Giải pháp và kiến nghị tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại ngân
hàng thương mại cổ phần nhà Hà Nội
3.1. Định hướng hoạt động tín dụng của ngân hàng trong thời gian tới
Dựa trên những điều kiện thuận lợi về địa bàn đầu tư còng như định hướng phát
triển của Ngân hàng thương mại cổ phần nhà Hà Nội trong hoạt động tín dụng là “an toàn
và hiệu quả”, Ngân hàng thương mại cổ phần nhà Hà Nội dự kiến hoạt động tín dụng trong
những năm tới sẽ là ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao trong hệ thống ngân
hàng thương mại cổ phần của Việt Nam. Mặt khác, cùng với sự cạnh tranh gay gắt của các
ngân hàng thương mại khác và sự phát triển của các hình thức đầu tư trực tiếp, hoạt động
tín dụng của ngân hàng có chiều hướng tăng trưởng chậm lại. Cụ thể định hướng phát triển
hoạt động tín dụng của ngân hàng trong thời gian tới như sau:
- Về cho vay ngắn hạn: tiếp tục thẩm định và cho vay các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh
mặt hàng thiết yếu theo định hướng phát triển như điện, điện tử, các sản phẩm công nghệ
cao đồng thời hỗ trợ xuất khẩu. Tăng tỷ trọng cho vay trung, dài hạn để đầu tư tài sản cố
định, tăng nhanh tốc độ giải ngân của các dự án trung và dài hạn đã ký kết, đồng thời tiếp
tục tìm kiếm những dụa án khả thi có hiệu quả.
- Về đối tượng cho vay: ngân hàng chủ trương giảm tỷ trọng cho vay các doanh nghiệp có
tình hình tài chính yếu kém, hoạt động không có hiệu quả. Ngân hàng sẽ tập trung cho vay
các đối tượng là công ty lớn có tình hình tài chính lành mạnh. Ngoài ra ngân hàng còng chú
trọng đầu tư đối với các doanh nghiệp được cổ phần hóa từ các doanh nghiệp nhà nước
trước đây và các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ.
- Tích cực tìm kiếm khách hàng mới, khách hàng có tình hình tài chính lành mạnh, phương
án sản xuất kinh doanh khả thi, có tài sản đảm bảo. Đặc biệt ngân hàng sẽ tiếp cận các
doanh nghiệp trong các khu công nghiệp và ngân hàng có chi nhánh, các doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp vừa và nhỏ làm ăn có hiệu quả.
- Khuyến khích những khách hàng hiện tại đưa tài sản đảm bảo vào thế chấp tại ngân hàng,
tăng dần tỷ lệ vay có tài sản đảm bảo.
- Tăng cường công tác khách hàng trên cơ sở áp dụng mô hình quan hệ khách hàng theo
phương thức quản lý khách hàng của các ngân hàng hiện đại trên thế giới. Sắp xếp, phân
loại khách hàng theo hệ thống chấm điểm của Habubank.
- Bám sát, theo dõi chặt chẽ các đơn vị có nợ tồn đọng, đồng thời tích cực thu hồi những
khách hàng – Quản lý rủi ro – quản lý nợ, tổ chức theo dõi giám sát quá trình thực hiện để
quan tâm giải quyết kịp thời các vướng mắc. Ba là, với mô hình mới khối lượng công việc
đồ sộ đòi hỏi phải có một sự nỗ lực lớn của đội ngũ cán bộ vì vậy ban lãnh đạo cần phải có
sự động viên khích lệ tinh thần làm việc của cán bộ và có chính sách khen thưởng kịp thời.
3.2.2. Hoàn thiện các công cụ quản lý rủi ro tín dụng
Hiện nay có rất nhiều công cụ phục vụ cho hoạt động quản lý rủi ro tín dụng mà
nhiều ngân hàng trên thế giới áp dụng. Tuy nhiên, ở đây chỉ xin phép đưa ra các giải pháp
mà ngân hàng đang áp dụng.
Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng và xếp hạng doanh nghiệp.
Các kết quả chấm điểm và xếp hạng doanh nghiệp phải được lưu giữ khoa học và định kỳ
đánh giá hiệu quả còng như các vướng mắc và những điểm không phù hợp khi áp dụng vào
thực tế. Từ đó chi nhánh có thể đề xuất những điểm phù hợp hơn về quy trình còng như hệ
thống chỉ tiêu làm cơ sở cho việc xây dựng được hệ thống chấm điểm và xếp hạng tín dụng
phù hợp và mang tính chuẩn mực.
