Báo cáo tốt nghiệp
"Thực trạng hoạt động trợ giúp pháp lý ở địa phương cho đồng
bào dân tộc thiểu số miển núi Thanh Hóa"
1
MỤC LỤC
Báo cáo tốt nghiệp.................................................................................................................................1
"Thực trạng hoạt động trợ giúp pháp lý ở địa phương cho đồng bào dân tộc thiểu số miển núi
Thanh Hóa"............................................................................................................................................1
MỤC LỤC.............................................................................................................................................2
Phần I: Lời giới thiệu
Nghị quyết Đại Hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định:”..ra sức xoá đói
giảm nghèo, tạo điều kiện về hạ tầng và năng lực sản xuất để các vùng, các cộng đồng
đều có thể tự phát triển, tiến tới thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế, văn
hoá, xã hội”. Ngày nay, vấn đề “xoá đói giảm nghèo” không chỉ bó hẹp ở khía cạnh
kinh tế, vật chất mà còn phải quan tâm tới sự hiểu biết về văn hoá, tinh thần, luật pháp
cho mỗi người dân. Nâng cao ý thức pháp luật, trợ giúp pháp lý cho người nghèo và
2
đối tượng chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số là nội dung trong tổng thể chương
trình xoá đói , giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa của Đảng và Nhà nước.
Trong tình hình kinh tế thị trường, nền kinh tế Thanh Hoá đang có sự phát triển ,
song không tránh khỏi những mặt trái do cơ chế thị trường mang lại. Sự phân hóa giàu
nghèo, sự chênh lệch giữa các vùng miền ngày càng rõ rệt ở tất cả các lĩnh vực, đặc
biệt là các vấn đề hiểu biết pháp luật. Mặt khác, trong những năm vừa qua Nhà nước
đã ban hành nhiều văn bản pháp luật, song để các quy định của pháp luật đến với đời
sống người dân còn khó. Bởi vậy người dân (đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng
đồng bào các dân tộc) khi có những tranh chấp xảy ra đã không thể tự mình bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp, còn có những trường hợp vi phạm pháp luật do không hiều
biết pháp luật.
Là 1 sinh viên thực tập tại Sở Tư Pháp và được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình
của các chuyên viên Trung tâm trợ giúp pháp lý em đã chọn đề tài: “Thực trạng hoạt
động trợ giúp pháp lý ở địa phương cho đồng bào dân tộc thiểu số miền núi

trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa(XHCN), sẽ thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển
nhưng mặt khác lại là tiền đề của sự phân hoá giàu nghèo gia tăng giữa các tầng lớp
dân cư, các vùng lãnh thổ và các nhóm xã hội. Khoảng cách giàu nghèo về kinh tế tất
yếu dẫn đến sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận đến các điều kiện giáo dục, y tế, văn
hoá…và đặc biệt là trong việc tiếp cận với pháp luật. Người nghèo thường không có
điều kiện về kinh tế để tiếp cận với các loại dịch vụ pháp luật có thu phí, nên trong
nhiều trường hợp khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại, họ đã không tự bảo vệ
được.Mặt khác, trong điều kiện hệ thống pháp luật của nước ta đang từng bước được
hoàn thiện, lại thường xuyên được bổ xung và sửa đổi thì việc người dân tiếp cận với
pháp luật để tự mình hiểu biết pháp luật, để xử sự theo đúng pháp luật trong các quan
hệ của đời sống xã hội không phải dễ dàng. Tổ chức trợ giúp pháp lý của nhà nước ra
4
đời đã tạo cơ hội và những điều kiện cần thiết để người nghèo và đối tượng chính sách
có được điều kiện và hoàn cảnh tương tự như người khác trong tiếp cận với dịch vụ
pháp lý, củng cố lòng tin của nhân dân vào pháp luật và góp phần thực hiện công bằng
xã hội.
II.Một số nội dung cơ bản về tổ chức và hoạt động của tổ chức trợ giúp pháp lý ở Việt
Nam.
1.Quan điểm của Đảng và Nhà nước về hoạt động trợ giúp pháp lý.
Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về trợ giúp pháp lý miễn phí cho người
nghèo, đối tượng chính sách, đồng bào các dân tộc thiểu số lần đầu tiên được khẳng
định tại Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3 khóa VIII: “tổ chức
hình thức tư vấn pháp luật cho các cơ quan, tổ chức và nhân dân, tạo cho người nghèo
được hưởng dịch vụ tư vấn miễn phí.” tiếp đó, trong thông báo số 485/CV-VPTW
ngày 31/5/1995 Ban bí thư Trung ương Đảng đã có ý kiến chỉ đạo:”cần mở rộng loại
hình tư vấn pháp lý phổ thông, đáp ứng rộng rãi, đa dạng của tầng lớp nhân dân, nhằm
góp phần nâng cao ý thức pháp luật và ứng xử pháp luật của công dân trong quan hệ
đời sống hàng ngày… cần nghiên cứu lập hệ thống tư vấn pháp luật không lấy tiền để
hướng dẫn nhân dân sống và làm việc theo pháp luật”. Gần đây nhất ngày 9/12/2003
Ban bí thư Trung ương Đảng ban hành chỉ thị số 32/CT-TW về việc tăng cường sự

