Science & Technology Development, Vol 13, No.K5- 2010

Trang 74 Bản quyền thuộc ĐHQG.HCM
ỔN ĐỊNH DÒNG ĐIỆN CHO BỘ PHÁT NĂNG LƯỢNG
MẶT TRỜI VÀO LƯỚI ĐIỆN
Trương Việt Anh
(1)
, Nguyễn Bá Thuận
(2)

(1) Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TpHCM
(2) Trường Đại Học Lạc Hồng
(Bài nhận ngày 28 tháng 11 năm 2009, hoàn chỉnh sửa chữa ngày 15 tháng 11 năm 2010
)
TÓM TẮT: Bài báo này trình bày một mô hình kết nối nguồn năng lượng mặt trời, cũng như các
nguồn năng lượng phân tán khác tại các hộ gia ñình, hòa ñồng bộ vào lưới ñiện phân phối. Việc hòa
này dùng phương pháp ñiều khiển bám sát tần số, ñiện áp của nguồn lưới cũng như nguồn năng lượng
mặt trời. Kết quả khảo sát trên mô hình của phương pháp cho thấy: Khả năng ổn ñịnh dòng ñiện bơm
vào lưới bất chấp sự thay ñổi của ñiện áp và tần số lưới ñiện hoặc ñiện áp nguồn một chiều của hệ
thống inverter bị suy giảm hay tăng cao. Ngoài ra mô hình còn có khả năng giảm thiểu lượng công suất
kháng truyền vào lưới ñể tận dụng tối ña khả năng các khoá ñiện tử của bộ inverter trong việc truyền
dòng công suất tác dụng.
Từ khóa: mô hình, kết nối nguồn năng lượng mặt trời, lưới ñiện.
1.GIỚI THIỆU
Các nguồn năng lượng lớn chủ yếu có
nguồn gốc hóa thạch luôn gây ô nhiễm môi
trường, ñang cạn kiệt dần và làm cho trái ñất
ấm dần lên. Việc tìm ra nguồn năng lượng
sạch, vô tận luôn là ưu tiên hàng ñầu. Năng
lượng mặt trời, năng lượng gió ñáp ứng ñược
những yêu cầu này, nhưng có công suất không

P sin
X
= δ
(1)
2
s s
EU U
Q cos
X X
= δ −
(2)
Trong ñó: δ là góc lệch giữa
E
r
(ñiện áp
ñầu ra của Inverter) và
U
r
(ñiện áp lưới).

Hình 1. Sơ ñồ kết nối nguồn NLMT với lưới

Hình 2. Sơ ñồ kết nối tương ñương
Từ biểu thức (1) và (2) dễ dàng nhận thấy,
việc ñiều khiển công suất P phụ thuộc nhiều
vào góc lệch δ và ñiều khiển Q bằng cách thay
ñổi ñiện áp E. Để tận dụng tối ña khả năng
mang tải của các khoá ñiện tử, biến áp xung,
cuộn kháng L, bộ nghịch lưu luôn phải làm
việc ở chế ñộ :

2 2
s
P Q
S P E
I sin
U U U X
+
= = = = δ
(4)
(3), (4) ⇒
s s
U U
I sin tg
X cos X
= δ = δ
δ
(5)
Nhận xét: Theo biểu thức (3) và (5) cho
thấy:
 Điện áp ñầu cuộn kháng luôn phải duy
trì ñiều kiện E(t)cosδ = U(t) ñể ñảm bảo cho
ñiều kiện Q=0 hay hệ số công suất PF ở mức
cao
 Để dòng ñiện I = const, khi U tăng k
lần, thì tgδ phải giảm ñi k lần và ngược lại.
Science & Technology Development, Vol 13, No.K5- 2010

Trang 76 Bản quyền thuộc ĐHQG.HCM
 Khi tần số thay ñổi và ñiện áp không
ñổi, nếu giữ nguyên góc lệch δ thì I = const

2.4. Inverter làm việc ổn ñịnh khi V
dc
thay
ñổi
Các thông số như ñiện áp ngõ ra của
inverter E hay góc lệch δ luôn ñược ñiều chỉnh
mỗi khi có sự thay ñổi của lưới ñiện ñể ñảm
bảo ñiều kiện I=const và Q=0. Tuy nhiên, khi
V
dc
của bộ pin mặt trời thay ñổi, việc thay ñổi
các thông số trên không còn phù hợp.
Phương pháp ñiều khiển bộ nghịch lưu
SPWM (Sinusoidal Pulse Width Modulation)
[5] dùng bộ tạo sóng sin làm sóng ñiều khiển
và ñược trộn với sóng mang tam giác tần số
cao, cho ra các ñộ rộng xung thay ñổi ñể ñiều
khiển thời gian ñóng ngắt các khóa của bộ
nghịch lưu. Công thức ñược tính như sau.
a 1 dc
E m K V=
(7)
Trong ñó:
E : ñiện áp ngõ ra inverter ñặt vào cuộn
kháng L.
V
dc
: ñiện áp DC của bộ nghịch lưu.
K
1

1 dc
t
K U(t)
E(t) K V
V
=
(9)
(3) và (9) ⇒
t dc
V V cos= δ
(10)
Trong ñó K
2
ñược chọn ñể K
1
K
2
= 1.
Vậy khi duy trì (10), E(t) sẽ có giá trị biên
ñộ ñỉnh không ñổi bất chấp khi nguồn V
dc
thay
ñổi.
2.5. Sơ ñồ khối của bộ ñiều khiển
Sơ ñồ ñiều khiển và kết nối ñược diễn giải
trên hình 3.
TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 13, SỐ K5 - 2010

Bản quyền thuộc ĐHQG-HCM Trang 77
Nguồn NL mặt trời


Hình 3. Sơ ñồ nguyên lý kết nối ñiều khiển
2.6. Sơ ñồ mô phỏng trong MatLab
Sử dụng MatLab là công cụ mô phỏng
phương pháp hòa ñồng bộ nguồn năng lượng
mặt trời cũng như khảo sát các chế ñộ làm việc
của Inverter như: dòng ñiện bơm vào lưới khi
nguồn năng lượng mặt trời, U và tần số lưới
thay ñổi.

Hình 4. Sơ ñồ kết nối trên MatLab
Sơ ñồ kết nối trên hình 4 quan trọng nhất là bộ ñiều khiển xung kích cho bộ nghịch lưu. Hình 5
diễn giải bộ ñiều khiển xung kích.
Science & Technology Development, Vol 13, No.K5- 2010

Trang 78 Bản quyền thuộc ĐHQG.HCM

Hình 5. Sơ ñồ bộ xung kích
Tín hiệu V
dc
ñược ñưa vào bộ ñiều khiển
ñể ñiều chỉnh giá trị ñỉnh của xung tam giác V
t

theo biểu thức (10). Tín hiệu sóng sin ñược lấy
từ biến áp hồi tiếp của lưới ñiện ñược dùng làm
sóng ñiều khiển ñể ñảm bảo biểu thức (3) nên
ñiện áp ñầu ra E(t) luôn bám sát U và ñảm bảo
ñúng tần số f của lưới ñiện. Các bộ trễ nhằm
ñiều khiển góc lệch δ theo biểu thức (6) sao

PF
1
0
0.019944 0.9998
1.41
200 10
0.998
3
0
0.019833 0.9986
2.96
650 -20
0.999
15
0
0.019167 0.9659
8.48
1950 -270
0.990
30
0
0.018333 0.8660
18.38
4200 -750
0.984
45
0
0.0175 0.7071
31.11
7065 -1460