Văn hố doanh nghiệp với chiến lược
xây dựng văn hố kinh doanh Việt Nam
Chưa bao giờ khái niệm văn hố được đề cập nhiều trong học thuật cũng như
trong thực tế đời sống như hiện nay. Bởi vì nĩi tới văn hố là nĩi tới ý thức, cái gốc
tạo nên 'tính người' cùmg những gì thuộc về bản chất nhất làm cho con người trở
thành chủ thể năng động, sáng tạo trong cuộc sống, trong lao động sản xuất. Nĩi
tới văn hố cịn là nĩi tới những nguồn nội lực để con người cĩ thể "gieo trồng"
(sáng tạo, xây dựng) và "điều chỉnh" (cải tạo) cuộc sống của mình theo định
hướng vươn tới những giá trị chân, thiện, mỹ. Được xem là cái "nền tảng", "vừa
là mục tiêu vừa là động lực" làm cho sự phát triển của con người và xã hội ngày
càng thăng bằng và bền vững hơn, văn hố cĩ tác dụng tích cực đối với sự phát
triển của mỗi cá nhân cũng như tồn bộ cộng đồng. Nội lực của một dân tộc trước
hết là mọi nguồn lực tập hợp từ vốn văn hố truyền thống đã tích luỹ trong lịch sử
của chính dân tộc đĩ. Ví dụ qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, gần nhất
là qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc trong thế kỷ vừa rồi, ai
cũng thấy rõ về vai trị, vị trí của những nguồn lực vĩ đại như vậy của văn hố Việt
Nam.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tế như hiện nay, khi nhìn kỹ lại nền văn hố truyền
thống của dân tộc, bên cạnh mọi thế mạnh vốn cĩ của nĩ chúng ta vẫn thấy cịn
những chỗ khiếm khuyết rất đáng lưu ý. Do hàng ngàn năm sống tự cấp tự túc
bằng một nền kinh tế tiểu nơng sản xuất nhỏ là phổ biến, với chế độ phong kiến
nơng nghiệp cổ truyền thường xuyên theo chính sách "trọng thương ức thương
"là chủ yếu, hơn nữa lại mới vừa phải trải qua một cuộc chiến tranh dai dẳng với
cơ chế quan liêu bao cấp đã hằn sâu trong nếp nghĩ, nếp làm mọi người thậm chí
đã trở thành nếp vận hành của tồn bộ đời sống xã hội kéo dài tận sau ngày giải
phĩng thống nhất đất nước, đến hiện thời chúng ta vẫn chưa cĩ được một nền văn
hố kinh doanh đúng nghĩa. Đi vào thời đại cơng nghiệp hố - hiện đại hố, đi vào xã hội phát triển theo cơ chế thị trường hinh như đây là chỗ hạn chế lớn nhất của

xuất kinh doanh, gồm cả sự cạnh tranh v.v… tất cả nhằm tạo ra một mơi trường
kinh doanh thuận lợi tốt đẹp…
(3) Văn hố doanh nghiệp: Văn hố tập trung và tỏa sáng trong các thiết chế, các
đơn vị tổ chức sản xuất kinh doanh thể hiện qua những biểu trưng (symbol)
chung thuộc về hình thức (logo, đồng phục…) cùng các yếu tố tạo nên thương
hiệu của doanh nghiệp, qua năng lực, phẩm chất, trình độ tổ chức sản xuất kinh
doanh tạo ra chất lượng sản phẩm và những thành tích, truyền thống, qua phong
cách giao tiếp, ứng xử thống nhất của tồn đơn vị (đối với nội bộ, đối với khách
hàng) trong mọi quá trình sản xuất kinh doanh v.v...
