Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
GII PHP THC HIN Mễ HèNH CHNG KHON HO CC KHON N TN
NG TRONG QU TRèNH TI C CU V LNH MNH HO TI CHNH CA H
THNG NHTM VIT NAM
***
I.C S TIN CHO CHNG KHON HO CC KHON N TN NG
TRONG H THNG NHTM VIT NAM
Cu trỳc li n v lnh mnh húa ti chớnh i vi cỏc NHTM Vit Nam
ang l vn quan tõm hng u trong chng trỡnh tỏi c cu h thng NH ca
Chớnh ph. N tn ng quỏ ln s lm gia tng gỏnh nng cho Ban iu hnh
NH, cn tr vic tp trung vo cụng tỏc ci cỏch v hng ngun lc cho cỏc
hot ng sinh li lnh mnh; mt khỏc nu khụng lm "sch s" Bng Tng kt
ti sn ca NH, cỏc chun mc ti chớnh quc t, s khụng ỏp dng c trong
h thng NH Vit Nam.
Th trng chng khoỏn ó ra i v hot ng Vit Nam hn hai nm
nay. Vic cỏc NHTM s dng cỏc khon n cú th chp lm c s phỏt hnh
chng khoỏn l vic cú th tin hnh nhm kinh doanh li "kho n xu" vn ó
tn ti nhiu nm nay, san bt i gỏnh nng truyn thng ca cỏc NHTM do lch
s li.
1.S phỏt trin ca nn kinh t
Nm 2000 i qua vi nhiu thnh cụng, nn kinh t Vit Nam bc vo nm
2001 vi nhiu khú khn v thỏch thc. Trong nc, hu qu l lt ln nm 2000
ng bng sụng Cu Long cha khc phc ht thỡ thiờn tai l lt li gõy ra nhng
hu qu vụ cựng to ln i vi nhõn dõn cỏc vựng ny. bờn ngoi xu hng trỡ tr
ca nn kinh t th gii tip tc kộo di v suy gim sau s kin 11/9 nc M.
Th trng xut khu th gii b thu hp lm giỏ c cỏc mt hng ch lc ca Vit
Nam nh go, c phờ, cao su, thy sn, may mc...u gim mnh, ch t 16 t
USD (thp hn d kin). Khú khn khỏch quan cng vi nhng thiu sút v yu
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37 -1- 1
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
kộm ch quan do tim lc kinh t ti chớnh hn ch ó v ang tỏc ng tiờu cc
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
t chc tớn dng u t cho nn kinh t v l cụng c iu hnh chớnh sỏch tin
t c lc ca NHNN trong vai trũ ngi cho vay cui cựng.
Th trng ngoi t:c thnh lp theo Quyt nh s 203/Q- NH13 ngy
20/9/1994 ca Thng c NHNN Vit Nam nhm mc ớch hỡnh thnh th trng
mua bỏn ngoi t cú t chc gia cỏc NHTM lm c s cho vic trin khai th
trng hi oỏi hon chnh. Trờn c s NHNN s dng cú hiu qu Qu iu ho
tin t iu tit chớnh sỏch tin t v chớnh sỏch t giỏ. Hin nay trờn th trng ny,
ngoi nhng giao dch giao ngay chim t trng ln cũn cú cỏc giao dch k hn v
giao dch hoỏn i lm tng tớnh a dng trong cỏc giao dch th trng.
2.2.Th trng u thu tớn phiu, trỏi phiu KBNN
Ngy 28/3/1995 thng c NHNN VN ó ban hnh Quyt nh s 88 Q-
NH9 v vic thnh lp th trng u thu tớn phiu Kho bc Nh nc v Quyt
nh s 89 Q- NH9 v vic thnh lp th trng mua bỏn li tớn phiu. n nay th
trng ó khỏ phỏt trin v s lng v cht lng giao dch. Trong tng lai, nu
cú iu kin phỏt trin thỡ trỏi phiu phỏt hnh trờn ti sn bo m c Chớnh
ph bo lónh cú th c giao dch trờn th trng ny.
2.3.Th trng hi oỏi
Ngy 16/8/1991, NHNN cú quy nh ban hnh Quy ch hot ng ca Trung
tõm giao dch ngoi t, tin thõn ca th trng hi oỏi Vit Nam. n
15/10/1994, th trng ngoi t liờn ngõn hng chớnh thc ra i. õy chớnh l hỡnh
thc ban u ca mt th trng hi oỏi trờn c nc
2.4.Th trng chng khoỏn
Ra i vo thỏng 7/2000. n nay mi ch cú 19 cụng ty tham gia v s
lng giao dch cha nhiu nhng trong tng lai khi s lng thnh viờn tham gia
nhiu hn th trng chng khoỏn s tr nờn sụi ng hn. õy s l th trng ch
lc cho cỏc loi sn phm t chng khoỏn hoỏ c giao dch.
