: Ý KIẾN NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC RÚT RA TỪ VIỆC NGHIÊN CỨU QUY
TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC DOANH THU TẠI CÔNG TY TNHH
DELOITTE VIỆT NAM
3.1. Nhận xét về cơ cấu tổ chức của công ty TNHH Deloitte Việt Nam
Là một Công ty hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, Deloitte không những làm hài
lòng khách hàng bởi chất lượng của các báo cáo kiểm toán được thực hiện bởi các KTV
trình độ chuyên môn mà còn bởi thái độ làm việc nghiêm túc, tác phong làm việc hòa
nhã với khách hàng. Với phương châm mỗi nhân viên là hình ảnh, bộ mặt của Công
ty, mỗi nhân viên Deloitte luôn được nhắc nhở về trang phục, cách ứng xử giao tiếp
với khách hàng, điều này đã tạo nên một Deloitte Việt Nam hết sức chuyên nghiệp.
Ra đời sớm nhất tại Việt Nam, Deloitte Việt Nam hiểu rất rõ về môi trường
kinh doanh cũng như các quy định về kế toán, kiểm toán, các chính sách pháp luật
tại Việt Nam. Đây là một lợi thế của Deloitte Việt Nam khi cạnh tranh với các Big 4
khác trên thị trường Việt Nam. Áp dụng quy trình kiểm toán theo chuẩn của Deloitte
toàn cầu và phần mềm kiểm toán AS/2 được hỗ trợ từ Deloitte Touche Tohmatsu,
Deloitte Việt Nam chất lượng kiểm toán của Deloitte Việt Nam cũng không thua
kém gì so với các Deloitte các nước khác. Deloitte toàn cầu với cam kết hỗ trợ lâu
dài cho Deloitte Việt Nam về kỹ thuật, điều này giúp cho Deloitte Việt Nam có điều
kiện cập nhật với những kiến thức mới về kiểm toán cũng như các lĩnh vực khác một
cách nhanh nhất, đồng thời Deloitte Việt Nam cũng được tiếp cận với nguồn dữ liệu
dồi dào về thông tin các Công ty trên toàn cầu, nhờ vậy, Công ty có thể giảm bớt
thời gian và công sức tìm kiếm thông tin về các khách hàng.
Quy trình kiểm toán của Deloitte Việt Nam được giám sát chặt chẽ bởi nhiều cấp.
Công việc của mỗi KTV đầu tiên sẽ được chính KTV đó kiểm tra, sau đó trưởng phòng
kiểm toán xem xét, cuối cùng chuyên viên kiểm toán cấp cao rà soát lại trước khi phát
hành báo cáo kiểm toán. Chính sự kiểm tra sát sao này nhằm đảm bảo KTV không để
lọt các sai phạm trọng yếu dẫn đến đưa ra ý kiến kiểm toán không phù hợp với thực tế
BCTC.
Là thành viên của một trong những Công ty kiểm toán lớn nhất thế giới, vì thế
Deloitte Việt Nam cũng được thừa hưởng mô hình tổ chức quản lý tương đối chặt
chẽ và hiệu quả. Cơ cấu phòng ban tương đối gọn nhẹ, bố trí tại các vị trí hợp lý từ

Công ty đã áp dụng một cách triệt để và rất thành công những ứng dụng của công
nghệ trong quá trình thực hiện kiểm toán. Phải thừa nhận rằng, phần mềm kiểm toán
AS/2 chính là một công cụ kiểm toán rất hữu ích cho KTV trong quá trình thực hiện
kiểm toán. AS/2 có những hướng dẫn chi tiết cho KTV trong việc thực hiện từng phần
hành kiểm toán trong đó có phần hành doanh thu. Bên cạnh đó nó là nơi lưu trữ những
tài liệu, những giấy tờ làm việc của KTV một cách khoa học. Vì thế đã giúp cho việc
soát xét công việc của các KTV cấp cao cho mỗi cuộc kiểm toán trở nên dễ dàng hơn.
AS/2 giúp KTV tiết kiệm thời gian và công sức cho mỗi cuộc kiểm toán.
