NHỮNG VẤN ĐỀ Lí LUẬN VỀ QUẢN Lí VÀ SỬ DỤNG TÀI SẢN CỐ
ĐỊNH TRONG CÁC DOANH NGIỆP CÔNG NGHIỆP.
I. TÀI SẢN CỐ ĐỊNH CỦA DOANH NGHIỆP:
1. Tài sản cố định của doanh nghiệp:
1.1 Khỏi niệm, vai trũ của tài sản cố định trong doanh nghiệp:
* Khỏi niệm: Để cú thể sản xuất kinh doanh thỡ phải cần đến hai yếu tố cơ bản
là sức lao động và tư liệu lao động sản xuất. Tư liệu sản xuất được chia thành hai
loại là tư liệu lao động và đối tượng lao động.Tư liệu lao động lkại được chia thành
hai nhúm là tài sản cố định và cụng cụ lao động nhỏ.
Tài sản cố định là những tư liệu lao động chủ yếu, tham gia vào trực tiếp hoặc
giỏn tiếp quỏ trỡnh sản xuất kinh doanh của doanh nghniệp như là mỏy múc thiết
bị, nhà xưởng, phương tiện vận chuyển bốc dỡ, cỏc cụng trỡnh kiến trỳc, bằng phỏt
minh, sỏng chế, bản quyền...
* Vai trũ: TSCĐ là một bộ phận quan trọng trong qỳa trỡnh sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp, cũng như là một yếu tố thể hiện quy mụ, trỡnh độ trang bị
mỏy múc, trang bị kỹ thuật của doanh nghiệp. Do đú TSCĐ cú vai trũ rất to lớn đối
với mỗi doanh nghiệp, đũi hỏi mỗi doanh nghiệp phải quản lý và sử dụng chặt chẽ,
cú hiệu quả.
1.2 Đặc điểm của TSCĐ:
* Đặc điểm: Tài sản cố định là tư liệu lao động nhưng khụng phải bất cứ tư liệu
lao động nào cũng là tài sản cố định, do Tài sản cố định cú những đặc điểm sau:
+ Tài sản cố định đú cũng chớnh là sản phẩm do con người tạo ra, do đú nú
cũng cú hia thuộc tớnh là giỏ trị và giỏ trị sử dụng, núi cỏch khỏc nú cũng chớnh là
hàng hoỏ, cú thể thụng qua trao đổi, buụn bỏn trờn thị trường để cú được quyền sở
hữu sử dụng.
+ Tài sản cố định tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh một cỏch trực
tiếp hoặc giỏn tiếp và nú khỏc với đối tượng lao động ở chỗ: mặc dự nú tham gia
vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh nhưng nú vẫn giữ nguyờn hỡnh dạng vật
chất ban đầu cho đến lỳc hư hỏng.
Việc quản lý tài sản cố định ( TSCĐ ) thực tế là một cụng việc hết sức phức
tạp. Để tạo điều kiện quản lý chặt chẽ và cú hiệu quả cỏc TSCĐ này, về mặt kế

tiếp tham gia hoặc phục vụ cho cỏc hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp như mỏy múc, thiết bị, phương tiện vận tải,... toàn bộ tài sản cố định này
bắt buộc phải tớnh khấu hao vào chi phớ sản xuất kinh doanh.
- Tài sản cố định dựng ngoài phạm vi sản xuất kinh doanh: là cỏc TSCĐ dựng
trong hành chớnh sự nghiệp đơn thuần, dựng trong phỳc lợi xó hội, an ninh quốc
phũng, TSCĐ chờ xử lý,...
Cỏch phõn loại TSCĐ theo cụng dụng kinh tế cho ta thấy được những thụng tin
về cơ cấu, về năng lực hiện cú của TSCĐ, từ đú giỳp doanh nghiệp hạch toàn phõn
bổ chớnh xỏc, cú biện phỏp đối với TSCĐ chờ xử lý nhằm nõng cao hiệu quả sử
dụng TSCĐ.
+ Căn cứ vào tỡnh hỡnh quản lý và sử dụng TSCĐ, chia TSCĐ thành ba loại:
- TSCĐ đang dựng đến.
- TSCĐ chưa cần dựng đến.
- TSCĐ khụng cần dựng và chờ thanh lý, nhượng bỏn.
Cỏch phõn loại này giỳp cho người quản lý biết được tỡnh hỡnh sử dụng
TSCĐ một cỏch tổng quỏt cả về số lượng và chất lượng, từ đú thấy được khả năng
sản xuất kinh doanh, hiệu quả sử dụng TSCĐ của mỡnh thụng qua việc đỏnh giỏ,
phõn tớch, kiểm tra.
+ Phõn loại TSCĐ căn cứ theo quan hệ sở hữu, theo đú TSCĐ chia thành:
- TSCĐ chủ sở hữu: là cỏc TSCĐ do doanh nghiệp tự đầu tư, xõy dựng, mua
sắm mới bằng vốn tự bổ sung ( vốn chủ sở hữu ), vốn do ngõn sỏch Nhà nước cấp,
vốn do vay, vốn do liờn doanh và tài sản cố định được tặng, biếu... ( đõy là những
tài sản cố định mà doanh nghiệp cú trỏch nhiệm quản lý và sử dụng và những tài
sản cố định này được phản ỏnh trong bảng tổng kết tài sản của doanh nghiệp ).
- TSCĐ thuờ ngoài: Là TSCĐ đi thuờ để sử dụng trong một thời gian nhất định
theo cỏc hợp đồng đó ký kết như thuờ tài chớnh, thuờ hoạt động.
TSCĐ thuờ tài chớnh là những tài sản cố định doanh nghiệp thuờ của cụng ty
cho thuờ tài chớnh, thoả món một trong bốn điều kiện sau:
 ĐK1: Khi kết thỳc hợp đồng cho thuờ, bờn thuờ được nhận quyền sở hữu tài sản
thuờ hoặc được tiếp tục thuờ theo thoả thuận.

