NHƯNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CHI NSNN CHO
GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
1.1. GDĐH và vai trò của nó đối với sự phát triển kinh tế xã hội.
1.1.1. Vài nét về giáo dục và giáo dục Đại học
Giáo dục (bao hàm cả GDĐH) có liên quan trực tiếp và gián tiếp đến sự phát
triển của con người và phát triển nền kinh tế. Việc nhận thức về mặt lý luận và thực
tiễn mỗi quan hệ này là cần thiết làm cơ sở cho những lựa chọn đường lối, chính
sách nhằm phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.
Giáo dục được coi là một hiện tượng phổ biến cho mọi giai đoạn phát triển
và tồn tại vĩnh hằng cùng với xã hội loài người. Đã có rất nhiều quan điểm khác
nhau khi trình bày khái niệm về giáo dục, vì vậy có thể đưa ra một số khái niệm
chung nhất về giáo dục như sau:
- Nhà giáo dục Savin - đã định nghĩa rằng “Theo nghĩa rộng, khái
niệm giáo dục là tất cả các quá trình chuẩn bị cho thế hệ đang lớn lên bước
vào cuộc sống, bao gồm cả quá trình dạy học và đào tạo”. Theo khái niệm
này thì giáo dục được hiểu bao gồm cả giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên nó lại
chỉ đề cập đến một mặt là: “Quá trình chuẩn bị cho thế hệ đang lớn lên”.
Trên thực tế thì giáo dục bao gồm các hoạt động nhằm nâng cao kiến thức và
kỹ năng của con người trong suốt cuộc đời chứ không phải chỉ trong thời trẻ
như khái niệm nêu trên của Savin. Có thể nói khái niệm này không đủ để
hiểu hết về giáo dục, hay nói một cách cụ thể hơn là để phân tích tính kinh tế
của giáo dục.
- Trong khi đó Gilis – một nhà giáo dục khác lại đưa ra một khái
niệm theo nghĩa rộng, giáo dục là tất cả các hoạt động học tập của con
người, hay nói một cách hẹp hơn đó là quá trình có ở trong những nơi được
chuyên môn hoá gọi là trường học”. GD là một dạng quan trọng nhất của sự
phát triển tiềm năng con người theo những khía cạnh khác nhau. Giáo dục
với khái niệm rộng gần giống với nghĩa nghiên cứu. Theo Gillis cho rằng có
3 loại nghiên cứu chính – tức là có 3 loại giáo dục:
“Giáo dục chính quy” là tất cả các quá trình giáo dục được thực hiện tại nhà
trường và thường gồm những người học còn trẻ chưa phải lao động để kiếm sống.

sở GD ĐH.
Quan niệm mới về GD ĐH có ý nghĩa quan trọng làm cơ sở cho sự phát
triển mạnh các phương thức đào tạo phi truyền thống (đào tạo từ xa, đào tạo đại
học mở) đồng thời đa dạng hoá và linh hoạt trong hoạt động GD ĐH.
Ở nước ta, Luật giáo dục đã quy định: GD ĐH đào tạo trình độ cao đẳng và
trình độ đại học.
Thứ nhất, Đào tạo trình độ Cao đẳng được thực hiện trong ba năm đối với
người có bằng tốt nghiệp phổ thông trung học hoặc tốt nghiệp trung học chuyên
nghiệp.
Thứ hai, Đào tạo trình độ đại học được thực hiện từ 4 – 6 năm học tuỳ theo
từng ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông
hoặc bằng tốt nghiệp THCN, từ 1 – 2 năm đối với người có bằng tốt nghiệp cao
đẳng cùng chuyên ngành.
Theo đó, cơ sở GD ĐH bao gồm:
- Trường CĐ đào tạo trình độ cao đẳng.
- Trường ĐH đào tạo trình độ CĐ, ĐH và đào tạo trình độ Thạc
sỹ, Tiến sỹ khi được Thủ Tướng Chính Phủ giao.
1.1.2. Vai trò của giáo dục Đại học đối với sự phát triển kinh tế xã hội của
đất nước
Từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta đặc biệ quan tâm đến công tác giáo
dục-đào tạo và coi đó là một trong những quyết sách hàng đầu để xây dựng và phát
triển đất nước. Điều đó xuất phát từ vai trò to lớn và tầm quan trọng của giáo dục
đào tạo nói chung cũng như giáo dục đại học nói riêng.
Bốn yếu tố cơ bản để tạo nên sự phát triển của một quốc gia là: tài nguyên
thiên nhiên,khoa học cộng nghệ,vốn và lao động. Việt Nam là một nước có tài
nguyên thiên nhiên phong phú, nguồn lao động dồi dào, tuy nhiên yếu tố khoa học
công nghệ chưa phát triển, nguồn vốn đầu tư lại hạn chế. Mặt khác tuy nguồn lao
động của chúng ta dồi dào nhưng lại chủ yếu là lao động thủ công trong khi đó vẫn
thiếu lao động có trình độ cao. Đứng trước thực trạng như vậy, muốn phát triển đất
nước thì việc phát huy nhân tố con người là rất qua trọng, có thể coi là chiến lược

