NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH
CỦA DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG.
I. Khái niệm, và tầm quan trọng của chiến lược kinh doanh.
1. Chiến lược kinh doanh là gì?
Chiến lược kinh doanh là một khái niệm được nhà quản lý hiểu với nhiều
cách khác nhau. Điều đó là do cách tiếp cận khác nhau trong nghiên cứu. Song
chung quy lại chiến lược kinh doanh là định hướng hoạt động có mục tiêu của
doanh nghiệp cho một thời kỳ dài và hệ thống các chính sách, biện pháp, điều
kiện để thực hiện các mục tiêu đề ra.
Theo cách hiểu này, thuật ngữ chiến lược kinh doanh bao gồm:
- Việc ấn định các mục tiêu dài hạn cơ bản của doanh nghiệp.
- Đưa ra các chương trình hành động tổng quát.
- Lựa chọn các phương án hành động, triển khai phân bố nguồn lực để
thực hiện các mục tiêu đó.
2. Vai trò của chiến lược kinh doanh.
Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có
một tầm quan trọng to lớn. Vai trò đó được thể hiện qua các khía cạnh sau:
Thứ nhất: chiến lược kinh doanh giúp doanh nghiệp thấy rõ hướng đi của
mình trong tương lai để quản trị, xem xét và quyết định tổ chức đi theo hướng
nào và khi nào thì đạt tới một mục tiêu cụ thể nhất định.
Thứ hai: chiến lược kinh doanh giúp doanh nghiệp thấy rõ cơ hội và
nguy cơ xảy ra trong kinh doanh từ đó mà có thể phân tích đánh giá, dự báo
các điều kiện môi trường trong tương lai, tận dụng cơ hội, giảm nguy cơ. Đưa
doanh nghiệp vượt qua cạnh tranh, giành thắng lợi.
Thứ ba: chiến lược kinh doanh giúp tăng doanh số bán ra, tăng năng suất
lao động và tăng hiệu quả quản trị, tránh được các rủi ro về tài chính, tăng khả
năng phòng ngự, ngăn chặn các vấn đề khó khăn của công ty.
Tóm lại: chiến lược kinh doanh được xem như là “Bánh lái con tàu” đưa
doanh nghiệp vượt trùng khơi đến bến bờ của thành công, nếu không tạo dựng
nó một cách đúng đắn thì chắc chắn sự thất bại sẽ nằm trong tầm tay.
3. Phân loại các chiến lược kinh doanh ở doanh nghiệp.

Chiến lược khai thác các mức độ tự do (dàn trải):
Cách thức của chiến lược này là không nhằm vào các nhân tố then chốt
mà khai thác các khả năng có thể có bao quanh nhân tố then chốt..
II - Nội dung của chiến lược kinh doanh.
Như đã nghiên cứu qua những bước đầu, mục tiêu tối thiểu của chiến
lược kinh doanh là phải làm sao tiếp tục tồn tại được, nghĩa là có khả năng
thực hiện được các nghĩa vụ một cách lâu dài và có thể chấp nhận được hay
thực chất chiến lược kinh doanh là một chương trình hành động tổng quát
hướng tới việc thực hiện những mục tiêu cụ thể của doanh nghiệp. Như vậy,
nội dung của chiến lược kinh doanh thể hiện ở mặt:
- Thứ nhất: nó không phải là một bản thuyết trình chung chung mà được
thể hiện bằng những mục tiêu cụ thể.
- Thứ hai: nó không nhằm vạch ra một cách chính xác làm thế nào để có
thể đạt được mục tiêu, nhưng nó chỉ ra hướng đi rõ ràng cho hoạt động kinh
doanh đạt hiệu quả cao.
Chiến lược kinh doanh của mỗi doanh nghiệp được xây dựng trên các
căn cứ khác nhau, những mục đích khác nhau với các phương pháp giống nhau
nhưng đều có hai phần: chiến lược tổng quát và chiến lược bộ phận.
