LỜI NÓI ĐẦU
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách lớn của Nhà nước mỗi quốc gia
đối với người lao động nhằm từng bước mở rộng và nâng cao đảm bảo vật chất,
góp phần ổn định đời sống cho người lao động khi gặp rủi ro như bị ốm đau, tai
nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thai sản, hết tuổi lao động, qua đời…
Tài chính BHXH (Quỹ BHXH) là một bộ phận cốt lõi không thể thiếu được
và có thể nói nó là vai trò quan trọng nhất trong hoạt động BHXH. Việc quản lý sử
dụng quỹ BHXH (thông qua các hoạt động thu - chi quỹ BHXH) nó ảnh hưởng
trực tiếp tới sự tồn tại, phát triển của quỹ BHXH và quyết định sự hoạt động, phát
triển của chính sách BHXH. Vì vậy vấn đề quản lí quỹ tài chính BHXH cần thiết
phải có một tổ chức quản lí thống nhất từ Trung ương đến địa phương đó chính là
nhà nước và một nguyên tắc quản lí tài chính chặt chẽ.
Chúng em là sinh viên lớp Đầu tư 51C, thuộc nhóm 4, được học tập môn Bảo
hiểm, dưới sự hướng dẫn của giảng viên ThS. Tô Thị Thiên Hương, được phân
công tìm hiểu về vấn đề “Nguyên tắc quản lí của Nhà nước về tài chính
BHXH”. Chính vì vậy chúng em thực hiện bài tiểu luận này.
Để làm rõ những vấn đề xung quanh “Nguyên tắc quản lí của Nhà nước về
tài chính BHXH”. Bài viết của chúng em được chia làm ba phần lớn như sau:
Phần I: Khái quát chung về BHXH và Quỹ BHXH.
Phần II: Các nguyên tắc quản lí của nhà nước về tài chính BHXH.
Phần III: Áp dụng ở VIệt Nam.
Do còn nhiều hạn chế về trình độ kiến thức cũng như các tài liệu tham khảo nên
chắc chắn bài viết còn có nhiều thiếu sót, hạn chế. Chúng em rất mong được nhận
được sự đóng góp ý kiến chỉ bảo của thầy cô.
Chúng em xin cảm ơn sự hướng dẫn học tập bộ môn Bảo hiểm của ThS. Tô
Thị Thiên Hương. Chúng em xin chân thành cảm ơn!
1
PHẦN I
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BHXH VÀ TÀI CHÍNH BHXH
I. Nguồn gốc ra đời của BHXH và Quỹ tài chính BHXH.
Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển kèm theo sự phát triển của lực lượng sản

Tài chính BHXH có 4 đặc điểm, đó là:
a) Tài chính BHXH không có muc tiêu lợi nhuận.
Các quan hệ tài chính BHXH luôn chứa đựng lợi ích công cộng. Mục đích
tạo lập và sử dụng quỹ BHXH là nhằm ổn định cuộc sống của người tham gia
BHXH khi gặp rủi ro trong cuộc sống và góp phần phát triển kinh tế-xã hội của
đất nước. Vì vậy, các quan hệ kinh tế trong quá trình này đều không nhằm vào
mục tiêu lợi nhuận mà là để thực hiện các chức năng kinh tế xã hội của đất
nước. Ngoài sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, Nhà nước cũng điều tiết
và hỗ trợ quỹ BHXH.
b) Tài chính BHXH có tính đa chủ thể.
Tính đa chủ thể của tài chính BHXH xuất phát từ cơ sở có nhiều bên tham
gia quyết định thành lập và sử dụng quỹ BHXH, đó là:
- Người lao động.
- Người sử dụng lao động.
- Nhà nước tham gia với tư cách là người sử dụng lao động và hỗ trợ thêm.
c) Tài chính BHXH có tính công cộng.
Tính công cộng của BHXH thể hiện rõ nét trong việc hình thành và sử dụng
quỹ BHXH.
Thứ nhất, trong việc hình thành quỹ BHXH, tính công cộng được thể hiện ở
chỗ: Quỹ BHXH được hình thành từ sự đóng góp của người tham gia BHXH và
sự hỗ trợ của Nhà nước. Người tham gia BHXH có thể là người lao động hoặc
cả người sử dụng lao động. Khoản tiền do người sử dụng lao động đóng góp
được hạch toán vào chi phí sản xuất, hình thành nên giá thành dịch vụ và sản
phẩm. Người tiêu dùng sẽ phải trả tiền và thông qua việc đó, người tiêu dùng đã
3
gián tiếp đóng góp vào quỹ BHXH. Đồng thời Nhà nước cũng có trách nhiệm
ban hành các chính sách hỗ trợ BHXH đặc biết trong trường hợp BHXH không
có khả năng thanh toán. Số tiền này được trích từ ngân sách nhà nước, mà đó là
loại quỹ tiền tệ được hình thành từ sự đóng góp của tất cả tầng lớp dân cư.
Thứ hai, trong việc sử dụng quỹ BHXH, tính công cộng thể hiển ở sự chi trả,