Như đã biết, DTT là một trong những Công ty kiểm toán và tư vấn lớn nhất thế
giới với tổng số nhân viên trên toàn Thế giới là trên 120.000 người, qua hệ thống các
Công ty thành viên và các văn phòng đại diện ở trên 150 quốc gia trên Thế giới. DTT
luôn cung cấp các dịch vụ với chất lượng cao, đáp ứng các nhu cầu của các khách hàng
khó tính nhất trên toàn Thế giới. Để làm được điều này, DTT có quy trình kiểm toán
tương đối hiện đại, đảm bảo chất lượng cuộc kiểm toán luôn ở mức cao nhất và ít xẩy
ra sai sót trong quá trình thực hiện kiểm toán. Với vị thế là một trong những Công ty
thành viên của DTT, Deloitte Việt Nam đã được tiếp nhận rất nhiều các công nghệ hiện
đại mà nổi bật hơn cả là quy trình kiểm toán tiên tiến. Quy trình kiểm toán của Deloitte
Việt Nam được xây dựng dựa trên quy trình kiểm toán hiện đại của Deloitte toàn cầu
phù hợp với điều kiện thực tế kiểm toán tại Việt Nam. Vì thế các hợp đồng kiểm toán
được Công ty thực hiện luôn đảm bảo chất lượng cao, các sai sót trong quá trình thực
hiện kiểm toán thường ít xẩy ra. Nhờ quy trình kiểm toán hiện đại kết hợp với sự hỗ trợ
của phần mềm kiểm toán tiên tiến đã giúp cho công việc của KTV trở nên đơn giản, nhẹ
nhàng hơn mà vẫn đảm bảo chất lượng công việc ở mức cao.
Quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu của Deloitte Việt Nam vẫn đảm bảo
tuân thủ theo quy trình chung của một cuộc kiểm toán được thực hiện trong cả 3 bước:
Lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán. Tuy nhiên trong
mỗi bước của Quy trình lại được phân nhỏ thành các bước chi tiết hơn. Việc chia nhỏ
quy trình này sẽ giúp công việc của KTV được hướng dẫn một cách cụ thể hơn, các
công việc KTV thực hiện luôn luôn đảm bảo hiệu quả ở mức độ cao nhất, ít có sai sót
xẩy ra do mức độ chặt chẽ của quy trình. Hon thế nữa, việc chia nhỏ này cũng giúp các

3.3. Bài học rút ra từ việc nghiên cứu quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu
tại Công ty YNHH Deloitte Việt Nam
Do thực tế hoạt động của các Công ty tại Việt Nam khác nhiều so với các công ty
khác trên thế giới. Vì vậy, khi áp dụng quy trình kiểm toán đối với khoản mục doanh
thu của Deloitte toàn cầu thì Deloitte Việt Nam đã có sự biến đổi cho phù hợp tuân thủ
đúng theo nguyên tắc cái chung và cái riêng. Biến đổi không có nghĩa là thay đổi hoàn
toàn, vẫn phải dựa trên sườn quy trình kiểm toán doanh thu chung của Deloitte toàn
cầu, tuy nhiên trong mỗi bước của quy trình lại có những biến đổi sao cho hợp lý như
nên giảm bớt các công việc trong mỗi bước, chỉ thực hiện những công việc cần thiết
để tránh sự chồng chéo và đem lại hiệu quả cao nhất.
Thực tế việc đánh giá hệ thống KSNB đối với khoản mục doanh thu sẽ giúp ích rất
nhiều trong công việc của KTV. Nó sẽ giúp cho công việc kiểm toán phần hành doanh
thu trở nên đơn giản và đáng tin cậy hơn nếu hệ thống này được dánh giá hoạt động có
hiệu quả. Chính vì lý do đó tại Deloitte việc đánh giá hoạt động của hệ thống KSNB với
khoản mục doanh thu được chú trọng thực hiện, từ đó làm giảm bớt và tiết kiệm được
thời gian, công sức và chi phí kiểm toán. Mặc dù vậy Công ty vẫn nên tăng cường thực
hiện các thử nghiệm kiểm soát đối với khoản mục doanh thu. Các thử nghiệm này nên
tập trung đánh giá sự hiện diện của hệ thống KSNB và sự hoạt động có hiệu quả hay
không của hệ thống này.
Bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện và cập nhật các chuẩn mực kế toán và kiểm toán
mới, công ty đã tìm hiểu và nắm bắt được sự thay đổi của khoa học công nghệ và sự lớn
mạnh của thị trường chứng khoán phù hợp với quy luật phát triển chung của xã hội và
của nền kinh tế. Việc nắm bắt được sự thay đổi của khoa học công nghệ sẽ giúp KTV
không bị bỡ ngỡ trước những thay đổi hiện đại trong quá trình hạch toán ghi nhận
doanh thu. Bên cạnh đó, việc lớn mạnh của thị trường chứng khoán sẽ giúp KTV có
được khá nhiều thông tin hữu ích từ thị trường này, nhất là các chỉ tiêu tài chính quan
trọng, từ đó phục vụ đắc lực trong công việc của mình.
Công ty cần đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện các cuộc kiểm toán sơ bộ về doanh
thu cho khách hàng. Có thể kiểm toán 3 tháng, 6 tháng hoặc 9 tháng tùy theo từng loại
hình doanh nghiệp. Thực tế đã chứng minh, việc thực hiện các cuộc kiểm toán sơ bộ sẽ