Ba mặt trên là ba mặt, ba bộ phận hợp thành một nền văn hố kinh doanh theo
nghĩa tồn vẹn nhất, trong đĩ văn hố doanh nghiệp cĩ thể xem là bộ phận cĩ vai trị,
vị trí quan trọng mang tính quyết định, là đầu mối trung tâm của quá trình
xây dựng nền văn hố kinh doanh hiện nay. Doanh nghiệp là nơi tập hợp, phát huy
mọi nguồn lực con người (đội ngũ doanh nhân các loại), là nơi làm gạch nối, nơi
cĩ thể tạo ra lực điều tiết, tác độngk (tích cực hay tiêu cực) đối với tất cả các yếu
tố chủ quan, khách quan khác nhau cả ở tầng vĩ mơ lẫn vĩ mơ nhằm gĩp phần
hình thành nên một mơi trường sản xuất kinh doanh (thương trường) phát triển
theo một chiều hướng nào đĩ. Xây dựng nền văn hopá kinh doanh vì vậy về thực
chất chính là việc thực hiện các điều kiện khách quan, chủ quan trên cơ sở phát
huy các nhân tố tích cực, tự giác nhằm đẩy nhanh quá trình văn hố hố trong tồn
bộ mọi yếu tố cấu thành nền sản xuất kinh doanh của đất nước, trước hết tập
trung lấy phát triển văn hố doanh nghiệp làm điểm tựa đầu tiên. Trong điều kiện thực tế hiện nay, theo cách thức đĩ chúng ta cĩ thể tạo ra quá trình tích hợp và
phát huy mạnh mẽ những giá trị vốn cĩ trong nền văn hố truyền thống của dân
tộc (thí dụ những truyền thống yêu nước và thương người, đồn kết cộng đồng và
trong tín nghĩa, cần cù, năng động và linh hoạt v.v…) kết hợp với các thành tựu
văn hố thế giới (thí dụ về nếp tư duy, phong cách và trình độ khoa học kỹ thuật
cơng nghệ, về phương pháp, năng lực tổ chức quản lý kinh tế - xã hội trong quá

thị hiếu của khách hàng để "vui lịng khách đến vừa lịng khách đi" đồng thời vừa
đáp ứng tốt các yêu cầu của xã hội (về kinh tế, văn hố, chính trị, xã hội…) Cụ thể
là, lợi nhuận thu được qua việc "làm ăn, mua bán" trong mọi quá trình sản xuất
kinh doanh phải là những "đồng tiền sạch" với nghĩa là lãi xuất đĩ phải đặt lợi ích
con người và xã hội lên trên hết, khơng thể chấp nhận quan điểm "lợi nhuận bất
cứ giá nào", kể cả triệt để chống tình trạng hàng gian, hàng giả, hàng lậu, trốn
thuế v.v…Nĩi cách khác, việc tiêu thụ được sản phẩm, tăng lợi nhuận, đảm bảo
khả năng tái sản xuất mở rộng trong kinh doanh khơng những chỉ dựa trên cơ sở
thiết lập mối quan hệ "Vốn - Thị trường - Khách hàng" mà cịn phải là sự giải
quyết hài hồ (khơng cĩ mâu thuẫn) giữa các lợi ích (của doanh nghiệp, của người
tiêu dùng, của tồn xã hội) cả trước mắt lẫn trong hướng lâu dài. Tác dụng tích
cực nhất của tồn bộ vấn đề chính là nhằm tạo ra những " chất xúc tác" đồng thời
vừa là "chất keo" để thúc đẩy và gắn kết mọi nguồn lực, mọi lực lượng trên cơ sở
phát huy tính chủ thể (cơ chế tự quản, tự chủ) của từng cá nhân , đơn vị tham gia
sản xuất kinh doanh trong quá trình thực hiện các quy chế, các biện pháp tổ chức,
các luật lệ, chính sách của nhà nước để trước mắt (trực tiếp) là tạo mọi điều kiện
thuận lợi cho việc phát huy năng lực, trình độ làm chủ thị trường của các doanh
nghiệp, lâu dài (gián tiếp), chính là vì sự phát triển bền vững của hiệu quả kinh
doanh thương phẩm / dịch vụ, gây dựng thương hiệu và gĩp phần xây dựng
thương trường, xây dựng nền văn hố kinh doanh Việt Nam nĩi chung.
Sản xuất kinh doanh nĩi riêng, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội nước ta nĩi
chung đang ở trong giai đoạn lịch sử hết sức đặc biệt. Bối cảnh cạnh tranh thị