diện-bào chữa trước Toà án và các cơ quan, tổ chức như sau:
- Giải đáp tư vấn pháp luật (tại Văn phòng, hoặc đi lưu động tại cơ sở), bằng
miệng, bằng văn bản hoặc qua điện thoại; hẹn trả lời đói với vụ việc phức tạp.
- Hướng dẫn soạn thảo, góp ý kiến cho đơn từ văn bản liên quan đến quyền lợi,
nghĩa vụ của công dân.
- Hướng dẫn thủ tục cần thiết và cung cấp địa chỉ cơ quan có thẩm quyền gải quyết
vụ việc; cung cấp thông tin pháp lý.
6
- Đại diện hoặc tham gia trong các hoạt động thương lượng, ký kết, hoà giải trước
các cá nhân, cơ quan,tổ chức hữu quan về các vấn đề dan sự, hôn nhân gia đình, lao
động cà các vấn đề phấp luật khác không thuộc lĩnh vực kinh doanh, thương mại.
- Trực tiếp kiến nghị hoặc đề xuất cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải quyết các
vấn đề vụ việc trợ giúp pháp lý.
- Trực tiếp hoặc mời cộng tác viên và luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
trước toà án cho các đối tượng được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
- Ngoài ra, thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, các tổ chức trợ giúp pháp lý tham
gia phổ biến ,giáo dục pháp luậtcho các dối tượng thuộc diện trợ giúp như: in ấn, phát
hành tờ rơi, sổ tay pháp luật; nó chuyện pháp luật; tổ chức các lớp tập huấn pháp
luật…
* Hệ thống tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức trợ giúp pháp lý nhà
nước:
Theo quy định của pháp luật, thì hệ thống tổ chức trợ giúp pháp lý ở nước ta hiện
nay gồm: Cục trợ giúp pháp lý thuộc Bộ tư pháp và trung tâm trợ giúp pháp lý nhà
nước thuộc Sở Tư Pháp các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
- Trung tâm trợ giúp pháp lý: là đơn vị sự nghiệp thuộc sở tư pháp có thực hiện trợ
giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và đối tượng chính sách và tham gia phổ biến,
giáo dục pháp luật cho các đối tượng này ở địa phương. Trung tâm trợ giúp pháp lý có
nhiệm vụ và quyền hạn:
+ Trực tiếp thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và đối tượng
chính sách về các lĩnh vực pháp luật, hình sựdân sự , hành chính; khiếu nại tố cáo; đất

việc tuyên truyến phổ biến giáo dục pháp luật đối với đồng bào miền núi chưa được
quan tâm đúng mức; chưa có nhiều hình thức, biện pháp phù hợp để đưa pháp luật đến
với đồng bào.
Những đặc điểm xã hội và con người các dân tộc thiểu số nêu trên, là một trong
những yếu tố dẫn đến sự thiếu hiểu biết pháp luật, không thể tự mình bảo về quyền và
8
lợi ích hợp pháp khi bị xâm hại; đó cũng chính là nhu cầu khách quan được đặt ra
trong việc trợ gíup pháp lý miễn phí cho đồng bào thiểu số ở miền núi Thanh Hoá.
2.Khái quát về cuộc điều tra.
Việc nghiên cứu đề tài” thực trạng hoạt động trợ giúp pháp lý cho đồng bào
miền núi Thanh Hoá”, không chỉ là một vấn đề lý luận thuần tuý mà đó còn là vấn đề
mang tính thực tiễn rất cao. Để có căn cứ thực tiễn đánh giá đúng đắn về vấn đề này
cần phải tiến hành khảo sát điều tra một cách toàn diện không chỉ đối tượng là đòng
bào các dân tộc thiểu số, mà còn cả các cán bộ công chức chính quyền địa phương, các
tổ chức chính trị -xã hội, đoàn thể quần chúng trên địa bàn. Vì vậy phạm vi khảo sát
của đề tài được tiến hành trên 6 huyện miền núi của tỉnh Thanh Hoá với 18 xã đại diện
cho các vùng dân tộc thiểu số. Về đối tượng được lựa chọn khảo sát bao gồm 6 đối
tượng là: đồng bào dân tộc thiểu số tại 6 huyện( Quan Sơn, Quan Hoá, Lang Chánh,
Mường Lát, Như Xuân, Thường Xuân); cán bộ nghành toà án tại 6 huyện miền núi;
cán bộ công chức HDND, UBND cấp huyện, cấp xã; thành viên tổ chức chính trị xã
hội tại 6 huyện miền núi; cán bộ tư pháp huyện, tư pháp xã tại 6 huyện khảo sát; các
cộng tác viên trợ giúp pháp lý tại 6 huyện miền núi.
Số lượng phiếu khảo sát tại 6 huyện miền núi cho đối tượng trên là 6000 phiếu.
Tất cả các đối tượng khảo sát đều từ 18 tuổi trở lên; tại địa bàn khảo sát các khảo sát
viên tiến hành lập danh sách đối tượng khảo sát và có xác nhận của UBND xã, nhằm
đảm bảo tính xác thực khách quan, tính pháp lý của mỗi phiếu khảo sát, giúp cho các
thông tin được đảm bảo độ tin cậy cao
3. Phân tích kết quả xử lý phiếu khảo sát
3.1Thực trạng nhu cầu trợ giúp pháp lý của đồng bào các dân tộc thiểu số:
Trước khi đánh giá nhu cầu trựo giúp pháp lý của đồng bào các dân tộc thiểu số