1. Nội dung của chiến lược tổng quát
Chiến lược tổng quát của một doanh nghiệp là một hệ thống các chính
sách và biện pháp nhằm triển khai và phối hợp các chương trình hành động
giúp doanh nghiệp hoàn thành các mục tiêu mong muốn một cách có hiệu quả
nhất.
Các chiến lược tổng quát của doanh nghiệp bao gồm:
- Chiến lược tăng trưởng tập trung.
- Chiến lược tăng trưởng bằng con đường hội nhập.
- Chiến lược tăng trưởng bằng đa dạng hóa.
- Chiến lược suy giảm: áp dụng khi doanh nghiệp bị suy sụp tổng thể.
- Chiến lược cạnh tranh.
- Chiến lược liên doanh liên kết.

Rủi ro trong kinh doanh là điều mà các doanh nghiệp không mong đợi, vì
thế khi xây dựng chiến lược kinh doanh, các nhà doanh nghiệp phải chú ý đến
việc lựa chọn các phương pháp phòng ngừa rủi ro để bảo đảm an toàn trong
kinh doanh. Thông thường có ba phương pháp phòng ngừa rủi ro có hiệu quả
là:
- Phòng ngừa rủi ro bằng phương pháp đa dạng hóa.
- Phòng ngừa rủi ro bằng phương pháp bảo hiểm.
- Phòng ngừa rủi ro bằng phương pháp phân tích môi trường kinh doanh,
phân tích hoạt động kinh doanh.
Trên đây là ba mục tiêu chủ yếu luôn luôn ở vị trí hàng đầu trong các
mục tiêu mà chiến lược kinh doanh đề ra. Nhưng vấn đề quan trọng là chiến
lược tổng quát tuy có nhiều mục tiêu nhưng phải chọn ra được các mục tiêu
then chốt.
2. Nội dung của các chiến lược bộ phận.
Trên cơ sở nội dung chiến lược tổng quát, các doanh nghiệp xúc tiến việc
xây dựng các chiến lược bộ phận. Chiến lược bộ phận có nhiều loại khác nhau.
Dưới đây chúng ta nghiên cứu những loại chiến lược bộ phận chủ yếu sau:
- Chiến lược con người.
- Chiến lược thị trường.
- Chiến lược tạo vốn.
- Chiến lược Marketing hỗn hợp.
a) Chiến lược con người:
Chiến lược kinh doanh được bản thân đội ngũ cán bộ, nhân viên của
doanh nghiệp lập ra và thực hiện nó. Vì vậy có thể nói chất lượng và hiệu quả
thực hiện chiến lược kinh doanh phụ thuộc vào tập thể những nhân viên của
doanh nghiệp. Cho nên trong hoạch định chiến lược kinh doanh thì chiến lược
con người là xương sống xuyên suốt quá trình thực hiện .
Công tác thực hiện chiến lược con người phải chú ý tới các vấn đề sau:
- Chú ý đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ, nhân viên.
- Xây dựng một hệ thống tổ chức quản lý hiệu quả tạo sự thông suốt quá

năng huy động cao nhất của doanh nghiệp.
- Hình thức liên doanh, liên kết, hợp tác đầu từ với các đối tác cũng là
tiền đồ cho việc giải quyết vấn đề vốn và cơ cấu vốn.
- Vốn vay - Thành phần không thể thiếu trong những thương vụ lớn vượt
khỏi tầm kiểm soát của doanh nghiệp. Việc sử dụng vốn vay cần có biện pháp
thực hiện có hiệu quả, phải xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với ngân hàng và các
tổ chức tín dụng.
- Vốn cổ phần là một bước tiến của chiến lược tạo vốn. Giải pháp này sẽ
huy động được vốn trong lực lượng cán bộ, nhân viên trong doanh nghiệp, tạo
điều kiện phát triển nguồn lực của doanh nghiệp mạnh lên.
