..

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

LÊ THỊ THANH GIANG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG HỆ THỐNG THƠNG TIN KẾ TỐN
TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN
QUẬN 12, TP. HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chun ngành: Kế tốn
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

LÊ THỊ THANH GIANG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG HỆ THỐNG THƠNG TIN KẾ TỐN
TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN
QUẬN 12, TP. HỒ CHÍ MINH

: BÌNH DƯƠNG

Chun ngành

: Kế tốn

MSHV

: 1641850006

I- Tên đề tài:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THƠNG
TIN KẾ TỐN TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC
DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN QUẬN 12, TP. HỒ CHÍ MINH
II- Nhiệm vụ và nội dung:
Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và đo lường mức độ ảnh hưởng của
các nhân tố này đến chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn thực nghiệm tại địa bàn
Quận 12-Thành phố Hồ Chí Minh. Xây dựng mơ hình nghiên cứu các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn tài chính. Từ đó đề xuất một số ý
kiến nhằm nâng cao chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn tài chính của các doanh
nghiệp trên địa bàn Quận 12.
III- Ngày giao nhiệm vụ

: 24/07/2017

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ : 30/3/2018
V- Cán bộ hướng dẫn
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

: PGS.TS TRẦN PHƯỚC

3

PGS.TS. Nguyễn Quyết Thắng

Phản biện 2

4

TS. Huỳnh Tấn Dũng

5

PGS.TS. Trần Văn Tùng

Uỷ viên
Uỷ viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống
thơng tin kế tốn tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận
12, Thành phố Hồ Chí Minh” là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
cơng bố trong bất kỳ cơng trình nào khác.

Lê Thị Thanh Giang


iii
TĨM TẮT
Nghiên cứu này có năm mục tiêu cơ bản là: (1) Hệ thống hóa các cơ sở lý
thuyết về hệ thống thơng tin, hệ thống thơng tin kế tốn tài chính và doanh nghiệp
tại Quận 12. (2) Tìm hiểu các nghiên cứu trước đây với mục đích xem xét các mơ
hình nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến các
nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thơng tin kế tốn tài chính trong các
doanh nghiệp được thực nghiệm tại Quận 12 để trên cơ sở đó đề xuất mơ hình
nghiên cứu. (3) Tìm hiểu các nghiên cứu trước đây với mục đích xem xét các mơ
hình nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến các
nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thơng tin kế tốn tài chính trong các
doanh nghiệp được thực nghiệm tại Quận 12 để trên cơ sở đó đề xuất mơ hình
nghiên cứu.
Nghiên cứu này vận dụng 2 phương pháp chủ yếu là nghiên cứu định tính và
nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính nhằm mục đích thu thập một sự hiểu
biết sâu sắc về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn tài chính Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu định lượng được thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp với một
mẫu có kích thước n = 200 doanh nghiệp trên địa bàn TP. HCM nhằm khẳng định
các yếu tố cũng như giá trị, độ tin cậy của thang đo và kiểm định mơ hình lý thuyết
các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn tài chính- Nghiên cứu thực
nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu sau khi thu
thập được phân tích bằng phần mềm xử lý thống kê SPSS 20.0.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các thang đo lường các khái niệm nghiên cứu
sau khi điều chỉnh cho các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh, đều
đạt được độ tin cậy và giá trị. Kết quả kiểm định cho thấy mơ hình lý thuyết phù
hợp với dữ liệu khảo sát. Kết quả phân tích hồi quy bội cho thấy, mơ hình tám yếu
tố thu được từ phân tích nhân tố khám phá (EFA) thì chỉ có đủ sáu yếu tố gồm:

