Cơ sở lý luận về công tác kế toán nguyên vật liệu- công cụ
dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất.
I. Những vấn đề cơ bản về vật liệu- công cụ dụng cụ và sự cần
thiết phải tổ chức hạch toán vật liệu- công cụ dụng cụ trong
doanh nghiệp.
I.1. Khái niệm vật liệu và công cụ dụng cụ.
* Vật liệu là những đối tợng lao động thể hiện dới hình thái vật hóa trong quá
trình sản xuất tạo ra sản phẩm mới vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất
nghĩa là khi đa vào sản xuất nó không còn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu và
giá trị của vật liệu đợc chuyển toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra.
* Khác với vật liệu, công cụ dụng cụ là những t liệu lao động không đủ điều
kiện, tiêu chuẩn quá trình về giá trị và thời giá sử dụng của tài sản cố định. Công cụ
dụng cụ thờng tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất nhng vẫn giữ hình thái ban đầu,
giá trị của nó hoan mòn dần và đợc chuyển dần vào chi phí sản xuất kinh doanh.
I.2.Vai trò và đặc điểm của vật liệu, công cụ dụng cụ trong hoạt
động sản xuất kinh doanh.
- Vai trò của công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất là không thể thiếu
đợc khi tiến hành sản xuất sản phẩm, muốn tạo ra sản phẩm hoàn thiện thì phải đòi
hỏi phải có công cụ dụng cụ trợ giúp thêm cho ngời lao động, tạo cho họ có một
năng suất lao động cao.
VD: Thợ làm mộc phải có ca, có đục thì mới tạo ra đợc sản phẩm.
Thợ xây dựng thì phải có dao, bay, xô, xẻng, dàn giáothì mới có thể xây
dựng đợc.
- Do vậy có công cụ dụng cụ tốt là tạo một phơng tiện tốt nhất cho ngời lao
động nhờ có công cụ dụng cụ mà ngời lao động có thể thể hiện tài hoa, khéo léo tạo
cho sản phẩm chất lợng đẹp, hơn nữa tạo đợc công cụ dụng cụ tố còn dẫn tới tiết
kiệm vật t, chống lãng phí vật t nh xây trát công trình không phải phá đi làm lại hoặc
rơi rớt quá nhiều nữa hoặc bê tông
- Còn vật liệu trong sản xuất kinh doanh , vật liệu đợc xác định ngay từ khâu
chuẩn bị sản xuất, nó đợc xác định ngay từ các nguồn hàng cung cấp , độ dài vận
chuyển, bảo quản bốc xếp và sử dụng trong sản xuất theo kế hoạch tiến độ và nhu

- Hạch toán kế toán là tất yếu trong mọi hình thái kế toán xã hội. Hạch toán
gắn liền với quá trình lao động sản xuất, gắn liền với quá trình tái sản xuất xã hội,
nó ra đời và phát triển cùng với sự ra đời và phát triển của xã hội loài ngời.
- Hạch toán kế toán khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin toàn bộ hệ
thống thông tin về tài sản và sự vận động của tài sản trong các đơn vị nhằm kiểm tra
giám sát toàn bộ hoạt động tài chính của đơn vị đó.
- Hạch toán nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất là
khâu nhỏ trong hạch toán kế toán nhng nếu khâu đó quan trọng này thì sẽ làm ảnh h-
ởng đến chi phí nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ từ đó sẽ làm ảnh hởng đến lợi
nhuận của doanh nghiệp.
- Nguyên vật liệu- công cụ dụng cụ là một trong 3 yếu tố chủ yếu của quá
trình sản xuất sản phẩm, là cơ sở vật chất hình thành nên sản phẩm mới, nếu thiếu
vật t thì không thể tiến hành đợc các hoạt động sản xuất vật chất nói chung và sản
xuất xây dựng nói riêng. Trong quá trình tham gia vào kinh doanh sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp vật liệu bị tiêu hao toàn bộ và chuyển giá trị một lần vào chi
phí sản xuất kinh doanh trong kỳ còn công cụ dụng cụ thì bị tiêu hao dần trong quá
trình sản xuất của doanh nghiệp dẫn tới sản xuất sẽ bị ngừng trệ vì thiếu nguyên vật
liệu và công cụ dụng cụ.
- Trong một doanh nghiệp sản xuất thì chi phí nguyên vật liệu - công cụ dụng
cụ chiếm một tỉ trọng rất lớn trong tổng thể chi phí sản xuất ra sản phẩm cũng nh
trong sản phẩm đó. Vì vậy yêu cầu đặt ra là phải quản lý thật sát sáo, chặt chẽ chi phí
nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ ở mỗi khâu nhằm hạ thấp chi phí sản xuất để
mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp. Vậy việc tổ chức hạch toán vật liệu - công
cụ dụng cụ trong doanh nghiệp sản xuất là khâu không thể thiếu đợc hạch toán vật
liệu - công cụ dụng cụ giúp các nhà quản lý biết đợc tình hình tăng, giảm(nhập, xuất)
và sự thiếu hụt của vật liệu - công cụ dụng cụ để có thể điều chỉnh và tìm ra nguyên
nhân gây thiếu hụt nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ trong kỳ kinh doanh.
I.4. Phân loai và đánh giá nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ.
I.4.1. Phân loại vật liệu - công cụ dụng cụ.
* Phân loại vật liệu theo vai trò và tác dụng trong quá trình sản xuất kinh

