CHUYÊN ĐỀ SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
A. Phần mở đầu:
I.Lý do thực hiện chuyên đề :
Từ 2001 – 2002 đến nay, cả nước đã tiến hành thay SGK bậcTHCS. Việc thay đổi
chương trình SGK mới thực sự là một cuộc cách mạng trong giáo dục . Bộ GD - ĐT và các
nhà trường đã giành những điều kiện tốt nhất để phục vụ cho việc dạy và học SGK mới .
Một phong trào đổi mới phương pháp dạy và học dấy lên khá sôi nổi trong đội ngũ giáo viên
các nhà trường . Đổi mới chương trình SGK mà mấu chốt là đổi mới phương pháp giảng dạy
đã được quán triệt trong phần biên soạn SGK – Phương pháp làm việc của thầy và trò , đã
tạo nên không khí thi đua tìm tòi , định hình phương pháp dạy và học mới.
Xuất phát từ các lý do trên , chúng tôi đã bàn bạc và thống nhất lấy tên chuyên đề là “
Sử dụng đồ dùng dạy học môn Giáo Dục Công Dân trong trường THCS” .
II.Cơ sở của việc lựa chọn đề tài:
1.Cơ sở lý luận :
Giáo dục công dân là môn học mà các tri thức , chuẩn mực , kỹ năng của nó đều gắn chặt với
sự kiện và chất liệu của cuộc sống hiện thực . Đó là những vấn đề về đạo đức , pháp luật của
đời sống hàng ngày tác động qua lại giữa con người với con người , giữa con người và các
thể chế xã hội. Vì vậy , để phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ dạy GDCD , người
giáo viên cần tổ chức hướng dẫn học sinh hoạt động , tự chiếm lĩnh các giá trị ,các chuẩn
mực đạo đức , pháp luật thông qua việc nắm tri thức , thực hành và rèn luyện trong và ngoài
giờ học .
Môn GDCD có ưu thế đặc biệt trong nhiệm vụ giáo dục nhân cách của học sinh, hình thành
niềm tin , tình cảm đạo đức . Mục đích quan trọng nhất và cuối cùng là hình thành hành vi ,
thói quen đạo đức , sống và làm việc theo pháp luật của học sinh .
2. Cơ sở thực tiễn :
Căn cứ vào mục tiêu đào tạo con người mới của xã hội hiện nay vẫn là những công
dân tốt , sống có đạo đức , sống và làm việc theo pháp luật , do đó đòi hỏi phải có sự thay
đổi về phương pháp dạy học . Muốn làm được điều đó , giáo viên phải là những người tổ
chức , điều khiển các hoạt động học tập , hạn chế tối đa sự độc thoại của thầy bằng cách sử
dụng đồ dùng dạy học một cách trực quan , phong phú , tạo ra sự hấp dẫn trong tiết học , học

- Đồ dùng dạy học ở đây được hiểu là những phương tiện vật chất được sử dụng trong dạy
học .
- Có thể chia đồ dùng dạy học làm 2 nhóm :
Nhóm các loại đồ dùng thông thường được tạo ra trong quá trình dạy học :
- Các dụng cụ giảng dạy và học tập : Gồm 2 kiểu chủ yếu
Dụng cụ chung như : Bảng , phấn , bút ,thước ,...
Dụng cụ cá nhân : Vở , giấy , thước ,...
- Các tài liệu giảng dạy và học tập :
- SGK, SGV , sách bài tập , sách tham khảo ,...
- Tư liệu , tranh , ảnh , bản đồ , biểu đồ , sơ đồ ,...
- Phiếu học tập
- Các đồ dùng thông thường trong gia đình , trong sinh hoạt : Dùng để sắm vai , chơi trò chơi,
....
Nhóm các loại phương tiện kỹ thuật , có tính chất chuyên nghiệp , có cấu tạo ,
tính năng kỹ thuật phức tạp :
- Các phương tiện kỹ thuật nghe nhìn :
- Đài , đĩa , băng hình , đĩa ghi âm , ... là phương tiện để nghe.
- Máy chiếu , các bản in , hình vẽ trên giấy trong ,... là phương tiện để nhìn.
- Đầu video , phim tài liệu , ...Các phương tiện này tác động đồng thời vào thính giác , thị
giác , của người học để nhìn ,quan sát , nghe , nói , ...
- Dụng cụ thí nghiệm , thực nghiệm : Sa bàn , mô hình , ...
Ví dụ : Mô hình các điểm nút giao thông .
- Các phương tiện đa chức năng : Máy tính điện tử , phần mềm vi tính .
2. Chức năng của đồ dùng dạy học :
Mỗi đồ dùng dạy học đều có thể thực hiện 3 chức năng sau :
- Thông báo hay trình bày thông tin.
- Minh học , giải thích , mô tả trực quan.
- Tổ chức và tiến hành các hoạt động .
Ví dụ : Tư liệu , tranh ảnh , bảng biểu số liệu trước hết là để thông báo thông tin , sau đó là
để minh học , giải thích . Học sinh đọc thông tin , xử lý tài liệu , hành động và suy nghĩ trên

dùng , thiết bị dạy học thì việc tổ chức các hoạt động của học sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn ,
do đó kết quả học tập không đạt yêu cầu mong muốn.
4. Sử dụng đồ dùng dạy học môn GDCD theo hướng đổi mới :
- Việc sử dụng đồ dùng dạy học bộ môn phải tuân theo những yêu cầu nhất định .để
việc sử dụng có hiệu quả , tránh xu hướng lạm dụng hoặc sử dụng 1 cách hình thức , trước hết
đồ dùng và sử dụng đồ dùng phải gắn bó hữu cơ với phương pháp dạy học, như một
thành tố của phương pháp dạy học . Mỗi hoạt động dạy học được xây dựng trên cơ sở vận
dụng 1 phương pháp dạy học cụ thể , có phương tiện dạy học phù hợp để hỗ trợ cho hoạt
động đó . Vì vậy sử dụng phương tiện dạy học phải đúng lúc , đúng chỗ , kịp thời , tránh đưa
ra một cách tuỳ tiện.
- Một yêu cầu rất quan trọng là đồ dùng dạy học phải có tác dụng kích thích học sinh tư
duy , suy nghĩ , tìm tòi , không phải chỉ như một phương tiện minh hoạ nội dung bài
học . Khi sử dụng thiết bị , phương tiện dạy học là giáo viên cung cấp cho học sinh những
chất liệu cần thiết để học sinh tìm tòi , tự kiến tạo tri thức , kỹ năng trên cơ sở làm việc với
nguồn thông tin từ các phương tiện dạy học mà giáo viên trình bày , giới thiệu , học sinh có
nhận xét , đánh giá về nội dung , tính chất sự việc, rút ra kết luận , bài học cần thiết .
- Mặt khác đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là đổi mới phương tiện và không có
nghĩa là dùng nhiều phương tiện dạy học , mà điều quan trọng là sử dụng phương tiện dạy
học 1 cách hợp lý , có hiệu quả , tránh lạm dụng hoặc sử dụng 1 cách hình thức , Cần tránh xu
hướng sử dụng đồ dùng dạy học 1 cách tràn lan , không có chủ đích rõ rệt , mà mỗi đồ dùng
dạy học đưa ra cần được khai thác triệt để.
Quy tắc về sư dụng đồ dùng dạy học môn GDCD :
a. Sử dụng tranh ảnh , biểu đồ , bản đồ , sơ đồ :
- Treo tranh ảnh ở vị trí dễ quan sát , tốt nhất nên treo tên tường , phía trước mặt học sinh.
- Lưu ý học sinh về nhiệm vụ quan sát , theo dõi , nêu yêu cầu , đặt câu hỏi trước khi cho học
sinh quan sát.
- Giáo viên mô tả , giải thích nhất là đối với những chi tiết trừu tượng , phức tạp trên biểu đồ ,
sơ đồ.
- Cho học sinh thảo luận , phân tích nội dung , ý nghĩa , nhận xét , đánh giá sự kiện , tình
huống qua tranh ảnh , biểu đồ để rút ra những điều cần thiết liên quan đến bài học .

của từng bài , vào năng lực , trình độ học sinh , điều kiện hoàn cảnh cụ thể của từng vùng
miền để xác định phương pháp dạy học phù hợp từ đó mới lựa chọn được đồ dùng dạy học
tương ứng để tiến hành hoạt động nhận thức cho học sinh.
Người viết chuyên đề này chưa có nhiều kinh nghiệm giảng dạy bộ môn GDCD
vì vậy khi thực hiện khó tránh khỏi những sai sót . Rất mong được sự tham gia đóng góp ý
kiến trao đổi kinh nghiệm của các đồng chí giảng dạy bộ môn , các đồng nghiệp để
chuyên đề được hoàn thiện tốt hơn , có hiệu quả cao hơn khi áp dụng vào thực tế giảng
dạy .
Xin chân thành cảm ơn !