reviewing research models, findings conducted domestically and internationally
related to factors affecting the effectiveness of the financial accounting information
system in the business in District 12, based on which the research model is
proposed.
This research uses two main methods, which is qualitative research and
quantitative research. Qualitative research provides a deep understanding about the
factors which influence greatly on the financial accounting information and
Experimental research of enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. As for the
Quantitative research, it is conducted by direct interviews with a sample size of n =
200 firms in Ho Chi Minh City to confirm the existence of the aforementioned
factors as well as the value, reliability of the scale and theoretical model of factors
affecting the quality of financial accounting information - Experimental research of
enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. The collected data will be processed
by SPSS 20.0 software.
The results demonstrate the scale of research concepts has reached its highest
reliability and value due to some adjustments made for enterprises located in
District 12, Ho Chi Minh City. Moreover, they also show that the theoretical model
is consistent with the data. However, the results of multiple regression analysis
show that the eight-factor model obtained from the exploratory factor analysis
(EFA) has only six components: Management skill, Accounting skill of the


vi
manager, Data quality, Knowledge of accounting technology, Legal environment,
Efficiency of software and accounting applications, and Commitment of the
manager have been considered to create significant impacts on the factors leading to
affecting the quality of financial accounting information - Experimental research
enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. The model explains 73,643% of
variables depending on the factors affecting the quality of financial accounting
information - Experimental research of enterprises in District 12, Ho Chi Minh City.


nghĩa của đề tài nghiên cứu .................................................................................5

. ết cấu của đề tài nghiên cứu .................................................................................5
CHƯƠNG 1 ................................................................................................................6
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ...................................................................................6
1.1 Các nghiên cứu trước đây ..................................................................................6
1.1.1 Nghiên cứu trên thế giớ ...............................................................................6
1.1.1.1 Các nghiên cứu liên quan đến chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn.........6
1.1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến chất lượng thơng tin kế tốn ......................9
1.1.1.3 Nhận xét các nghiên cứu nước ngoài ..................................................12
1.1.2. Nghiên cứu tại Việt Nam..........................................................................12


viii
1.2 Khoảng trống nghiên cứu và vấn đề nghiên cứu của đề tài .............................15
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..........................................................................................17
CHƯƠNG 2 ..............................................................................................................18
CƠ SỞ L L ẬN .....................................................................................................18
2.1 Hệ thống thông tin ...........................................................................................18
2.2 Hệ thống thơng tin kế tốn ...............................................................................18
2.2.1 Tổng quan về hệ thống thơng tin kế tốn ..................................................18
2.2.2 Tổ chức hệ thống thơng tin kế tốn ...........................................................19
2.3 Chất lượng thơng tin kế tốn ...........................................................................21
2. Chất lượng thơng tin kế tốn tài chính ............................................................24
2. .1 Quan điểm của Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế - IASB ..................24
2. .2 Quan điểm Hội đồng chuẩn mực kế tốn tài chính Hoa ỳ (FASB) ........25
2. .3 Quan điểm hội tụ IASB – FASB ...............................................................26
2.4.4 Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam .......................................................28
2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế tốn tài chính .29

3.1 Quy trình nghiên cứu .......................................................................................50
3.2 Nghiên cứu định tính ......................................................................................50
3.3 Nghiên cứu định lượng ....................................................................................51
3.3.1 Phương pháp thu thập số liệu ....................................................................51
3.3.2 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu ....................................................52
3.3.2.1 Thống kê mô tả ...................................................................................52
3.3.2.2 Kiểm định độ tin cậy và đánh giá thang đo ........................................53
3.3.2.2 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) .....................................................54
3.3.2.3 Phân tích hồi quy đa biến ....................................................................55
3.3.2.4 Kiểm định ANOVA ............................................................................56
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..........................................................................................57
CHƯƠNG

..............................................................................................................58

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................................................58
4.1 Thực trạng chất lượng thơng tin kế tốn tại các doanh nghiệp trên địa bàn
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh ........................................................................58
.2 ết quả nghiên cứu định lượng .......................................................................61
4.2.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo và phân tích nhân tố.............................61
.2.1.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha ..........61


x
4.2.1.2 Phân tích nhân tố EFA ........................................................................64
4.2.1.3. Mơ hình hiệu chỉnh ............................................................................70
4.2.2. Phân tích hồi quy đa biến .........................................................................71
4.2.2.1. Kiểm định hệ số tương quan Pearson’s .............................................71
4.2.2.2. Phân tích hồi quy ...............................................................................72
4.2.2.3. Dị tìm các vi phạm giả định cần thiết .................................................75