vào phải đợc đánh giá theo giá gốc, giá gốc của vật liệu - công cụ dụng cụ là toàn bộ
chi phí mua sắm, gia công chế biến, bao gồm 2 bộ phận là: giá bản thân vật liệu -
công cụ dụng cụ và chi phí thu mua, chi phí gia công hoặc chi phí chế biến.
- Nguyên tắc nhất quán: Theo nguyên tắc này công ty đòi hỏi phải sử dụng ph-
ơng pháp kế toán thống nhất từ kỳ này sang kỳ khác, có nh vậy các báo cáo tài chính
của các kỳ liên tiếp mới có thể so sánh đợc với nhau đợc. Đối với nguyên vật liệu -
công cụ dụng cụ thì nguyên tắc nhất quán đòi hỏi các doanh nghiệp sử dụng tính giá
nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ liên tục kỳ này sang kỳ khác, có nh vậy ngời đọc
báo cáo tài chính của công ty mới so sánh, mới có ý nghĩa, dựa trên số liệu trên các
báo cáo tài chính của doanh nghiệp từ nam này sang năm khác.
* Đánh giá vật liệu - công cụ dụng cụ theo quy định hiện hành:
- Đánh giá nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ là dùng thớc đo tiền tệ để xác
định trị giá của chúng theo những nguyên tắc nhất định. Về nguyên tắc kế toán nhập,
xuất, tồn kho vật liệu - công cụ dụng cụ phải phản ánh theo giá thực tế.
+ Đánh giá vật liệu - công cụ dụng cụ theo giá thực tế:
Trong hạch toán kế toán vật liệu - công cụ dụng cụ ( đợc gọi chung là vật t) đợc đánh
theo giá thực tế.
Đối với vật t mua ngoài giá thực tế đợc xác định theo công thức.
Giá mua theo Chi phí Các khoản giảm
Giá thực tế vật t = hoá đơn của + thu mua - giá hàng mua
ngời bán thực tế đợc hởng
Đối với vật t sản xuất: giá thực tế là giá thành sản xuất.
Đối với vật t thuê ngoài gia công chế biến: giá thực tế là giá vật t sản xuất, cho
gia công chế biến và các chi phí liên quan( thuê ngoài gia công, bốc dỡ, vận chuyển,
hao hụt định mức ).
Đối với vật t nhận góp vốn liên doanh: giá thực tế là giá trị thoả thuận giữa các
bên liên doanh và chi phí tiếp nhận ( nếu có).
Đối với phế liệu: giá thực tế là giá ớc tính có thể sử dụng đợc hoặc gía trị thu
hồi tối thiểu.
Đối với vật t đợc tặng, biếugiá thực tế là giá của vật t tơng đơng trên thị tr-

x
+
+
Trị giá thực tế vật Trị giá thực tế vật
Đơn giá t tồn đầu kỳ t nhập trong kỳ
bình quân Số lợng vật t tồn đầu kỳ + Số lợng vật t nhập trong kỳ
Trị giá vật t Số lợng vật t Đơn giá
xuất dùng xuất dùng bình quân
+ Phơng pháp đánh giá vật t theo giá hạch toán:
Theo phơng pháp này, toàn bộ vật t biến động trong kỳ đợc tính theo giá hạch
toán ( giá kế hoạch hoặc một loại giá ổn định bất kỳ trong kỳ kế toán ).
Cuối kỳ kế toán sẽ tiến hành điều chỉnh từ giá hạch toán sang giá thực tế theo
hệ số giá vật t.
Trị giá thực tế vật Trị gía thực tế vật
Hệ số giá t tồn đầu kỳ t nhập trong kỳ
vật t Trị giá hạch toán vật Trị giá hạch toán vật
t tồn đầu kỳ t nhập trong kỳ
Sau đó tính giá thực tế vật t xuất dùng trong kỳ theo công thức:
Giá trị thực tế Trị giá hạch toán Hệ số giá
vật t xuất dùng vật t xuất dùng vật t
I.5. Tổ chức công tác hạch toán kế toán vật liệu - công cụ dụng cụ
trong doanh nghiệp.
* Tổ chức công tác kế toán vật liệu - công cụ dụng cụ trong doanh nghiệp.
- Quản lý vật liệu -công cụ dụng cụ là một yếu tố khách quan của nền sản xuất
xã hội. Tuy nhiên do trình độ sản xuất khác nhau nên phạm vi mức độ phơng pháp
quản lý cũng khác nhau. Công tác quản lý vật liệu - công cụ dụng cụ nhiệm vụ của
tất cả mọi ngời nhằm vời sự tiêu hao ít nhất nhng thu đợc hiệu quả cao nhất. Do vậy
+
=
x