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37 -3- 3
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
Ngoi ra, th trng m phỏt trin s l ni cỏc nh u t cú th chit
trc thuc cỏc ngõn hng ,cụng ty bo him, 4 cụng ty ti chớnh, 9 cụng ty liờn
doanh cho thuờ ti chớnh, 4 cụng ty ti chớnh theo mụ hỡnh TCT Nh nc, v 4
cụng ty qun lý ti sn (AMC) trc thuc 4 ngõn hng thng mi quc doanh
ln ó i vo hot ng. õy l mt du hiu kh quan cho cỏc dch v mua bỏn
n trờn th trng th cp cú th phỏt trin nhanh chúng trong thi gian ti.
Tuy nhiờn thc t Vit nam hin nay, hot ng ca cỏc t chc ny cũn
yu, chi nhỏnh cũn ớt v nh vi mc doanh thu cũn thp, cỏc hot ng nghip
v cũn n gin.
3.Mụi trng phỏp lý c hon thin dn
chng khoỏn hoỏ cú th tr thnh hin thc ũi hi mụi trng phỏp lý
phi rt hon thin v y , bo v, cho phộp cỏc i tng tham gia t do
chuyn i, phũng trỏnh ri ro. Trong iu kin nc ta, mc dự cha cú mt h
thng lut phỏp nh vy nhng mụi trng phỏp lý cho hot ng Ngõn hng ngy
cng y v ngy cng cú nhiu vn bn phỏp lý cú liờn quan ti hot ng mua
bỏn n cng nh chng khoỏn hoỏ nh:
+Quy ch mua bỏn n ca cỏc TCTD ban hnh kốm theo Quyt nh
140/Q-NHNN 14 ngy 19/4/1999 ca thng c Ngõn hng nh nc.
+Thụng t s 06/2000/Q-NHNN ngy 4/4/2000 hng dn thc hin Ngh
ng s 178; Thụng t s 10/2000/TT- NHNN ngy 31//8/2000 hng dn thc
hin gii phỏp v bo m tin vay ca TCTD theo Ngh quyt s 11/2000/NQ-CP
ngy 31/7/2000 ca Chớnh ph. Hai thụng t ny thay th cho 4 vn bn liờn quan
ban hnh trong 2 nm 1996-1997.
+Quyt nh s 284/2000/Q-NHNN ngy 25/8/2000 ban hnh Quy ch cho
vay ca TCTD i vi khỏch hng, thay cho Quyt nh 324 ban hnh nm 1998.
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37 -5- 5
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
+Quyt nh s 418 ngy 21/9/2000 ca Chớnh ph v ng ký giao dch bo
m.
+Quyt nh 149/2001/Q-TTG ngy 5/10/2001 v vic phờ duyt ỏn x
lý n tn ng ca cỏc NHTM.
phỏt trin v nhu cu tỡm kim ngun u t l rt ln.
Cụng ty bo him: Trong 5 nm tr li õy, ngnh bo him Vit Nam luụn
tng trng mc cao, vi tc tng bỡnh quõn hng nm khong 23% nhng
mi ch úng gúp ngun vn di hn cho nn kinh t khong 0,6% GDP, thp hn
cỏc nc trong khu vc. Hin cú 4 doanh nghip bo him nc ngoi hot ng
vi nhng u th v vn v kinh nghim hot ng ó dnh c th phn tng
i ln. Tuy nhiờn, bo m tớnh cnh tranh lnh mnh, cỏc cụng ty BH 100%
vn nc ngoi b hn ch trong mt s loi bo him nht nh v buc phi u
t tr li trong nc. Bờn cnh ú lng vn u t ca cỏc doanh nghip BH Vit
Nam ch chim khong 7% thu t phớ bo him. Nhng con s ny ngy cng tng.
Nhng vng mc ch yu l do cỏc cụng ty BH cha tỡm c ngun u t cú
li nhun cao v b hn ch u t trong mt s lnh vc nh th trng bt ng
sn. õy rừ rng l mt trin vng cho chng khoỏn hoỏ ra i ti Vit Nam, mt
cụng c ti chớnh cú an ton cao vi doanh li hp dn.
Vi ngun vn u t ca mỡnh, hin nay cỏc cụng ty bo him ó u t
vo 5 lnh vc khỏc nhau bao gm: gi ngõn hng, u t vo th trng chng
khoỏn, u t vo bt ng sn, gúp vn v cho vay.
