Nguyên nhân: Vì các em cha hiểu rõ bản chất của cách ghi số thập phân và vị trí của
từng chữ số, nên các em thờng đoán mò.
* Biện pháp khắc phục: - Cho học sinh đếm tổng các chữ số trong phần thập phân của số

Cách 2. ở phép chia trên, ta đã tăng số bị chia và số chia lên 10 lần nên số d cũng tăng lên
10 lần. Số d đúng là : 0,33 : 10 = 0,033.
* Bài tập áp dụng: Khoanh vào chữ đặt trớc câu trả lời đúng:
Phép chia này có thơng là 11,42, số d là:
A. 54 B. 5,4
C. 0,54 D. 0,054
Ví dụ 7. Khi học xong bài "Chia một số thập phân cho một số thập phân", các em tiến
hành làm bài tập 3, SGK Toán 5, trang 71.
Bài tập: May mỗi bộ quần áo hết 2,8 mét vải. Hỏi có 429,5 mét vải thì may đợc nhiều nhất
bao nhiêu bộ quần áo nh thế và còn thừa mấy mét vải?
Một số học sinh đã giải nh sau: Ta có: 429,5 : 2,8 = 153 (d 11).
Vậy 429,5 mét vải may đợc nhiều nhất là 153 bộ quần áo và còn thừa 11 mét vải.
* Nguyên nhân: Các em sai lầm khi thực hiện phép tính:
Các em nghĩ rằng đây là phép chia hai số tự nhiên nên số d của phép chia là 11(!).
* Biện pháp khắc phục: Cách 1. ở phép tính trên, ta đã tăng số bị chia và số chia 10 lần
nên số d cũng tăng lên 10 lần. Số d đúng là: 11 : 10 = 1,1.
Cách 2. Lu ý học sinh mặc dù ta gạch dấu phẩy nhng khi tìm số d thì ta vẫn đếm bình th-
ờng.
Cách 3. Cho học sinh gióng các chữ số ở từng hàng từ dấy phẩy xuống. Theo cách này ta
thấy chữ số 1 bên phải ở hàng phần mời, chữ số 1 bên trái ở hàng đơn vị nên số d là 1,1.
Bài giải đúng: Ta có: 429,5 : 2,8 = 153 (d 1,1)
Vậy 429,5 mét vải may đợc nhiều nhất là 153 bộ quần áo và còn thừa 1,1 mét vải.
* Bài tập áp dụng: Khoanh vào chữ đặt trớc câu trả lời đúng:
5