TTKT: Thơng tin kế tốn
HTTTKT: Hệ thống thơng tin kế tốn
BCTC: Báo cáo tài chính


xii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng .1 Đặc điểm mẫu khảo sát ..............................................................................60
Bảng 4.2 Kiểm định độ tin cậy Cronbach alpha .......................................................62
Bảng 4.3: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 1 ............................................65
Bảng 4.4: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 2 ............................................66
Bảng 4.5: Kết quả phân tích nhân tố EFA cho thang đo thuộc nhân tố Chất lượng hệ
thống thơng tin kế tốn tài chính ...............................................................................69
Bảng 4.6. Kết quả kiểm định Pearson’s mối tương quan giữa biến phụ thuộc và các
biến độc lập ...............................................................................................................71
Bảng 4.7 Bảng đánh giá độ phù hợp của mơ hình theo R2 và Durbin-Watson ........73
Bảng 4.8 Kết quả kiểm định ANOVA ......................................................................73
Bảng 4.9: Kết quả phân tích hồi quy đa biến ............................................................74
Bảng 4.10: Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến .....................................................77
Bảng .11 Tóm tắt kiểm định các giả thiết nghiên cứu ............................................77
Bảng 4.12: Sự khác biệt về Chất lượng hệ thống thông tin kế tốn tài chính theo
ngành nghề kinh doanh .............................................................................................80
Bảng 4.13: Sự khác biệt về Chất lượng hệ thống thông tin kế tốn tài chính theo các
nhóm số năm thành lập. ............................................................................................82
Bảng 5.1a - Vị trí quan trọng của các nhân tố tác động đến mơ hình .......................86
Bảng 5.1b Nhân tố trình độ quản lý, kế tốn của nhà quản lý ..................................86
Bảng 5.2 Nhân tố chất lượng dữ liệu ........................................................................88
Bảng 5.3 Nhân tố kiến thức sử dụng công nghệ của kế tốn .......................................90
Bảng 5.4 Nhân tố mơi trường pháp lý .........................................................................92

đa quốc gia, những công ty hùng mạnh cả về vốn, thương hiệu và trình độ quản lý.
Doanh nghiệp Việt Nam phải tìm được cho mình một hướng đi hợp lý để tồn tại,
phát triển và đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ càng phải nổ lực hơn cho
sự tồn tại của mình. Một trong số các giải pháp cần phải thực hiện là tiết kiệm chi
phí sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý…đòi hỏi ở đây phải có một chiều sâu về hệ
thống thơng tin kế tốn tốt, do vậy, phải có bộ máy kế tốn tốt, hiệu quả.
Thơng tin kế tốn là nhân tố quan trọng trong hoạt động quản lý, là công cụ
không thể thiếu để lãnh đạo điều hành và kiểm soát mọi hoạt động trong doanh
nghiệp giúp gia tăng lợi nhuận, đầu tư vào các kênh mang lại lợi nhuận. Nó cung
cấp thông tin cho các cấp quản lý, hội đồng quản trị và người sử dụng bên ngoài để
ra các quyết định phù hợp.
1.2 T nh cấ thi t củ đề t i
Ngày càng nhiều các tổ chức tin rằng chất lượng thông tin là rất quan trọng
cho sự thành công của họ (Wang và cộng sự, 1998). Tuy nhiên quá trình vận hành
hệ thống thơng tin của doanh nghiệp lại tiềm ẩn rất nhiều rủi ro làm ảnh hưởng đến
tính chính xác, độ tin cậy của thơng tin. Thơng tin có chất lượng kém có thể có tác
động mạnh đến xã hội và hoạt động kinh doanh (Strong và cộng sự, 1997), các tổ
chức bị ảnh hưởng xấu đến các quyết định dựa trên thông tin kém chất lượng
(Huang và cộng sự, 1999). Vì thế chất lượng thơng tin kế toán là vấn đề cực kỳ


2
quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả quyết định của
người sử dụng thông tin.
Hệ thống thơng tin kế tốn (AIS) là nơi duy trì và tạo lập thơng tin kế tốn để
các tổ chức lập kế hoạch, đánh giá và chuẩn đoán các động thái của các hoạt động
và tình hình tài chính (Anthony và cộng sự, 1994). Nếu khơng có hệ thống thơng tin
kế tốn chất lượng, sẽ khơng thơng tin kế tốn chất lượng (Sacer và cộng sự, 2006).
Do đó việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng của hệ thống thơng tin
kế tốn là vấn đề cấp thiết để tìm ra cơng cụ kiểm sốt tốt nhất làm giảm rủi ro, gia

2.1 Mục tiêu nghiên cứu
2.1.1 Mục tiêu tổng quát
Của luận văn là nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống
thơng tin kế tốn tài chính tại các doanh nghiệp thực nghiệm trên địa bàn Quận 12,
từ đó đưa ra một số hàm ý nhằm hỗ trợ cho các doanh nghiệp tại Quận 12 sử dụng
hiệu quả chất lượng thơng tin kế tốn tài chính.
2.1.2 Mục tiêu cụ thể
Một là, hệ thống hóa lại các cơ sở lý thuyết về hệ thống thông tin, hệ thống
thông tin kế tốn tài chính trong doanh nghiệp
Hai là, Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thơng tin kế
tốn tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố
Hồ Chí Minh
Ba là, Đo lường mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
hệ thống thông tin kế tốn tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh
Bốn là, căn cứ vào những phát hiện, tác giả gợi ý đưa ra các giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả của hệ thống thơng tin kế tốn tài chính đến thành quả hoạt động
kinh doanh của các doanh nghiệp trên Quận 12 và giúp doanh nghiệp thấy được
tầm quan trọng của hệ thống thơng tin kế tốn tài chính để từ đó hồn thiện hoặc
đầu tư hệ thống thơng tin kế tốn tài chính trong doanh nghiệp, khai thác triệt để
khả năng đáp ứng nhu cầu của hệ thống thông tin kế tốn tài chính giúp doanh
nghiệp đạt được kết quả hoạt động tốt hơn.


4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu các nhân tố tác động đến hệ thống thơng
tin kế tốn và chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn.
Đối tượng khảo sát: Đối tượng khảo sát cho nghiên cứu này là những doanh

quả nghiên cứu bao gồm: phân tích cụm, phân tích ANOVA nhằm đánh giá kết quả
các nhóm có phù hợp hay khơng.
Bảng câu hỏi được thiết kế bao gồm 8 câu hỏi phụ về thơng tin doanh
nghiệp và 20 câu hỏi chính cho phần khảo sát các biến định lượng với thang đo
Likert

điểm (từ 1: rất khơng đồng ý đến : hồn tồn đồng ý).
.

ngh

củ đề t i nghiên cứu

Nghiên cứu này sẽ bổ sung vào hệ thống thang đo hành các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn tài chính, thơng qua việc xây dựng một mơ
hình nghiên cứu giải thích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn
tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ
Chí Minh. Kết quả có thể làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng thơng tin kế tốn tài chính áp dụng cho lĩnh vực cụ thể hoặc
mở rộng kiểm định tại các địa bàn khác nhau trên cả nước.
Nghiên cứu này sẽ giúp cho các nhà quản lý của các doanh nghiệp tại Quận
12, Thành phố Hồ Chí Minh nhận diện các nhân tố và mức độ ảnh hưởng các nhân
tố này đến chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn tài chính. Nghiên cứu này cũng đề
xuất một số hàm ý quản trị giúp cho các nhà quản lý các doanh nghiệp tại Quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh tham khảo đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng thơng tin kế
tốn cho doanh nghiệp.
6.