Cựng vi s gia tng ca doanh thu, u t ca cỏc cụng ty bo him cng cú
s tng trng nhanh chúng. Tc tng trng bỡnh quõn trong giai on 1994-
1999 l 184%/nm. Ch tớnh riờng nm 1999 s vn u t ca ngnh bo him vo
nn kinh t ó l 2.348 t ng, gp 31 ln so vi nm 1995. Rừ rng õy l con s
trin vng cho cỏc cụng ty bo him mua chng khoỏn phỏt hnh.
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37 -7- 7
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
Cỏc qu u t: trong c nc hin nay ngoi qu u t a phng cú tớnh
cht nh l, khụng úng gúp nhiu cho nn kinh t núi chung cũn cú 3 qu u t
thuc nh nc v liờn doanh vi s vn trung bỡnh khong 15 triu USD, 4 qu
u t mo him ca nc ngoi l Dragon capital (50 triu USD), Vietnam
Frontier (50 triu USD), qu Beta ( 80 triu USD)v qu Viel (27 triu USD). Nhỡn
chung, cỏc qu u cú nhu cu u t rt cao v cú mong mun tỡm kim cỏc loi
hành trái phiếu Chính phủ khoảng 5000 tỷ có lãi suất cố định để tăng cường vốn
điều lệ cho các Ngân hàng thương mại Nhà nước. Đồng thời với những món nợ
ngân sách đối với các NHTM nếu có đủ hồ sơ giấy tờ sẽ được Bộ tài chính công
nhận là có kế hoạch thanh toán cho các NH trong thời gian gần. Đây là thuận lợi
lớn cho các ngân hàng TM tăng cường vốn điều lệ và phạm vi hoạt động. Có thể
thấy trước hết là về mặt tài chính các NHTM QD có thể yên tâm tái cơ cấu.
Từ khi bắt đầu thực hiện tái cơ cấu cho đến nay, NHNN đã ra hàng loạt
các quyết định như: QĐ149/2001/QĐ-TTG về việc phê duyệt đề án xử lý nợ tồn
đọng của các NHTM; Đề án xử lý nợ tồn đọng của NHTM do NHNN ban hành;
QĐ 305/2000/QĐ-NHNN5 ban hành về việc thành lập công ty Quản lý nợ và
khai thác tài sản thế chấp của NHTM;QĐ 306/2000/QĐ-NHNN5 ban hành Quy
định tạm thời mẫu điều lệ Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản thế chấp của
NHTM. Việc ban hành hàng loạt các QĐ kịp thời nhằm giúp các NHTM nhanh
chóng giải quyết các khó khăn cho thấy sự quan tâm của các ban ngành trong
việc tái cơ cấu và lành mạnh hoá tài chính của các NHTMQD.
Trong điều kiên thuận lợi cả về mặt tài chính và pháp lý như vậy, nếu có
đề xuất, nghiên cứu của các NHTM, chắc chắn NHNN & Bộ tài chính sẽ phối
hợp và tạo điều kiện cho chứng khoán hoá các khoản nợ có thể đi vào thực tiễn.
7.Sự hỗ trợ từ phía các định chế tài chính thế giới
Theo kế hoạch, một trong những nguồn tài chính để tái cơ cấu lại hệ thống
NHTM Việt Nam là từ các WB và IMF. Số tiền cho đến nay các tổ chức này cam
kết cho Việt Nam vay là 500 triệu USD. Hơn thế, các tổ chức này sẵn sàng cam kết
Vò DiÖp Anh -Líp A2 - K37 -9- 9
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
giỳp Vit Nam v mt k thut, c th l ti tr cho cỏc t chc kim toỏn Quc
t trong vic kim toỏn ton b h thng ngõn hng, ti tr cho vic o to nõng
cao nhn thc v hiu bit ca cỏc cỏn b ngõn hng. Trong trng hp ny nu cú
xut t phớa ngõn hng TM Vit Nam, cỏc t chc ny s sn sng to lp cho
Vit Nam nhng c s cho vic chng khoỏn hoỏ.
Túm li, trong thi im hin ti mc dự cũn nhiu khú khn cho vic trin
3.Thc hin tt chớnh sỏch khỏch hng, hot ng tớn dng thi gian ti s c
chn lm thớ im trin khai phng thc phõn loi theo khỏch hng-sn phm.