lượng cỏc bộ phận hợp thành và tỷ trọng của từng bộ phận trong tổng số vốn
TSCĐ. Cũng như cỏc vấn đề kinh tế khỏc, khi nghiờn cứu cơ cấu TSCĐ bao giờ
cũng phải xem xột trờn hai mặt là nội dung cấu thành và quan hệ tỷ lệ của mỗi bộ
phận so với toàn bộ. Vấn đề đặt ra là phải xõy dựng được một cơ cấu TSCĐ hợp
lý, phự hợp với trỡnh độ phỏt triển khoa học kỹ thuật, phự hợp với tỡnh hỡnh nhu
cầu cần cú để cú thể sử dụng cú hiệu quả nhất.
Quan hệ tỷ trọng vốn là chỉ tiờu động, người quản lý khụng chỉ thoả món với
một cơ cấu ổn định nhất định mà phải luụn cải tạo để cú đươcj một cơ cấu hợp lý
tối ưu. Muốn vậy một trong cỏc hướng sau sẽ đỏp ứng được cơ cấu đú:
- Tăng tỷ trọng chất lượng của bộ phận TSCĐ ( như mỏy múc thiết bị sản xuất,
phương tiện quản lý,...) đem lại doanh thu lớn trong doanh nghiệp - là những tài
sản cố định chớnh, chủ yếu tham gia vào sản xuất trong doanh nghiệp.
- Đảm bảo nõng cao chất lượng cho cỏc sản phẩm chớnh, hạ giỏ thành sản
phẩm chớnh, gúp phần đẩy nhanh tốc độ tiờu thụ, tăng lợi nhuận.
- Đảm bảo cơ cấu tài sản cố định phải cõn đối, đồng bộ giữa cỏc loại, giữa cỏc
bộ phận giỏ trị.
Cơ cấu TSCĐ trong doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của cỏc nhõn tố như:
1.1 Đặc điểm của mặt hàng sản xuất kinh doanh:
Trong quỏ trỡnh sản xuất kinh doanh, mỗi loại sản phẩm khỏc nhau là kết quả
của một dõy truyền sản xuất, thiết bị cụng nghệ khỏc nhau, do đú mà cơ cấu về
TSCĐ cũng khỏc nhau. Đặc biệt là đối với cỏc doanh nghiệp cụng nghiệp và xõy
dựng thỡ cơ cấu TSCĐ cũng tương ứng với từng loại hỡnh cụng trỡnh, nờn cơ cấu
TSCĐ bao gồm nhiều loại TSCĐ khỏc nhau.
1.2 Sự phõn cụng lao động xó hội sõu sắc và sự hoàn thiện của tổ chức sản
xuất:
Do sự tiến bộ về khoa học kỹ thuật nờn trỡnh độ sản xuất, cơ giới hoỏ, hiện đại
hoỏ, tự động hoỏ cao, tỷ trọng mỏy múc thiết bị phục vụ sản xuất ngày càng tăng,
càng tinh vi hơn, đi vào từng cụng đoạn nhỏ trong quy trỡnh sản xuất sản phẩm,
trong khi đú diện tớch nhà xưởng, diện tớch sản xuất ngày càng hạn chế, do vậy
việc ỏp dụng mỏy múc thiết bị, dõy truyền sản xuất với khối lượng lớn cơ cấu

tớnh khấu hao luỹ thoỏi để tăng tỷ trọng tiền trớch khấu hao trong tổng chi phớ sản
xuất kinh doanh. Nú tạo cơ hội cho doanh nghiệp rỳt ngắn được thời gian tớnh
khấu hao, thu hồi vốn nhanh chúng, từ đú đổi mới cỏc TSCĐ, trang thiết bị,
phương tiện vận tải,... nhanh chúng, liờn tục, phự hợp với tốc độ phỏt triển nhanh
chúng của khoa học, kỹ thuật. Ngoài ra nú cũn một thuận lợi khỏc là trỏnh được
hao mũn vụ hỡnh gõy ra cho TSCĐ của doanh nghiệp.Doanh nghiệp sử dụng
phương phỏp tớnh khấu hao là dựa vào đặc điểm kinh doanh, đặc điểm của TSCĐ
của doanh nghiệp.
2.2 Một số phương phỏp tớnh khấu hao cơ bản: