Vũ khí "mềm" có sức công phá "khủng"
Thu Lượng Vượt ra khỏi lĩnh vực giải trí, sức lôi cuốn khó cưỡng của Chủ nghĩa thực dân Coca-
Cola” hay “sự thống trị của McDonald’s” còn được nâng tầm và được tiếp cận ở địa hạt
của ngoại giao quốc tế và địa chính trị.
LTS: Cha đẻ của sức mạnh mềm, GS Nye từng viết: “Trước khi bức tường Berlin sụp đổ
vào năm 1989, nó đã bị xuyên thủng bởi truyền hình và phim ảnh.
”Các thành tố của hệ thống truyền thông Mỹ từ phim Hollywood, nhạc pop cho tới các
các thương hiệu như McDonald, Cocacola, Harvard… là một sức mạnh mềm mà chính
quyền Mỹ không phải lúc nào cũng kiểm soát và có ý thức kiểm soát trọn vẹn, cho dù ảnh
hưởng của nó là to lớn.
Tuần Việt Nam và Trung tâm sức mạnh mềm Joseph Nye trân trọng giới thiệu các nghiên
cứu của hai tác giả Watanabe Yasushi và David McConnell về lĩnh vực này.
"Chủ nghĩa thực dân Coca-Cola"
Dù chưa thể cân đo đong đếm được hết các ảnh hưởng của nền văn hóa đại chúng Mỹ
(Popular Culture) nhưng sự xâm thực của nó trên thế giới là có thực.
Giờ đây, sức lôi cuốn của nền văn hóa này đã được tiếp cận ở bên ngoài địa hạt của giải
trí, truyền thông và trở thành một loại công cụ vô cùng hữu hiệu trong việc phát tán sức
mạnh mềm của Mỹ.
Sức hấp dẫn đó được truyền đi khắp nơi trên toàn cầu nhờ sự nổi tiếng của các biểu tượng
trong ngành công nghiệp giải trí của Mỹ - từ Madona cho tới McDonald’s và chú chuột
Mickey.
Sức lôi cuốn của văn hóa đại chúng mạnh mẽ tới mức đã có lúc người ta coi sự lan truyền
của nó như một dạng “xâm lăng” hoặc “bành trướng” tại những bối cảnh khu vực nhất
định.
Chẳng hạn, người ta gọi “Chủ nghĩa thực dân Coca-Cola” hay “sự thống trị của
McDonald’s”. Vượt ra khỏi lĩnh vực giải trí, sức lôi cuốn khó cưỡng của họ còn được
nâng tầm và được tiếp cận ở địa hạt của ngoại giao quốc tế và địa chính trị.
Tuy nhiên, vai trò của văn hóa đại chúng trong địa hạt này lại rất gây tranh cãi. Nhiều

thực thi chính sách đối ngoại của Mỹ. Và, văn hóa nên nhường lại cho các nhân tố phi
nhà nước.
Nhưng, trên thực tế thì văn hóa đại chúng của Mỹ lại được triển khai với rất nhiều cấp độ
áp dụng khác nhau, đã trở thành một phần trong chính sách đối ngoại của Mỹ trong gần
nửa thế kỷ qua.
Bất kỳ tổng thống nào của Mỹ - từ thời Woodrow cho tới George W. Bush - đều hiểu rõ
tầm quan trọng chiến lược của sức mạnh văn hóa Mỹ.
Xuất khẩu "phong cách sống kiểu Mỹ"
Ngành công nghiệp phim ảnh và truyền hình của Mỹ có vô vàn ví dụ minh chứng cho
tầm quan trọng chiến lược này của văn hóa đại chúng trong việc phát triển có hệ thống
chính sách đối ngoại của Mỹ. Nó cũng đưa ra các minh chứng rõ ràng về những phản ứng
hết sức trái chiều mà nền văn hóa đại chúng Mỹ đã kích động như thế nào trên thế giới.
Về bản chất, sự lôi cuốn từ sức mạnh mềm của Mỹ trong lĩnh vực văn hóa đại chúng chủ
yếu dựa trên các hệ thống giá trị ẩn sâu trong các khu vực mà nó được công chúng địa
phương truyền tải và tiếp nhận.
Tại các quốc gia phương Tây, nơi mà công chúng có sự chia sẻ rộng rãi các giá trị tự do
và lâu bền gắn liền với chủ nghĩa cá nhân và dân chủ, thì các bộ phim cũng như truyền
hình của Mỹ đạt được những thành công rất lớn và nổi tiếng. Ảnh nguồn: bostoncondoloft.com
Nhưng các nhóm tinh hoa của các quốc gia này cũng phản ứng lại bằng cách hạn chế tầm
quan trọng của các sản phẩm văn hóa Mỹ, và cũng tìm cách tạo ra đối trọng từ chính văn
hóa bản địa, song những động thái này lại có xu hướng xuất phát từ động cơ bảo hộ về
mặt thương mại.
Từ góc độ lý thuyết, các nhà phân tích về sức mạnh mềm của Mỹ thường bị giới hạn
trong cách tiếp cận tự do mới, trong đó nhấn mạnh vai trò của các nhân tố phi nhà nước
và tầm quan trọng của các ý tưởng và giá trị trong việc định hình nên chính sách đối
ngoại.
Trên thực tế, việc xuất cảng các giá trị và phong cách sống kiểu Mỹ theo con đường