1
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Toán Kinh Tế
MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TRONG MÔ HÌNH CÁC
HỆ SỐ P/E, P/BV VÀ P/S
3.1. EPS – Thu nhập trên mỗi cổ phiếu
Tỉ suất thu nhập trên cổ phiếu hay gọi tắt là EPS, là chỉ số nói lên phần
lợi nhuận thu được trên mỗi cổ phần. Đây cũng có thể coi như phần lợi nhuận
thu được trên mỗi khoản đầu tư ban đầu, nên nó được coi như là chỉ số xác
định khả năng lợi nhuận của một công ty (hay một dự án đầu tư).
EPS là một chỉ số tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp, giúp các nhà đầu tư cũng như các nhà phân tích dễ dàng hiểu
và so sánh giữa các loại cổ phiếu.
EPS = (Lợi nhuận ròng – Tổng cổ tức ưu đãi)/Tổng cổ phiếu thường
Trong việc tính toán EPS, khi chia cho “Tổng cổ phiếu thường”, sẽ
chính xác hơn nếu ta sử dụng lượng cổ phiếu lưu hành bình quân trong kì để
tính toán vì lượng cổ phiếu thường xuyên thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên
trên thực tế người ta thường hay đơn giản hoá việc tính toán bằng cách sử
dụng số cổ phiếu đang lưu hành vào thời điểm cuối kì.
Một khía cạnh cũng rất quan trọng của EPS là lượng vốn cần thiết để
tạo ra lợi nhuận ròng (net income) trong công thức tính trên. Hai doanh
nghiệp có thể có cùng tỉ lệ EPS nhưng một trong hai có thể có ít cổ phần
hơn_tức là doanh nghiệp này sử dụng vốn hiệu quả hơn. Nếu như các yếu tố
khác là cân bằng thì rõ ràng doanh nghiệp này tốt hơn doanh nghiệp còn lại.
Vì doanh nghiệp có thể lợi dụng các kĩ thuật tính toán để đưa ra con số EPS
hấp dẫn nên các nhà đầu tư cũng cần hiểu rõ cách tính của từng doanh nghiệp
để đảm bảo "chất lượng" của tỉ lệ này. Tốt hơn hết là không nên dựa vào một
thước đo tài chính duy nhất mà nên kết hợp với các bản phân tích tài chính và
các chỉ số khác.
1
Lê Thanh Hải Toán Tài Chính 46
2

có nghĩa là công ty đã cân đối một cách hài hòa giữa vốn cổ đông với vốn đi
vay để khai thác lợi thế cạnh tranh của mình trong quá trình huy động vốn,
mở rộng quy mô. Cho nên hệ số ROE càng cao thì các cổ phiếu càng hấp dẫn
các nhà đầu tư hơn.
Khi tính toán và xem xét ROE, chúng ta nên xem xét kết hợp với mức
lãi vay ngân hàng của công ty nếu công ty có khoản vay ngân hàng.
Nếu ROE nhỏ hơn hoặc bằng lãi vay ngân hàng và công ty có khoản
vay ngân hàng tương đương hoặc cao hơn vốn cổ đông thì lợi nhuận tạo ra
cũng chỉ để trả lãi vay ngân hàng.
Nếu ROE cao hơn lãi vay ngân hàng thì chúng ta cần phải xem công ty
đã vay ngân hàng và khai thác hết lợi thế cạnh tranh trên thị trường chưa để
có thể đánh giá công ty này có thể tăng tỷ lệ ROE trong tương lai nữa hay
không.
● Ảnh hưởng của ROE đến mô hình hệ số P/BV
Trong mô hình hệ số P/BV, chỉ tiêu ROE có tương quan dương với hệ
số P/BV, tức khi ROE càng tăng thì hệ số P/BV có xu hướng tăng theo.
3.3. Biên lợi nhuận
Đây là tỉ lệ được tính toán bằng cách lấy tổng thu nhập hoặc lãi ròng chia
cho doanh thu. Chỉ số này cho biết mỗi đồng doanh thu thu về tạo ra được bao
nhiêu đồng thu nhập.
Biên lợi nhuận =
S
EPS
0
0
3
Lê Thanh Hải Toán Tài Chính 46
4
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Toán Kinh Tế
Biên lợi nhuận là một chỉ số rất hữu ích khi tiến hành so sánh các công

ty, từ đó đưa ra được quyết định đầu tư sáng suốt hơn.
● Ảnh hưởng của biên lợi nhuận tới mô hình hệ số P/S
Trong mô hình hệ số P/S, P/S là hàm tăng đối với biên lợi nhuận. Nếu
một cổ phiếu có biên lợi nhuận càng cao thì P/S có xu hướng tăng lên theo.
3.4. Hệ số chi trả cổ tức (p)
Cổ tức là khoản thu nhập đầu tư hữu hình của các cổ đông được thanh
toán định kì khi công ty có lợi nhuận. Cổ tức rất quan trọng vì nó cho biết
thông tin hay kì vọng về tương lai của dòng lợi nhuận công ty. Tỉ lệ cổ tức ổn
định sẽ cho biết thông tin về dòng lợi nhuận ổn định trong tương lai và cho
biết tỉ lệ tái đầu tư của công ty. Đại bộ phận cổ đông trông đợi vào cổ tức, vì
vậy tình hình tăng giảm cổ tức sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu của
công ty. Nếu công ty đang trả cổ tức cao tức là họ sẽ đảm bảo duy trì mức này
trong tương lai, vì nêu họ đột ngột giảm tỉ lệ chi trả cổ tức thì nó sẽ mang lại
thông tin về tình hình tài chính khó khăn của công ty và do đó giá cổ phiếu
của công ty sẽ sụt giảm nhanh chóng. Nếu một công ty đang duy trì mức cổ
tức thấp, nếu đột ngột tăng cổ tức thì thị trường sẽ hiểu là công ty đang có
triển vọng, bởi vì họ không thể tăng cổ tức nếu họ không duy trì được mức cổ
tức đó trong tương lai, và do đó thị trường kì vọng cao hơn vào cổ phiếu của
công ty.
Hệ số chi trả cổ tức được tính toán bằng cách lấy cổ tức chia cho thu
nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS). Hệ số này đo lường tỉ lệ phần trăm lợi nhuận
ròng trả cho cổ đông thường dưới dạng cổ tức. Các công ty có hoạt động kinh
doanh và hoạt động tài chính tốt thường có hệ số chi trả cổ tức thấp bởi vì
công ty dành phần lớn lợi nhuận ròng cho tái đầu tư. Và ngược lại, những
5
Lê Thanh Hải Toán Tài Chính 46
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Khoa Toán Kinh Tế
công ty làm ăn yếu kém với tỉ lệ sinh lời trên tài sản thấp lại có khuynh hướng
có hệ số chi trả cổ tức cao nhằm tạo điều kiện cho cổ đông sử dụng cổ tức để