Ngoài ra để hoạt động quản lý rủi ro tín dụng có hiệu quả và việc đánh giá khách
hàng được nhất quán thì việc chấm điểm tín dụng và xếp hạng tín dụng cần được áp dụng
đối với tất cả các tổ chức và cá nhân có nhu cầu vay vốn tại ngân hàng. Với đối tượng là
khách hàng cá nhân, bên cạnh những đánh giá của cán bộ tín dụng, việc áp dụng hệ thống
chấm điểm tín dụng là rất cần thiết và hiệu quả vì với số lượng món vay lớn nhưng giá trị
lại nhỏ lẻ thì phương pháp này cho phép cán bộ tín dụng rút ngắn thời gian đánh giá khách
hàng. Để có thể sớm đưa ra quyết định cấp hay từ chối cấp tín dụng trên cơ sở phân loại
khách hàng, việc xếp hàng tài sản cá nhân được tiến hành theo hai bước cơ bản:
-Lựa chọn sơ bộ: ở bước này, cán bộ tín dụng chấm điểm khách hàng về các chỉ tiêu
như: tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp, thời gian công tác, thời gian làm công việc hiện
tại, trạng thái nhà ở, cơ cấu gia đình, số người sống cùng (phụ thuộc) , thu nhập hàng năm
của cá nhân, thu nhập hàng năm của gia đình. Khách hàng sau bước này sẽ được phân
thành hai loại: khách hàng có tổng số điểm dưới một mức nhất định thì từ chối và chấm
dứt quá trình xếp hạng, các khách hàng có tổng số điểm trên mức này sẽ được xếp hạng ở
bước hai.
-Chấm điểm và phân loại: trong bước này, cán bộ tín dụng chấm điểm cho các khách
- Sự thay đổi thường xuyên về tổ chức của ban lãnh đạo doanh nghiệp, xuất hiện bất đồng và
mâu thuẫn của ban lãnh đạo, tranh chấp trong quá trình quản lý.
- Các dấu hiệu như khách hàng khó khăn trong phát triển sản phẩm, hay đổi về chính sách
bảo hộ doanh nghiệp trong nước, hàng hóa ngoại nhập tràn lan với tính năng mới, giá cả
hợp lý…
Viêc nhận diện các dấu hiệu rủi ro như trên không phải dễ dàng trong thực tế, nếu
ngân hàng phát hiện ra được nhiều, chính xác dấu hiệu cảnh báo về rủi ro tín dụng thì đó
chính là hướng để ngân hàng có các biện pháp thích hợp và kịp thơi ngăn chặn cho rủi ro
đó không thể xảy ra.
Thứ tư, nâng cao chất lượng thẩm định dự án, phương án vay vốn.
Xu hướng hiện nay, quy mô vốn cho vay mỗi hợp đồng tín dụng, mỗi khách hàng
ngày càng lớn. Các dự án, phương án vay vốn với mục đích vay đa dạng hơn, lĩnh vực kinh
doanh phức tạp hơn và thị trường diễn biến bất thường hơn, tính cạnh tranh cao hơn. Do đó
công tác thẩm định ngày càng quan trọng hơn trước khi cho vay, là nhân tố quan trọng xác
định chất lượng khoản vay. Sau bước xác định giới hạn tín dụng tức là thẩm định rủi ro về
tổng thể của khách hàng thì việc thẩm định dự án, phương án sản xuất kinh doanh là bước
tiếp theo nhằm đánh giá rủi ro của mỗi khoản tín dụng cụ thể nhằm mục đích đưa ra những
nhận định về khả năng trả nợ, tính hiệu quả của dự án, phương án đó.
Để nâng cao chất lượng thẩm định, cần bố trí những cán bộ có trình độ kinh nghiệm
về nghiệp vụ tín dụng, thường xuyên tổ chức các buổi thảo luận và khóa học về thẩm định
dự án để cập nhật thông tin, cách thức thẩm định dự án.
Khi thẩm định dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau, cán bộ tín dụng cần tham gia và
tìm hiểu thông tin về các dự án cùng lĩnh vực đầu tư để đưa ra các nhận định chính xác
còng như tìm hiểu lĩnh vực kinh tế kỹ thuật của dự án, phương án xin cho vay vốn của
khách hàng. Đối với những dự án vay vốn lớn, ngân hàng có thể xem xét thuê tổ chức tư
vấn độc lập, có tư cách pháp nhân, có năng lực uy tín để thẩm định, xác định trước khi
chấp thuận cho vay. Việc này có thể tăng chi phí cho ngân hàng nhưng đảm bảo an toàn
cho ngân hàng khi quyết định cho vay bởi vì quyết định của tín dụng đôi khi có thể chưa
chính xác. Để xác định tính hiệu quả của dự án, trong khi thẩm định, cán bộ thẩm định cần
đánh giá dự án trên phương án động, các tình huống có thể xảy ra từ đó so sánh đánh giá