nguồn tự nguyện ).
Trong quỹ BHXH luôn có một nguồn vốn nhàn rỗi được cho phép đầu tư
phát triển kinh tế-xã hội dưới sự quản lí của Nhà nước. Do đó quỹ BHXH luôn
luôn được đảm bảo và tăng trưởng để chi trả cho các chế độ BHXH đúng thời
gian và đủ về số lượng.
a) Phần quỹ BHXH bắt buộc được hình thành từ các nguồn sau:
• Người lao động và người sử dụng lao động đóng góp:
• Nhà nước đóng góp với tư cách là người sử dụng lao động và hỗ trợ thêm.
• Các nguồn khác:
- Các nguồn tài trợ, viện trợ từ cộng đồng quốc tế và các tổ chức trong nước.
- Tiền lãi do thựchiện các hoạt đông đầu tư như gửi ngân hàng, mua trái phiếu,
cho thuê tài sản…
- Các nguồn quỹ khác như tiền phạt của các cơ quan nôp châm tiền BHXH, tiền
trưng thu khi các đơn vị đóng thiếu BHXH…
b) Phần quỹ BHXH tự nguyện
Phần quỹ BHXH tự nguyện được hình thành chủ yếu do bên tham gia
BHXH tự nguyện đóng góp.
2.2. Sử dụng tài chính BHXH.
Tài chính BHXH chi chủ yếu cho 5 mục đích sau:
- Chi trợ cấp cho các chế độ BHXH : là trách nhiệm luật định của của BHXH,
gồm trợ cấp ngắn hạn như ốm đau, thai sản, y tế và trợ cấp dài hạn như hưu trí,
tử tuất, tai nạn lao động…
5
- Chi cho bộ máy quản lý BHXH: có thể hiểu đây là khoản chi dùng để duy trì
bộ máy quản lí BHXH như chi tiền lương cho lao động ngành BHXH, chi phí
quản lí hành chính và mua sắm, sửa chữa các tài sản cố đinh…
- Chi đầu tư: như đã trình bày ở trên, phần quỹ BHXH nhàn rỗi được đầu tư phát
triển kinh tế-xã hội dưới sự quản lí và đảm bảo của Nhà nước.
- Chi dự phòng : khoản chi nhằm đảm bảo quỹ BHXH có dự trữ đủ lớn để tránh
trường hợp thâm hụt quỹ do cân đối thu chi không đảm bảo hoặc do những biến

Tuy nhiên nó chỉ phát huy vai trò khi nó được tôn trọng và thực hiện một
cách nghiêm chỉnh trên thực tế. Nghĩa là các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã
hội và mọi công dân phải tuân thủ và chấp hành một cách chính xác, đầy đủ và
nghiêm minh pháp luật quốc gia và các chuẩn mực quốc tế.
2.An toàn, hiệu quả, đảm bảo tính thanh khoản cao, hiệu quả kinh tế cao:
Nguyên tắc này cần được quán triệt trong quản lý tài chính BHXH, đó là cơ
sở vững chắc cho việc thực hiện các mục tiêu đạt hiệu quả. Chính vì vậy, khi
đưa ra một quyết định về tài chính BHXH cần cân nhắc, xem xét trên nhiều
phương án, nhiều góc độ khác nhau.
• An toàn:
Mục đích của quỹ là bảo đảm chi trả lương hưu và các trợ cấp BHXH cho
người lao động. Vì vậy, quỹ dù có đầu tư vào lĩnh vực nào cũng phải đảm bảo
an toàn cho khoản đầu tư đó. Đảm bảo an toàn là không chỉ bảo toàn vốn đầu tư
về danh nghĩa, mà còn là bảo toàn về cả giá trị thực tế, điều này càng có ý nghĩa
quan trọng trong thời kì lạm phát. Nói cách khác thì đầu tư quỹ phải lựa chọn
lĩnh vực để giảm thiểu rủi ro. Có thể chấp nhận một phương án đầu tư đưa lại
mức lợi nhuận vừa phải những vững chắc còn hơn một phương án có lợi nhuận
cao nhưng phiêu lưu, mạo hiểm. BHXH có những khoản tiền tạm thời nhàn rỗi
được đem đầu tư sinh lời để bảo toàn và tăng trưởng quỹ. Việc đầu tư vốn nhàn
rỗi của BHXH phải đảm bảo độ an toàn, có lãi thực, tính thanh khoản cao và có
hiệu quả kinh tế - xã hội. Đồng thời, phải đáp ứng nhu cầu thanh toán thường
xuyên cho việc chi trả các chế độ BHXH phát sinh. Vì thế, các hình thức đầu tư
phải linh hoạt, đa dạng nhưng phải tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc nêu trên,
trong đó nguyên tắc an toàn luôn được đặt lên hàng đầu.
• Hiệu quả:
Đây là mục tiêu của việc đầu tư tăng trưởng quỹ do vậy nguyên tắc này rất
quan trọng vì nếu đầu tư không sinh lời thì không thể thực hiện được mục tiêu
tăng trưởng quỹ, và ảnh hưởng tới độ an toàn của quỹ cũng như khả năng chi trả
trong tương lai. Lãi đầu tư không chỉ góp phần đảm bảo khả năng thanh toán
cho các khoản chi mà còn góp phần cho phép hạ tỉ lệ đóng góp của người lao

tắc “dễ luân chuyển vốn” phải được ưu tiên hàng đầu.
9