Thực trạng tình hình quản lý tài chính của các đơn
vị hành chính sự nghiệp hiện nay.
I/ Thực trạng tình hình thu chi của các đơn vị hành chính sự nghiệp:
1/ Đơn vị hành chính thuần tuý.
Đối với các đơn vị hành chính thuần tuý, nguồn kinh phí hoạt động và chi
phí trả lơng cho cán bộ, công chức chỉ trông chờ duy nhất vào nguồn kinh phí
ngân sách cấp, phụ thuộc hoàn toàn vào các định mức phân bổ kinh phí và khả
năng ngân sách của từng cấp, từng địa phơng. Nhìn chung do điều kiện kinh phí
khó khăn nên nhiều nhu cầu chi cho hoạt động cha đợc đáp ứng nhng trong thực
tế lại có những khoản chi cha thực sự cần thiết lại đợc bố trí. Tiền lơng và thu
nhập của cán bộ công chức cũng vậy, có thể nói thu nhập của cán bộ, công chức ở
những cơ quan này chủ yếu dựa vào tiền lơng, phụ cấp và tiền thởng rất hạn chế.
Những đơn vị này thờng xuyên gặp những khó khăn và bất cập giữa việc thực hiện
dự toán chi và nhu cầu chi thực tế. Tiền lơng và thu nhập cán bộ, công chức thuộc
loại thấp nhất so với các cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp khác.
2/ Đơn vị hành chính có thu ( KBNN, NHNN, Tổng Cục thuế...).
Đối với các đơn vị hành chính có thu, đây là những đơn vị hành chính nhà
nớc, trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nớc của mình, đơn vị thực
hiện thu cho nhà nớc một số khoản thu, chủ yếu là phí, lệ phí theo quy định và đ-
ợc Nhà nớc cho phép để lại một tỷ lệ nhất định trên tổng số thu hoặc một số
khoản thu nào đó để đơn vị trang trải một phần chi phí khi thực hiện tổ chức thu.
Với điều kiện nh vậy, nguồn kinh phí hoạt động của đơn vị có linh hoạt hơn
so với đơn vị hành chính thuần tuý, do đó đơn vị cũng chủ động và đỡ khó khăn
hơn về kinh phí hoạt động. Thu nhập của cán bộ, công chức ngoài tiền lơng, phụ
cấp lơng theo quy định nh đối với đơn vị hành chính thuần tuý còn có thêm một
số nguồn thu nhập nh: tiền ăn tra, tiền thởng khá ổn định.
3/ Đơn vị sự nghiệp có thu, có thể tự trang trải một phần hoặc toàn bộ
nhu cầu chi tiêu.
Theo thống kê sơ bộ, cả nớc có khoảng 106.500 đơn vị hành chính sự
nghiệp, trong đó đơn vị sự nghiệp có thu chiếm khoảng 40% (41.400 đơn vị). Các
đơn vị sự nghiệp đợc Nhà nớc đầu t cơ sở vật chất, bảo đảm kinh phí hoạt động th-

phí NSNN cấp; sự nghiệp giáo dục đào tạo thu đạt 11,838 tỷ đồng, bằng
16,45%.
3.2/ Về chi của các đơn vị sự nghiệp:
Theo quy định hiện hành tiền thu học phí, viện phí đợc để lại đơn vị sử
dụng 100%; các loại phí, lệ phí khác đơn vị đợc để lại chi theo tỷ lệ % để chi cho
công tác tổ chức thu. Toàn bộ số thu sự nghiệp trong các hoạt động sản xuất, cung
ứng dịch vụ sau khi trừ chi phí và thuế theo Luật định, chênh lệch thu lớn hơn chi
đợc phân bổ 65% để trích lập 2 quỹ khen thởng và quỹ phúc lợi, 35% đợc bổ sung
kinh phí hoạt động của đơn vị.
Nhìn chung các đơn vị sự nghiệp có thu đều đã hạch toán các khoản thu,
chi của các hoạt động sự nghiệp vào sổ sách kế toán. Tuy nhiên thông qua công
tác quản lý, duyệt quyết toán, thanh tra, kiểm tra còn một số đơn vị cha thực hiện
theo đúng quy định của Nhà nớc.
Qua kết quả thanh tra cho thấy 6 trờng Đại học thuộc Trờng đại học quốc
gia TP HCM trong 2 năm 1997, 1998 cha tổng hợp báo cáo quyết toán với Nhà n-
ớc về kết quả hoạt động sản xuất dịch vụ, thu: 275,430 tỷ đồng, chi: 257,816 tỷ
đồng, cha nộp thuế vào NSNN: 9,201 tỷ đồng. 3 trờng Đại học thuộc Bộ giáo dục
và đào tạo năm 1999 và quý I/2000 cha báo cáo quyết toán với Nhà nớc về số thu
hoạt động sản xuất dịch vụ 9,22 tỷ đồng ( trong đó trờng Đại học kiến trúc 0,780
tỷ đồng, trờng đại học ngoại ngữ 0,304 tỷ đồng, Trờng Đại học mỏ địa chất 8,136
tỷ đồng); Cha kê khai và nộp thuế thiếu :0,596 tỷ đồng` (trong đó trờng đại học
kiến trúc 0,025 tỷ đồng, Trờng đại học ngoại ngữ 0,456 tỷ đồng, Trờng Đại học
Mỏ - Địa chất 0,115 tỷ đồng). Trờng Đại học Thuỷ lợi - Bộ NN&PTNT năm 1997
cha báo cáo quyết toán với Nhà nớc về thu sản xuất dịch vụ 36,887 tỷ đồng và cha
làm nghĩa vụ nộp thuế vào NSNN.
Về thu nhập của cán bộ: Thu nhập bình quân năm 1999 của một số đơn vị
nh sau: Đài Truyền hình Việt Nam 1,8 triệu đồng/ngời/tháng; Đài tiếng nói Việt
Nam 1,7 triệu đồng/ngời/tháng; Trờng Đại học Kiến trúc 1 triệu đồng/ngời/tháng;
Trờng Đại học Mỏ - Địa chất 1,5 triệu đồng/ngời/tháng.
Đối với các cơ sở khám chữa bệnh: Năm 1999 riêng chi khen thởng từ