sâu sẳc trong toàn bộ hệ thống giáo dục Việt Nam.
 Vai trò của GDĐH đối với văn hoá :
Xét về góc độ lịch sử, văn hoá chỉ được hình thành thông qua một quá trình
sáng tạo lâu dài, xây dựng và truyền từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang
thế hệ khác. Trong quá trình này không thể thiếu vai trò của giáo dục đào tạo nói
chung và GDĐH nói riêng. Có thể nói rằng trong văn hoá có giáo dục, trong giáo
dục có văn hoá. Văn hoá theo nghĩa rộng của khái niệm bao hàm toàn bộ các giá trị
vật chất tinh thần mà loài người sáng tạo ra được giữ gìn, bảo vệ và lưu truyền từ
thế hệ này sang thế hệ khác. Như vậy văn hoá trong quá trình vận động, phát triển
của mình bao giờ cũng được xem xét ở cả khía cạnh sáng tạo và truyền lại. Chức
năng của GDĐH chính là việc truyền lại những giá trị văn hoá. Giá trị tinh thần do
con người sáng tạo ra được tập hợp lại hệ thống hoá, khái quát trở thành những tri
thức trong giáo trình bài giảng của nhà trường. Như vậy chính văn hoá đã mang
đến cho GDĐH những nội dung thiết yếu, cần thiết. Còn đào tạo đại học cũng
không phải là một quá trình thụ động mà là một quá trình sáng tạo. Sự sáng tạo
trong quá trình giáo dục làm phong phú thêm những giá trị văn hoá vốn có, làm
náy sinh những giá trị văn hoá mới. Điều quan trọng hơn nữa là GDĐH tạo ra
những con người có khả năng sáng tạo ra giá trị vật chất và tinh thần trong tương
lai. Như vậy nhờ có GDĐH mà giá trị tinh thần, giá trị vật chất được chuyển giao
và phát triển giữa các thế hệ.
 Vai trò của GDĐH đối với công nghệ :
Chức năng đặc thù của khoa học là sản sinh ra kiến thức mới còn chức năng
của giáo dục đào tạo là truyền bá kiến thức khoa học, giảng dạy và giáo dục một
cách có hệ thống cho nhứng người có năng lực học tập và vận dụng những kiến
thức khoa học vào thực tế. Trong điều kiện thực tế hiện nay của cuộc cách mạng
khoa học kỹ thuật, GDĐH chẳng những đào tạo cán bộ cho khoa học mà còn sản
sinh ra kiến thức khoa học thông qua hệ thống nghiên cứu ở các trường đại học.
Ngựơc lại, các cơ quan khoa học cũng tham gia ngày càng nhiều hơn vào việc đào
tạo cán bộ có trình độ cao, tham gia giảng dạy, xây dựng chương trình giáo khoa,
có ảnh hưởng trực tiếp đến việc cải thiện, phát triển giáo dục nói chung và GDĐH

chức và cá nhân và các khoản thu khác theo luật định…