Theo ú, mụ hỡnh phũng tớn dng hin nay trc ht s c t chc phõn loi
thnh cỏc b phn tớn dng phc v cho cỏc i tng khỏch hng l cỏ nhõn,
doanh nghip hay nh ch ti chớnh. i vi tng loi khỏch hng, tu theo tớnh
cht nghip v hoc sn phm m tin hnh t chc, phõn loi tip thnh cỏc nhúm
c th nhm phc v tt nht cho mi nhu cu khỏch hng.
4.Kin ton v sp xp li i ng cỏn b tớn dng theo hng la chn v b trớ
nhng cỏn b trỡnh chuyờn mụn, o c tt v phõn loi thnh nhúm chớnh nh
cỏn b tớn dng bo m nhn cỏc d ỏn quy mụ ln, quy mụ va v nh...
5.Cng c v duy trỡ cụng tỏc kim tra, kim soỏt ni b ng viờn khen thng
v k lut kp thi.
6.nh hng thu hi n tn ng.
i vi n cú ti sn bo m: cỏc NHTM ch ng x lý cỏc ti sn bo
m n vay ( ti sn th chp, cm c; ti sn gỏn n; ti sn to ỏn giao cho ngõn
hng) k c ti sn l bt ng sn bao gm t, ti sn gn lin vi t thuc
quyn nh ot ca ngõn hng theo cỏc hỡnh thc sau:
T bỏn cụng khai trờn th trng
Bỏn qua Trung tõm dch v bỏn u giỏ ti sn
Bỏn cho cụng ty mua bỏn n ca Nh nc (khi c thnh lp)
i vi nhng ti sn bo m n vay thuc nhng v ỏn ó c to ỏn
phỏn quyt nhng ti sn cha giao ngõn hng: cỏc NHTM tp hp trỡnh Ban Ch
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37
-11-
11
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
o c cu li ti chớnh NHTM, ngh Th tng Chớnh ph yờu cu cỏc c quan
thi hnh ỏn nhanh chúng giao cho NHTM x lý thu hi vn.
i vi nhng ti sn m bo n vay cha y th tc phỏp lý v hin
khụng cú tranh chp; cỏc NHTM bỏo cỏo NHNN trỡnh Ban Ch o c cu li
+Cn c vo thc trng v kh nng tr n ca doanh nghip, n c c
cu li bng hỡnh thc thớch hp nh gión n, min gim lói sut hoc cho doanh
nghip vay vn u t thờm.
+i vi nhng trng hp tỡnh hỡnh ti chớnh doanh nghip bỡnh thng,
nhng doanh nghip cú tỡnh chõy ỡ chm tr, cỏc NHTM cú vn bn bỏo cỏo cỏc B
ch qun (nu doanh nghip trc thuc B, ngnh), bỏo cỏo lờn U ban nhõn dõn
tnh, thnh ph (nu l doanh nghip a phng) v cú vn bn bỏo cỏo n
UBND qun, huyn, th xó ụn c v h tr doanh nghip tr n, hoc cú th
dựng cỏc bin phỏp cng ch buc phi tr n. Ht thi gian gia hn n m bờn
vay vn cha hon tr c thỡ ngõn hng s khi kin ( ti to ỏn Nhõn dõn i vi
cỏc a phng cha cú to ỏn kinh t).
III.MT S GII PHP NHM A Mễ HèNH CHNG KHON HO VO THC
TIN TI CC NHTM VIT NAM
a mụ hỡnh chng khoỏn húa ny vo thc tin ti cỏc NHTM Vit Nam
thỡ cn phi to ra cho nú mt mụi trng hot ng thun li. Trờn c s nghiờn
cu hot ng chng khoỏn húa v phõn tớch bi cnh chung ca h thng NHTM
Vit Nam, khúa lun xin xut mt s gii phỏp vn hnh mụ hỡnh chung cho
cỏc NHTM.
1.Ch ng thớch nghi vi thụng l quc t
Chng khoỏn hoỏ l mt cụng c ti chớnh mi m c v lý lun v thc tin,
NHTM Vit Nam mun tip cn cn phi ch ng thớch nghi vi thụng l quc t.
Gn õy, h thng NH nc ta ó cú nhng bc tớch cc trong vic thc hin cam
kt quc t, dn dn d b ro cn v hot ng ngõn hng ti chớnh vi bờn ngoi.
Hin nay, ó cú 26 chi nhỏnh v 62 vn phũng i din ca ngõn hng nc ngoi,
4 liờn doanh ti Vit Nam.
Vũ Diệp Anh -Lớp A2 - K37
-13-
13
Khóa luận tốt nghiệp Chứng khoán hóa các khoản nợ
Nh vy cú th tip nhn c nhng kinh nghim quý bỏu v tỏi c cu