mức kinh phí cho từng mục chi theo Mục lục ngân sách nhà nớc, hết năm ngân
sách nếu không sử dụng hết thì phần hạn mức thừa sẽ bị huỷ bỏ. Cơ chế đó nhằm
khắc phục tình trạng sử dụng kinh phí không đúng mục đích và tình trạng tồn
đọng kinh phí ngân sách ở các đơn vị. Tuy nhiên, do chất lợng dự toán còn hạn
chế hoặc có những biến động cha lờng hết nên dẫn đến tình trạng nhiều đơn vị
thừa hạn mức kinh phí ở mục này, nhng lại thiếu ở mục khác. Nhiều cơ quan phải
cố sử dụng hết trong năm (chạy kinh phí cuối năm)...làm cho kinh phí ngân sách
bị sử dụng lãng phí, hiệu quả thấp, nhiều khoản kinh phí ngân sách bị sử dụng để
mua sắm hoặc chi tiêu vào những việc cha thực sự cần thiết.
Đơn vị thụ hởng kinh phí ngân sách phải chấp hành theo dự toán đợc
duyệt, kinh phí cấp cho mục nào thì chỉ đợc phép chi đúng theo mục đó. Song
trong thực tế, có một số khoản chi không dự toán trớc đợc hoặc có dự toán nhng
không sát thực tế, quá trình thực hiện dự toán kinh phí ngân sách ở các đơn vị th-
ờng gặp phải tình trạng có mục thừa nhng không sử dụng việc khác đợc, trong khi
đó có mục chi cần thiết lại thiếu kinh phí dẫn đến các trờng hợp phải đối phó theo
các cách:
=> Hoặc là đơn vị sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách theo
thực tế phát sinh và tìm mọi cách để có chứng từ hợp lý hoá theo đúng mục đích
để có thể thanh, quyết toán.
=> Hoặc là đơn vị thực hiện chi ngân sách theo đúng thực tế phát sinh
và sau đó xin điều chỉnh dự toán cho phù hợp với thực tế đã chi để đợc chấp nhận
thanh, quyết toán, nổi bật nhất là các khoản chi tiếp khách, hội nghị; tổng kết;
điện thoại,... Điều này làm nảy sinh cơ chế xin - cho rất tiêu cực.
3/ Về quản lý các nguồn thu và sử dụng nguồn thu của các đơn vị
sự nghiệp:
Đối với các đơn vị sự nghiệp có thu, phần kinh phí đợc ngân sách nhà nớc
cấp (ngoài phần thu đợc để lại cho đơn vị và trừ vào tổng dự toán kinh phí hoạt
động của đơn vị) đợc quản lý nh phần kinh phí ngân sách cấp cho các cơ quan
hành chính thuần tuý (không có thu). Với phần thu đợc để lại để chi cho các hoạt
động thờng xuyên của đơn vị, sau khi trang trải hết các khoản chi theo quy định

- Các khoản thu khác của đơn vị theo quy định của pháp luật nh khoản thu từ
các đơn vị trực thuộc, phụ thuộc nộp lên, kinh phí của Nhà nớc thanh toán theo
đơn đặt hàng để thực hiện các nhiệm vụ của Nhà nớc giao theo giá hoặc khung giá
do Nhà nớc quy định....