t cấu củ đề t i nghiên cứu


chung, kế tốn và tư vấn nghề.
Có khá nhiều nghiên cứu được thực hiện trong việc xác định các nhân tố ảnh
hưởng, đánh giá chất lượng TTKT và chất lượng HTTTKT. Theo nghiên cứu của
(Sacer and Oluic, 2013) cho rằng công nghệ thông tin ảnh hưởng cách thức
HTTTKT vận hành như thế nào, đóng góp vào q trình chuẩn bị, xử lý, trình bày
và cung cấp TTKT. Dữ liệu kế toán được hỗ trợ bởi công nghệ thông tin phù hợp
làm giảm chi phí sản xuất, tăng độ tin cậy của TTKT, tiết kiệm thời gian và năng
lượng. Nó góp phần đáng kể cho tính chính xác và kịp thời của TTKT và chất lượng
của HTTTKT. Nội dung mơ hình hệ thống thơng tin thành công (DeLone and
McLean, 1992) cho rằng chất lượng TTKT phụ thuộc vào chất lượng HTTTKT bởi
vì TTKT là kết quả đầu ra của HTTTKT. Chất lượng HTTT T được đo lường bởi


7
tính dễ sử dụng, tính ổn định, khả năng tích hợp với các hoạt động kinh doanh khác.
TT T đạt chất lượng khi lợi ích mà thơng tin mang lại lớn hơn chi phí tạo ra thơng
tin được đo lường thơng qua tính phù hợp, tính đáng tin cậy, tính tích hợp, dễ hiểu,
kịp thời và bảo mật. Tuy nhiên bài nghiên cứu chưa đề cập đến sự tác động của con
người đến chất lượng TT T như việc ứng dụng, đào tạo nhân viên và việc kiểm tra
sử dụng HTTTKT.
Một nghiên cứu tiêu biểu khác liên quan đến chất lượng HTTTKT là nghiên
cứu của (Carolina, 2014). Với mẫu nghiên cứu gồm 32 doanh nghiệp sản xuất tại
Indonesia, tác giả tiến hành xem xét mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tổ chức đến
chất lượng HTTTKT. Xét thấy sự yếu kém về kiểm soát nội bộ cũng như kế tốn,
báo cáo tài chính khơng chính xác, TTKT khơng đủ điều kiện để báo cáo tài chính
đáng tin cậy và không thể sử dụng báo cáo để đưa ra quyết định tại các doanh
nghiệp ở Indonesia, nghiên cứu đưa ra ba nhân tố là ảnh hưởng của văn hóa tổ chức,
cam kết tổ chức và cơ cấu tổ chức đến chất lượng HTTTKT. Thang đo của nhân tố
văn hóa tổ chức được sử dụng gồm 7 thang đo, đó là chú ý đến chi tiết, định hướng
kết quả, định hướng con người, định hướng nhóm, tính xung đột, đổi mới và chấp

tin k tốn v chất lượng củ nó đ n chất lượng thơng tin k tốn củ
Rapina (2014)
Rapina đã tiến hành thu thập thông tin từ các nhân viên kế toán của 33 doanh
nghiệp ở Bandung, Indonesia. ết quả nghiên cứu cho thấy:
- Giả thuyết đầu tiên: là ba biến độc lập với nhau (cam kết quản lý, văn hóa tổ
chức và cơ cấu tổ chức) có ảnh hưởng 7% đến chất lượng hệ thống thơng tin kế
tốn tại các hợp tác xã ở Bandung, trong khi số còn lại 33% là ảnh hưởng của các
nhân tố khác.
- Giả thuyết thứ hai: là các biến chất lượng hệ thống thông tin kế tốn, cam
kết quản lý, văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức ảnh hưởng đến 8% chất lượng
thơng tin kế tốn của các hợp tác xã ở Bandung.
Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp phân tích định tính để xác định các nhân
tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thơng tin kế tốn, định lượng thơng qua phiếu