Vốn là cái “nền vật chất” cho sự thực hiện chiến lược kinh doanh. Làm
tốt nó, chúng ta sẽ có hy vọng thực hiện được các mục tiêu đa nhân tố nằm
trong lựa chọn của chiến lược đã hoạch định.
d) Chiến lược Marketing hỗn hợp.
Chiến lược Marketing hỗn hợp là cốt lõi trong chiến lược kinh doanh.
Nếu như chiến lược con người, chiến lược thị trường và chiến lược tạo vốn là
tiền đề không thể thiếu được của chiến lược kinh doanh thì chiến lược
Marketing hỗn hợp sẽ giải quyết các mục tiêu đề ra dựa trên tiêu đề đã được
xác định. Chiến lược Marketing hỗn hợp bao gồm 4 chiến lược sau:
- Chiến lược sản phẩm.
- Chiến lược giá cả.
- Chiến lược phân phối.
- Chiến lược khuyếch trương và giao tiếp.
Chiến lược sản phẩm.
Chiến lược sản phẩm là phương thức kinh doanh dựa trên cơ sở bảo đảm
thỏa mãn nhu cầu của thị trường và thị hiếu của khách hàng về sản phẩm, dịch
vụ mà doanh nghiệp đưa ra trong từng thời kỳ kinh doanh nhất định.
Chiến lược sản phẩm là “xương sống” của Chiến lược Marketing hỗn
hợp. Trình độ sản xuất càng cao, cạnh tranh thị trường càng gay gắt thì vai trò
của chiến lược sản phẩm càng trở nên quan trọng. Không có chiến lược sản

định giá - mục tiêu của chiến lược giá cả không được mâu thuẫn hoặc đứng
ngoài mục tiêu tổng quát.
Chiến lược giá cả của bất kỳ doanh nghiệp nào cũng nhằm mục tiêu bán
cho được hàng hóa và dịch vụ cung cấp cho thị trường.
Chiến lược giá cả phải căn cứ vào luật pháp và các chủ trương chính
sách của Nhà nước. Do đó, ngoài một số mặt hàng do Nhà nước độc quyền
định giá, doanh nghiệp có thể toàn quyền xây dựng khung giá cho mình trên cơ
sở luật định.
Chiến lược định giá phải dựa trên căn cứ chi phí sản xuất (hoặc nhập
khẩu) và giá thành dự toán. Về nguyên tắc thì doanh nghiệp muốn tồn tại và
phát triển thì khung giá được xác định với các định mức giá phải bằng tổng của
giá thành và lợi nhuận mục tiêu.
Chiến lược giá cả phải được xây dựng trên cơ sở ước lượng được tổng
cầu về sản phẩm hàng hóa và dịch vụ. Nó phải được xây dựng phù hợp với đặc
điểm thị trường cạnh tranh và các điều kiện thời gian, không gian cụ thể. Thị
trường cạnh tranh có ba loại: độc quyền, cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh
không hoàn hảo. Ở mỗi loại, doanh nghiệp cần phải có chiến lược giá cả thích
ứng và phải đặt vào từng giai đoạn của chu kỳ sống sản phẩm và vào từng thị
trường khu vực.
Nội dung cuối cùng của chiến lược giá cả là phải đưa ra được một hoặc
một số khung giá. Khung giá xác định phạm vi dao động của các mức giá và có
tác dụng chỉ đạo việc xây dựng các mức giá cụ thể trong từng thời gian và
không gian cụ thể.
Chiến lược phân phối:
Chiến lược phân phối sản phẩm và dịch vụ là phương thức thể hiện cách
mà doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm và dịch vụ cho khách hàng của mình
trên thị trường lựa chọn.
Chiến lược phân phối giữ một vai trò quan trọng trong quá trình kinh
doanh của doanh nghiệp. Một chiến lược phân phối hợp lý sẽ làm cho quá trình
kinh doanh an toàn, tăng cường khả năng liên kết trong kinh doanh, giảm sự